SKKN Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi

1. ĐỀ TÀI: “MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CHO TRẺ 5-6 TUỔI” A. MỞ ĐẦU I. Lý do chọn đề tài: 1. Về lý luận: - Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non là cung cấp cho trẻ những kiến thức sơ đẳng về môi trường phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ nhằm tạo ra thái độ, hành vi mục đích bảo vệ môi trường có thể bắt đầu từ lứa tuổi mầm non. - Môi trường sống bao gồm các yếu tố tự nhiên, xã hội và vật chất nhân tạo bao quanh con người. Môi trường có tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống con người và sự phát triển kinh tế văn hoá của đất nước và của cá nhân. - Để đảm bảo cho con người được sống trong một môi trường lành mạnh thì việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường được hình thành và rèn luyện từ rất sớm, từ lứa tuổi mầm non giúp con trẻ có những khái niệm ban đầu về môi trường sống của bản thân mình nói riêng và con người nói chung là cần thiết. Từ đó biết cách sống tích cực với môi trường nhằm đảm bảo sự phát triển lành mạnh của cơ thể và trí tuệ. Ngày nay trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trước nhu cầu đào tạo thế hệ trẻ lực lượng kế thừa xây dựng đất nước sau này, giáo dục bảo vệ môi trường đã trở thành nhiệm vụ quan trọng, trong việc đào tạo thế hệ trẻ ở các trường học và đã được quan tâm ngay từ bậc học mầm non. 2. Về thực tiển: - Qua quan sát thực tế tôi nhận thấy việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ ở các trường mầm non chưa được chú trọng, nhiều trẻ chưa có ý thức trong việc bảo vệ môi trường như: còn vứt rác không đúng nơi quy định, còn hái hoa, ngắt lá, bẻ cành và đặc biệt trẻ chưa ý thức được tầm quan trọng của môi trường đối với sức khỏe con người. Chính vì vậy là một giáo viên dạy lớp mẫu giáo lớn, tôi nhận thấy rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ. Tôi đã trăn trở suy nghĩ, tìm tòi làm thế nào để trẻ hiểu “Môi trường bao gồm những gì?”, “Vì sao phải giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ?”, “Làm thế nào để giáo dục tốt ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ?. Bởi ở lứa tuổi này ta không thể đem những lý thuyết khô khan để rao giảng cho trẻ hiểu. Tư duy của trẻ ở giai đoạn này là tư duy “trực quan hình tượng”.Trẻ học bằng chơi - chơi mà học, trẻ chỉ tiếp thu kiến thức, kinh nghiệm khi được truyền đạt một cách dễ hiểu, gần gũi với trẻ. Vì vậy nên năm học này tôi đã mạnh dạn chọn cho mình đề tài: “Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi” II .Mục đích nghiên cứu - Nhằm đánh giá thực trạng công tác giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ ở trường mầm non. - Nhằm tìm ra một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non. 1
2. - Giúp cho giáo viên có những kinh nghiệm trong việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ, từ đó hình thành cho trẻ ý thức tốt trong việc bảo vệ môi trường. - Việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường tôi xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng được tiến hành có kế hoạch, chiến lược cụ thể để phát triển toàn diện nhân cách trẻ. Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường được lồng ghép vào các hoạt động hằng ngày tạo điều kiện để trẻ được trải nghiệm những vốn sống của bản thân. III. Đối tượng nghiên cứu Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 5- 6 tuổi IV. Đối tượng khảo sát, thực nghiệm: Trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi B, trường MN Hướng Dương, Thị Trấn Cam Lộ, Quảng Trị. V. Phương pháp nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu đề tài tôi đã lựa chọn, sử dụng nhiều phương pháp như sau: 1. Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc và sử dụng các tài liệu, sách báo, tạp chí có liên quan đến giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ trong trường mầm non. 2. Phương pháp thực tiển : 2.1: Phương pháp quan sát: Bằng các phương pháp quan sát thực tế trên trẻ qua các hoạt động hàng ngày . 2.2. Phương pháp thực hành: Tổ chức hướng dẫn trẻ thực hiện việc bảo vệ môi trường thông qua tất cả các hoạt động trong ngày. VI. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu * Phạm vi nghiên cứu: sáng kiến kinh nghiệm được thực hiện tại lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi B- Trường mầm non Hướng Dương. * Kế hoạch nghiên cứu: - Xác định đề tài: Tháng 9 năm 2018 - Xây dựng đề cương: Tháng 10 năm 2018 - Tiến hành viết đề tài: Từ 1/2/2019 đến 4/5/2019 B. NỘI DUNG I .Những nội dung lý luận có liên quan Môi trường đang bị ô nhiễm nghiêm trọng , gây nên sự mất cân bằng sinh thái. Chính bởi sự tăng trưởng dân số cùng với nhu cầu ngày càng cao của con người. Chính vì vậy việc giáo dục bảo vệ môi trường đã trở thành nhiệm vụ quan trọng trong các trường học nói chung và trường mầm non nói riêng.GDBVMT có ý nghĩa rất lớn trong việc giáo dục phát triển toàn diện cho trẻ trên các mặt thể chất, ngôn ngữ, nhận thức ,thẩm mỹ và tình cảm. Nó tạo dựng cho trẻ một môi trường sống phù hợp với sự phát triển của trẻ thơ. Môi trường ấy đã đáp ứng với yêu cầu an toàn sạch sẽ,lành mạnh , phong phú hình thành cho trẻ có nếp sống văn hóa trong môi trường, có thói quen sống gọn gàng ngăn nắp , biết giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường. 2
3. GDVSMT không phải giáo dục cho người lớn mà còn giáo dục toàn bộ tới các cháu học sinh và các bậc phụ huynh phải có ý thức bảo vệ môi trường sống cho trẻ và cả chính mình. II .Thực trạng vấn đề nghiên cứu: 2.1. Thuận lợi: - Trong năm học vừa qua, được sự quan tâm, giúp đỡ, chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường cùng với chuyên môn trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ. - Phòng lớp sạch sẽ, thoáng mát, cơ sở vật chất được trang bị đầy đủ. - Đa số các cháu đã học qua lớp mẫu giáo bé và mẫu giáo nhỡ nên đã khá mạnh dạn, tự tin trong các hoạt động. Trẻ đã được hình thành và uốn nắn các hành vi giáo dục bảo vệ môi trường ngay từ khi bước vào nhóm trẻ - Điều kiện cũng như môi trường tiếp xúc của trẻ khá phong phú, tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm qua sinh hoạt hàng ngày. - Các cháu được tiếp xúc với nhiều phương tiện thông tin đại chúng: Máy tính, ti vi, được xem những hình ảnh, những câu chuyện có tính giáo dục cao về giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ - Đa số phụ huynh đã có nhận thức trong việc quan tâm chăm sóc và giáo dục các cháu cũng như nhiệt tình trao đổi với nhà trường về cách chăm sóc - giáo dục trẻ cũng khá thuận lợi - Giáo viên thường xuyên được bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, luôn học hỏi và nâng cao trình độ - Giáo viên luôn có nhiệt huyết, yêu nghề, mến trẻ, có tinh thần trách nhiệm cao trong công tác chăm sóc - giáo dục trẻ. - Lớp được bố trí 2 giáo viên có trình độ trên chuẩn. 2.2 Khó khăn: - Một số trẻ vẫn chưa có ý thức bảo vệ môi trường . - Một số cháu chưa qua lớp mẫu giáo nhỡ nên chưa mạnh dạn, thiếu tự tin trong mọi hoạt động. - Số cháu khá đông nên việc rèn luyện một số thói quen còn hạn chế. - Phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến con em mình, do trường học lại gần các khu dân cư cho nên còn có tình trạng mất vệ sinh môi trường công cộng như: Vứt và để rác sang bên cạnh trường... - Một số phụ huynh cưng chiều con, phụ huynh ít quan tâm đến vấn đề học tập của con cái, đặc biệt là vấn đề giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ - Tệ nạn xã hội ngày càng gia tăng, phim ảnh và một số trò chơi không lành mạnh đã ảnh hưởng không ít đến sự phát triển nhân cách của trẻ . Qua khảo sát thực tế ở lớp: Tổng số trẻ được khảo sát: 31 cháu Mức độ đạt Chưa đạt Số trẻ được TT Nội dung khảo Chưa sát Đạt Tỷ lệ Tỷ lệ đạt 3
4. 1 Biết chăm sóc bảo vệ cây, chăm sóc và bảo vệ 31 14/31 45,2% 17/31 54,6% vật nuôi 2 Biết giữ gìn trật tự,vệ sinh công cộng,vệ sinh 31 15/31 48,4% 16/31 51,6% trường lớp 3 Biết cất dọn đồ dùng, đồ 31 16/31 51,6% 15/31 48,4% chơi đúng nơi quy định. 4 Tự giác gom rác vào 31 14/31 45,2% 17/31 54,8% thùng . 5 Phân biệt được những hành động đúng ,hành 31 12/31 38,7 19/31 61.3% động sai với môi trường 6 Biết tiết kiệm điện, nước khi sử dụng và tắt khi 31 10/31 32,3 21/31 67,7% không dùng => Từ những kết quả khảo sát như trên tôi luôn suy nghĩ và trăn trở xem mình phải làm gì và làm thế nào để nâng cao kết quả giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ, đồng thời nhắc nhở cả phụ huynh, đánh thức ở họ ý thức bảo vệ môi trường, hãy sống cho mình và cả tương lai của con em mình sau này. Tôi xin mạnh dạn đưa ra một số biện pháp sau. III. Các giải pháp thực hiện: 1. Biện pháp1:Tích hợp, lồng ghép nội dung GDBVMT trong các chủ đề 1.1.Thông qua hoạt động học: Trẻ được tham gia nhiều vào các hoạt động khác nhau: phát triển thể chất, khám phá khoa học, âm nhạc, làm quen tác phẩm văn học, tạo hình...mỗi hoạt động trên đều có những đặc trưng riêng và có ưu thế khác nhau như: trẻ quan sát, đàm thoại, thực hành trải nghiệm, thí nghiệm, chơi các trò chơi.....với trẻ để trẻ nhận ra được những việc làm tốt, không tốt, những hành động đúng - hành động không đúng kích thích trẻ suy nghĩ, bộc lộ tình cảm, có thái độ phù hợp với môi trường trong và ngoài lớp học. Ví dụ: * Chủ đề: Trường mầm non thân yêu của bé: Ngoài việc cung cấp cho trẻ kiến thức về chủ đề, tôi còn giáo dục trẻ có ý thức giữ gìn vệ sinh trường lớp sạch sẽ, không hái hoa bẻ cành cây xung quanh trường lớp... - Tôi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “ chọn những hành vi đúng - sai”. Cô làm tranh vẽ về việc giữ gìn bảo vệ môi trường của một bạn nhỏ như: bé vứt rác vào thùng, vứt rác bừa bãi, bé quét nhà, giẫm lên cỏ, bé đu cành cây, bé ngồi lên bàn, bé tranh giành đồ chơi...Sau đó chia trẻ làm hai đội, mỗi đội có một bức tranh yêu cầu trẻ phải bật qua các vòng và yêu cầu đội khoanh tròn các hành vi đúng và một đội khoanh vào những hành vi sai. Thời gian sau một bản nhạc đội nào khoanh được đúng theo yêu cầu là chiến thắng. * Chủ đề : Bản thân bé: Mục đích là giáo dục trẻ biết ích lợi của việc giữ gìn vệ sinh thân thể, vệ sinh môi trường đối với sức khoẻ con người. Trẻ có hành 4
5. vi thói quen tốt trong ăn uống: mời cô, mời bạn, không ăn quà vặt ngoài đường...Nhận biết ký hiệu thông thường: nhà vệ sinh nam, nữ, thùng đựng rác.. và biết tranh một số vật dụng, nơi nguy hiểm đối với bản thân: dao, kéo, ổ cắm điện, ao, hồ... Giờ học khám phá khoa học: “Năm giác quan của bé”. Cho trẻ khám phá thực hành trải nghiệm các giác quan và qua đó giáo dục trẻ biết chăm sóc giữ gìn đôi mắt ( không dụi tay bẩn lên mắt, rửa mặt hàng ngày bằng nước và khăn sạch ). Giáo dục trẻ biết giúp đỡ những bạn bị khiếm thị, bị cận... không cho tay bẩn vào tai, không dùng que ngoáy tai của mình và của bạn, khi tắm gội chú ý không để nước chui vào tai... biết đội mũ ô khi ra nắng và đeo khẩu trang, thường xuyên đánh răng và không ăn những thức ăn quá nóng, quá lạnh phải giữ vệ sinh răng miệng hàng ngày, tiết kiệm nước khi rửa tay và đánh răng... - Hay tiết hoạt động âm nhạc qua bài hát: Cô hỏi: Trong bài hát, rác trước khi vứt vào thùng phải làm gì?( Phải phân loại rác) Bài hát nên khuyên chúng ta nên phân loại rác trước khi cho vào thùng rác, phải luôn ý thức sử dụng lại các đồ vật có thể dùng được. *Chủ đề : Gia đình thân yêu của bé : Trẻ thấy được sự thay đổi của môi trường xung quanh nhà của trẻ, nhận biết được môi trường sạch, môi trường bẩn trong gia đình. Biêt quý trọng giữ gìn đồ dùng trong gia đình, cất đồ dùng, đồ chơi đúng chỗ, bỏ rác đúng nơi quy định, không khạc nhổ bừa bãi...có ý thức về những điều nên làm như: khoá vòi nước không sử dụng, tắt điện khi ra khỏi phòng.... Tiết KPKH: “ Đồ dùng sử dụng bằng điện trong gia đình bé” Trẻ biết một số đồ dùng sử dụng bằng điện trong gia đình như: bóng điện để thắp sáng, quạt, tivi, đài, tủ lạnh, siêu điện... Cô giáo dục trẻ những kỹ năng sử dụng đồ dùng bằng điện đúng cách vừa tiết kiệm lại có thể bảo quản đồ dùng, tránh được những vấn đề gây cháy nổ hay nguy hiểm khác.Cô đưa ra các tình huống nhằm lồng ghép nội dung “Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả” như khi ra khỏi phòng các con phải làm gì? ( Tắt đèn, tắt tivi, quạt...) * Chủ đề : Thế giới thực vật : Giáo dục trẻ biết quá trình phát triển của cây ích lợi của cây xanh với môi trường sống và biết chặt phá rừng bừa bãi làm cho môi trường ô nhiễm, thiên tai xẩy ra nhiều và nghiêm trọng ảnh hưởng tới đời sống của con người. Đề tài : Quá trình phát triễn của cây: tôi đã dùng biện pháp sau: Tôi cho trẻ chuẩn bị đồ dùng bằng vỏ hộp sữa chua hay vỏ mì tôm tôi cho trẻ làm thí nghiệm“ Trồng cây „ Trẻ được tự tay gieo trồng và mục đích của tôi là trẻ được thực hành, tìm hiểu và hàng ngày quan sát chăm sóc để trẻ biết thứ tự phát triển của cây. Sưu tầm bài hát, bài thơ, câu đố, hò vè... về các loài cây để trẻ biết được ích lợi của cây đối với con người từ đó trẻ có thái độ yêu quí biết chăm sóc bảo vệ cây xanh.( không bứt lá, bẻ cành, lá, hoa, không giẫm lên cỏ, hoa...). Bên cạnh đó tôi mở rộng tìm những video về những cây thực vật sống trong lòng đại dươn, biển, đảo cho trẻ tìm hiểu và cung cấp cho trẻ thấy được môi trường biển đang bị ô nhiễm do khai thác chặt phá cây trồng ven biển và các loại tảo, rong biển quá mức.. 5
6. * Chủ đề thế giới động vật : Ngoài việc tôi cung cấp cho trẻ kiến thức về đặc điểm, ích lợi cũng như tác hại của một số con vật với đời sống con người. tôi còn giáo dục trẻ yêu quí các con vật nuôi, mong muốn và thực hiện những hành động tốt để chăm sóc bảo vệ những con vật gần gũi. VD: Trong chủ đề nhánh : “Một số động vật sống dưới nước” tôi cho trẻ cùng quan sát thí nghiệm với 2 con cá ở 2 bình nước khác nhau (bình nước sạch và bình nước bẩn) cho trẻ nhận xét về sự tồn tại của hai con cá đó. Tôi còn mở rộng về một số động vật đang sống trong lòng Đại Dương như cá thu,tôm,cua... để trẻ biết thêm về thế giới động vật nhưng chúng đang có nguy cơ tuyệt chủng do ý thức con người... Cô nhấn mạnh trong tự nhiên có rất nhiều con vật nhưng chúng có tên gọi, đặc điểm, hình dáng và môi trường sống khác nhau chúng đều cần được chăm sóc và bảo vệ. * Trong chủ đề giao thông: Tôi giúp trẻ hiểu được: - Một số đồ dùng nguy hiểm, một số quy định đơn giản để đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông - Các hành vi văn minh khi tham gia giao thông. Trẻ phải nắm được phương tiện giao thông thải ra khói bụi: ô tô, xe máy, tàu hỏa thả khói vào không khí.Tôi cho trẻ xem những video hình ảnh của các phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường Người đi xe máy không đội mũ bảo hiểm, ngồi trên xe thò đầu qua cửa sổ, người ngồi sau đứng lên xe đạp, xe máy, đi xe không đeo kính khẩu trang, người đi bộ đi trên vỉa hè, đi đúng luật giao thông, trẻ em đá bóng dưới lòng đường hình ảnh người đi xe máy đeo khẩu trang, đeo kính đội mũ bảo hiểm...Sau đó cho trẻ gạch nối những hành động đúng – sai khi tham gia giao thông, tô tranh những phương tiện giao thông bảo vệ môi trường, lựa chọn những lô tô phương tiện giao thông không gây ô nhiễm môi trường... * Giáo dục trẻ đi đường biết bịt khẩu trang, đội mũ bảo hiểm tránh tai nạn, bố mẹ đưa đến trường phải để xe đúng quy định, không cho xe đi vào sân trường khói bụi làm ô nhiễm môi trường...Trẻ biết nhận ra cái đẹp trong việc giữ gìn các đồ dùng, phương tiện đi lại của gia đình sạch sẽ, gọn gàng, ngăn lắp... * Trong chủ đề “ Một số hiện tượng tự nhiên” Giúp trẻ biết về các hiện tượng tự nhiên: gió, mây,mưa, sấm chớp, sét, lũ lụt, núi lửa.... Qua đó trẻ biết phân biệt đặc điểm của nước, nguồn nước sạch, nước bẩn, ích lợi của nước sạch, biết tiết kiệm nước sạch, tránh xa những nguồn nước bẩn gây ô nhiễm bệnh tật cho con người....tác hại của một số hiện tượng tự nhiên mang lại. Trong đề tài “ Sự kỳ diệu của không khí”. Tôi cung cấp trẻ biết được đặc điểm không khí không màu, không mùi, không vị, không khí có ở đâu, biết một số tác dụng đơn giản của không khí cũng như một số yếu tố gây ô nhiễm không khí và giáo dục cho trẻ có một số ý thức trong bảo vệ môi trường không khí. Tôi cho trẻ xem video và làm một số thí nghiệm với không khí: Bắt không khí, các hình ảnh đung than bếp, ô tô nhả khói.... - Như vậy việc lồng ghép GDBVMT cho trẻ thông qua các chủ đề khác như ở chủ đề: nghề nghiệp, quê hương đất nước, trường tiểu học.....quả thật rất phong phú, đa dạng khi chúng ta biết lồng ghép tích hợp để giúp trẻ có những kiến thức 6
7. hiểu biết về chăm sóc cho bản thân, về môi trường xung quanh gần gũi với bản thân, biết sử dụng và giữ gìn đồ dùng luôn sạch sẽ gọn gàng, ngăn nắp.... biết sống vì môi trường, bảo vệ và giữ gìn môi trường, có thái độ đúng với môi trường một cách tích cực và hiệu quả. 1.2: Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua các hoạt động khác. * Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua hoạt động vui chơi - Hoạt động chơi mang tính tích hợp cao trong giáo dục trẻ, thông qua các trò chơi phân vai, trẻ đóng vai và thể hiện các công việc của người làm công tác bảo vệ môi trường như: Trồng cây, chăm sóc cây, nhặt rác...xung quanh khu vực của lớp mình tôi hướng cho trẻ đóng vai bác sĩ phòng khám đa khoa( khám chữa bệnh cho mọi người, chú ý giữ gìn vệ sinh phòng khám, xử lý rác thải y tế...) Rồi cho trẻ đóng vai cảnh sát giao thông đi bắt những người vi phạm lấn chiếm vỉa hè, gây mất trật tự công cộng, đi sai đường, bán hàng rong... giáo dục trẻ luật lệ an toàn giao thông và bảo vệ môi trường - Trò chơi gia đình: Phải dọn dẹp nhà cửa, lau chùi nền nhà sạch sẽ, quần áo gấp gọn gàng, ngăn nắp đi mua đồ dùng gia đình giữ gìn không rơi vỡ, quét màng nhện ... trước khi ăn phải rửa tay, rửa mặt sạch sẽ nhắc nhở mọi người phải sống tiết kiệm - Trò chơi nấu ăn: tập làm món ăn đơn giản chú ý vệ sinh dụng cụ nhà bếp - Góc xây dựng: Xây dựng công viên cây xanh, sắp xếp đồ dùng ngăn lắp hợp lý - Góc nghệ thuật: Múa hát những bài hát theo chủ đề, tạo những nguyên vật liệu thiên nhiên và phế liệu, dùng xong cất đúng nơi qui định... - Góc thiên nhiên: Bác làm vườn chăm sóc vườn cây, lau lá, nhổ cỏ, tưới cây, nhặt lá khô, trồng cây, gieo hạt, chơi với cát nước( chơi xong phải rửa tay, chân bằng xà phòng lau ) * Thông qua tổ chức giờ ăn, ngủ cho trẻ: Đây là hoạt động nhằm hình thành các nề nếp thói quen trong sinh hoạt, đáp ứng sinh lí, trẻ được vui vẻ và thoải mái như : - Tôi thường xuyên nhắc trẻ phải biết kê bàn ngay ngắn, biết lấy khay( đựng cơm thừa, cơm rơi vãi và 1 khay để khăn ướt lau miệng ). Sau đó ra xếp hàng rửa tay bằng xà phòng theo qui trình 6 bước.( cô bao quát nhắc nhở trẻ thực hiện) Trong khi ăn cô nhắc trẻ ăn ngon miệng, nhai kỹ, ăn hết xuất, khi ho phải lấy tay che miệng, không nói chuyện trong khi ăn tạo những thói quen văn minh lịch sự trong khi ăn. Ăn xong biết xếp bát, thìa vào nơi quy định một cách gọn gàng, sau đó trẻ đi đánh răng, lau miệng, nhắc nhở trẻ tiết kiệm nước bằng cách lấy cốc hứng nước, không vặn vòi nước chảy liên tục khi đánh răng. - Nhắc trẻ giữ gìn vệ sinh phòng, nhóm sạch sẽ, đi vệ sinh phải đúng nơi quy định, đi xong để dép lên giá xếp ngay ngắn theo tổ, sau đó biết lấy gối đi ngủ, biết gấp quần áo và để đúng nơi quy định. * Thông qua hoạt động dạo chơi tham quan.. - Trẻ được quan sát trực tiếp với môi trường tự nhiên, các địa danh xung quanh trường, lớp để trẻ cảm nhận về vẻ đẹp của môi trường quanh trẻ và có ý thức giữ gìn và bảo vệ. 7
8. - Tôi cho trẻ được đi tham quan môi trường trong lớp học của những lớp học khác, khu vực quanh trường và tham quan nghĩa trang liệt sĩ, doanh trại bộ đội, di tích lịch sử ...Yêu cầu trẻ nhận xét về vệ sinh môi trường ở tại nơi đó và tìm ra cách khắc phục bảo vệ môi trường. VD: Trong buổi tham quan doanh trại bộ đội, con thấy môi trường ở đây như thế nào? Môi trường sạch sẻ, cây cối xanh tươi, bồn hoa, cây cảnh, vườn rau, khu vực chăn nuôi được các chú qui hoạch đẹp đảm bảo vệ sinh. Tôi cho trẻ quan sát hoạt động lao động của người lớn đang trồng và chăm sóc cây cối, con vật, làm sạch môi trường xung quanh. * Thông qua hoạt động lao động. - Tôi hướng dẫn trẻ làm một số đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên và vật liệu đã qua sử dụng: Lấy lá chuối bện con vật, bện kèn, nhặt hoa cỏ dại tập gói hoa tăng cô, tặng mẹ....Lấy hột hạt, vỏ hến, sỏi.. để xếp hoa, quả.Thông qua đó tôi giáo dục trẻ ý thức tiết kiệm và ý thức lao động sáng tạo. - Thường vào các buổi thứ 6 cuối tuần tôi cho trẻ lao động vệ sinh môi trường xunh quanh trường lớp như : + Tổ 1: Thu gom rác xung quanh trường ( nhặt giấy vun, vỏ bimbim, vỏ hộp sữa, thu gom lá bỏ vào thùng rác) + Tổ 2: Lau đồ dùng, đồ chơi, các giá để đồ chơi của lớp. + Tổ 3: Sắp xếp đồ chơi đúng nơi quy định * Thông qua hoạt động lễ hội và giáo dục mọi lúc mọi nơi. - Nội dung được tích hợp trong các hoạt động giáo dục dưới nhiêu hình thức như theo ý thích của trẻ hoặc trong thời gian dạo chơi ngoài trời hay thăm quan. Ví dụ ngày lễ, ngày tết Nguyên Đán cô phát động phong trào “Tết trồng cây”, cô cùng trẻ sưu tầm cây xanh, cây cảnh về trồng... và cùng tổ chức tưới và chăm sóc cây. Ngoài ra tôi vận dụng mọi lúc mọi nơi để giáo dục trẻ : Giờ ngủ dậy, giờ chơi tự do, thậm chí cả những lúc trẻ đi vệ sinh tôi cũng hướng dẫn trẻ cách rửa tay, rửa mặt... 2. Biện pháp 2: Ứng dụng công nghệ thông tin cho trẻ xem những hành vi đúng sai về bảo vệ môi trường - Trong giai đoạn hiện nay, việc ứng dụng và sử dụng công nghệ thông tin vào công tác giảng dạy là vô cùng quan trọng, sử dụng công nghệ thông tin giúp cho trẻ có tư duy trực tiếp để phát huy tính tích cực của trẻ, trẻ hứng thú bao nhiêu thì kết quả đạt được càng lớn. Nếu lựa chọn đề tài để dạy trẻ trên mọi tiết học mà chỉ có tranh ảnh không thì trẻ rất dễ bị nhàm chán, chất lượng trẻ chắc chắn sẽ không cao. Chính vì vậy mà tôi luôn tìm tòi học hỏi cách làm các hiệu ứng PowerPoint và trong năm học 2018-2019 này tôi cũng đã được cài phần mềm giáo án điện tử trong đó là kho tàng những tư liệu, tài liệu có hình ảnh âm thanh hiệu ứng rất đẹp về tất cả các chủ đề, các lĩnh vực giải trí... trong đó có cả tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường. VD: Góc giải trí có các trò chơi nhận thức, Góc khám phá ... - Nhờ có các trò chơi trên máy vi tính như vậy trẻ của lớp tôi hứng thú, say mê trên màn hình, đồng thời các thao tác trên máy của trẻ được thiết lập, tư duy phát triển mạnh, sự ghi nhớ các hình ảnh đúng - sai được dễ dàng. 8
9. - Ngoài những biện pháptrên tôi luôn sưu tầm những tài liệu nói về môi trường và tôi sử dụng trên đĩa hình đưa vào máy vi tính và vào những giờ đón, trả trẻ tôi thường mở trên máy vi tính cho trẻ xem như những hình ảnh như :Tệ nạn chặt phá rừng, lũ lụt, thiên tai, dịch cúm gia cầm, đốt rừng lấy củi. Rồi những hình ảnh trẻ em tắm nước bẩn, phóng uế bừa bãi, tắm cùng với trâu quét rác đổ vào thùng, bé tưới cây xanh cùng cô, bé ngồi xe máy bịt khẩu trang và đội mũ bảo hiểm qua những hình ảnh đó tôi có thể tiến hành ứng dụng dạy trẻ trên tiết học hoặc trong các hoạt động để khắc sâu kiến thức giáo dục môi trường cho trẻ. 3. Biện pháp 3: Tuyên truyền kết hợp với phụ huynh - Phụ huynh là nguồn động viên khích lệ và luôn sát cánh bên tôi bởi vì không những phụ huynh rèn nề nếp cho trẻ của mình mà còn tuyên truyền cho các bậc phụ huynh khác cùng ý thức để bảo vệ môi trường và nhiệt tình ủng hộ các phong trào của trường lớp - Tôi đã tuyên truyền với phụ huynh về sự ô nhiễm môi trường của địa phương hiện nay bằng cách: + Trưng bày các góc chơi, sản phẩm của trẻ để giới thiệu với phụ huynh + Qua buổi đón trả trẻ nhắc nhở phụ huynh thường xuyên giáo dục trẻ bảo vệ môi trường. Nhắc nhở phụ huynh để xe đúng khu vực cho phép. + Lồng vào các buổi họp phụ huynh trao đổi về tầm quan trọng của việc giáo dục bảo vệ môi trường. Tuyên truyền phụ huynh rèn nề nếp cho trẻ ở nhà như nhắc trẻ biết chào hỏi người lớn, gấp quần áo để vào tủ của mình, cùng bố mẹ tham gia chăm sóc bảo vệ cây trong gia đình, giữ gìn vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, tích cực diệt ruồi, muỗi... + Tuyên truyền bằng góc tranh ảnh ngoài cửa lớp học về các khu ô nhiễm môi trường, khu rác thải chưa được xử lý, những cánh đồng lạm dụng thuốc trừ sâu... 4.Biện pháp 4: Cô giáo là người gương mẫu, sáng tạo trong việc sưu tầm nguyên vật liệu thiên nhiên, phế thải để làm đồ chơi cho trẻ - Bên cạnh những biện pháp vừa kể trên tôi, cùng khối suy nghĩ, tìm kiếm, lựa chọn những mẫu đồ dùng, đồ chơi đơn giản được tận dụng từ nguyên vật liệu thải bỏ để hướng dẫn trẻ cùng thực hiện. Sưu tầm thêm các mẫu đồ chơi trên mạng internet, sách báo, tạp chí nước ngoài... để làm phong phú hơn ngân hàng đồ chơi tại lớp cho trẻ. - Tạo sự hứng thú cho trẻ khi được khám phá các loại nguyên vật liệu ấy và tự tay mình làm những món đồ chơi mình thích. Tôi cho rằng làm tốt công tác này thì hiệu quả giờ học được tăng cao. IV. Kết quả đạt được Sau khi áp dụng biện pháp, giải pháp “ Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi” tôi đã thu được một số kết quả như sau. 1. Đối với trẻ: Đa số trẻ có ý thức cá nhân, ý thức tập thể bảo vệ môi trường. Trẻ có kỹ năng sống, trẻ nói năng, ứng xử, giao tiếp với mọi người thân thiện, có ý thức với mọi hành vi bảo vệ môi trường -Trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường một cách hào hứng, tự nguyện, bảo vệ môi trường trong vµ ngoài lớp học sạch sẽ, tho¸ng m¸t. 9
10. -Trẻ có ý thức vệ sinh môi trường chung: không vứt rác bừa bãi, không khạc nhổ, không bẻ cây, hái hoa, biết chăm sóc cây, thường xuyên nhặt rác vệ sinh sân trường, đi vệ sinh đúng nơi quy định, biết tiết kiệm điện, nước - Trẻ đã tự ý thức về hành vi của mình:Tự rửa tay trước khi ăn cơm, lau miệng khi ăn xong đã biết nhắc nhở bạn không vứt rác bừa bãi - Trẻ có thái độ gần gũi với môi trường tự nhiên, môi trường xã hội, yêu quý chăm sóc bảo vệ cỏ cây hoa lá trong gia đình, nhà trường và ở khắp mọi nơi, yêu quý chăm sóc bảo vệ vật nuôi gần gũi, quý trọng bảo vệ đồ dùng đồ chơi, biết lau chùi đồ dùng đồ chơi bị bụi bẩn, thích tham gia vào việc trồng cây cùng các cô giáo trong trường. - Trẻ có những thói quen hành vi văn minh lịch sự trong giao tiếp, ứng xử. - Đã phát huy tính tích cực của trẻ khi trẻ được trải nghiệm với môi trường tự nhiên cũng như môi trường xã hội. - Trẻ đã biết động viên bố mẹ cùng tham gia như: nhắc bố mẹ không đi xe máy, xe đạp vào sân trường làm bụi bẩn sân trường, nhắc bố mẹ thu gom phế liệu, đóng góp tranh ảnh để làm đồ dùng, đồ chơi trang trí góc tuyên truyền. Tự có hành vi thái độ mong muốn được bảo vệ môi trường một cách rõ rệt. 2. Đối với giáo viên: Qua việc giáo dục bảo vệ môi trường trẻ luôn coi cô giáo là tấm gương sáng để trẻ noi theo và học tập.tôi luôn thể hiện là một người có ý thức để bảo vệ môi trường xanh ,sạch, đẹp và an toàn để nâng cao chất lượng nuôi dưỡng và giáo dục trẻ - Tôi đã có nhiều tiết dạy hay lồng ghép bảo vệ môi trường cho trẻ đạt kết quả cao giúp các cháu hứng thú với việc bảo vệ môi trường - Tôi và trẻ đã làm được nhiều đò dùng,đồ chơi từ các nguyên vật liệu phế thải - Tạo được sự hứng thú cho trẻ khi tham gia bảo vệ môi trường 3. Đối với phụ huynh: Phụ huynh rất phấn khởi yên tâm khi thấy con em mình có ý thức bảo vệ môi trường, không những ở trường mà còn cả ở trong gia đình, cho nên đã đóng góp tranh ảnh có nội dung về môi trường, tranh ảnh, hình ảnh các hoạt động của con người về môi trường rồi đến các học liệu, vật liệu như: hạt rau, củ giống, rau, củ quả, bóng bay, nến, cát, sỏi... để cho giáo viên và trẻ trải nghiệm trồng, chăm sóc cây. Bản thân các bậc phụ huynh cũng ý thức cao và trách nhiệm cao hơn rất nhiều về việc bảo vệ môi trường trong và ngoài trường mầm non..Cụ thể: ủng hộ cây xanh, tham gia lao động dọn cỏ, dọn vệ sinh trường, vệ sinh đường làng khu dân cư. Qua thực hiện một số biện pháp nghiên cứu về giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ lớp tôi từ đầu năm đến nay đã đã thu lại được những kết quả như sau Kết quả cuối năm: Mức độ đạt Chưa đạt Số trẻ được TT Nội dung khảo Chưa sát Đạt Tỷ lệ Tỷ lệ đạt 10
11. 1 Biết chăm sóc bảo vệ cây, chăm sóc và bảo vệ 31 29/31 93,5% 2/31 6,5% vật nuôi 2 Biết giữ gìn trật tự,vệ sinh công cộng,vệ sinh 31 30/31 96,8% 1/31 3,2% trường lớp 3 Biết cất dọn đồ dùng, đồ 31 30/31 96,8% 1/31 3,2% chơi đúng nơi quy định. 4 Tự giác gom rác vào 31 29/31 93,5% 2/31 6,5% thùng . 5 Phân biệt được những hành động đúng ,hành 31 28/31 90,3% 3/31 9.7% động sai với môi trường 6 Biết tiết kiệm điện, nước khi sử dụng và tắt khi 31 28/31 90,3% 3/31 9,7% không dùng C. KẾT LUẬN: 1.Kết luận:: Để rèn thói quen về giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non nói chung và trẻ 5 tuổi nói riêng, chúng ta cần chú ý một số vấn đề sau: - Rèn luyện cho trẻ phải có tính thường xuyên, liên tục, kịp thời và có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội. - Các bậc cha mẹ, cô giáo, người lớn phải là tấm gương cho trẻ, không nên có những hành vi thiếu văn hóa trong cuộc sống hàng ngày cũng như trong giáo dục trẻ ý thức bảo vệ môi trường - Giáo viên phải nhận thức đầy đủ đúng đắn về nội dung giáo dục bảo vệ môi trường và môi trường đối với sự phát triển của trẻ.Vì thế đòi hỏi giáo viên phải nghiên cứu và hiểu đặc điểm tâm sinh lý của trẻ để từ đó có những biện pháp tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường, mọi lúc mọi nơi không ngại khó, khổ, ngại bẩn... - Tích cực tìm tòi, sáng tạo áp dụng linh hoạt các phương pháp giảng dạy để áp dụng nội dung chuyên đề một cách phù hợp với khả năng của trẻ và tình hình thực tế ở trường, lớp. - Luôn phối kết hợp chặt chẽ cùng phụ huynh học sinh gia đình và nhà trường để giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ. - Tích cực sưu tầm tranh đẹp, hấp dẫn đảm bảo tính thẩm mỹ có nội dung giáo dục bảo vệ môi trường. - Tích cực ứng dụng công nghệ thông tin, bài giảng điện tử ,sưu tầm băng hình chất lượng cao để lưu giữ và sử dụng trên tiết học và các hoạt động. 2. Kiến nghị đề xuất: Đối với nhà trường: 11
12. - Tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền phối kết hợp với các bậc phụ huynh để nâng cao việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ. -Tiếp tục phát động phong trào trồng cây xanh, tạo môi trường xanh - sạch- đẹp cho trường, lớp. - Phát động phong trào làm đồ dùng đồ chơi từ các nguyên vật liệu phế thải để phục vụ cho trẻ đạt kết quả cao Trên đây là một vài kinh nghiệm, giải pháp trong việc dạy trẻ một số kỹ năng giáo dục bảo vệ môi trường mà bản thân tôi đã và đang áp dụng trong năm học 2018-2019. Tuy nhiên sẽ không tránh khỏi những hạn chế, rất mong sự góp ý của quý cấp trên, của BGH nhà trường, của các đồng nghiệp để bản thân có thêm nhiều kinh nghiệm trong việc giáo dục trẻ ý thức bảo vệ môi trường đạt kết quả cao. Tôi xin chân thành cảm ơn! THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ Cam Lộ, ngày 04 tháng 5 năm 2019 (Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh nghiệm của mình viết , không sao chép của người khác) Người viết: Thái Thị Mỹ Huệ XÁC NHẬN CỦA HĐSKKN CẤP TRÊN 12