SKKN Xây dựng kế hoạch, biện pháp về công tác phòng tránh bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội trong trường học

Nội dung tài liệu: SKKN Xây dựng kế hoạch, biện pháp về công tác phòng tránh bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội trong trường học

1. Firefox SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM I. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hiện nay trên thế giới, tình trạng bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội ngày càng phổ biến và trầm trọng. Đó là vấn đề xảy ra hàng giờ, hàng ngày ở khắp các nước, kể cả các nước phát triển. Theo báo cáo của cơ quan phòng, chống tôi phạm Liên hợp quốc, mỗi năm trên thế giới có khoảng 4 - 6 triệu học sinh có liên quan trực tiếp đến bạo lực học đường. Số liệu này ngày càng tăng, khiến bạo lực học đường trở thành vấn đề chung của giáo dục quốc tế. Tại Việt Nam, số liệu được Bộ Giáo dục và đào tạo đưa ra gần đây nhất, trong một năm học, toàn quốc xảy ra gần 1.600 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong và ngoài trường học (khoảng 5 vụ/ ngày). Cũng theo thống kê của Bộ Giáo dục và đào tạo, cứ khoảng trên 5.200 học sinh thì có một vụ đánh nhau; cứ hơn 11.000 học sinh thì có một em bị buộc thôi học vì đánh nhau. Những số liệu này cho thấy, tình trạng bạo lực học đường đang là vấn đề nhức nhối tại mọi cấp học, lớp học với mức độ gia tăng ngày càng cao và hậu quả ngày càng trầm trọng. Quan niệm tương đối phổ biến hiện nay trong việc nhận diện bạo lực học đường và tệ nạn xã hội chủ yếu dựa trên cơ sở các quan điểm và sự so sánh, đối chiếu với các chuẩn mực xã hội. Theo đó, có thể hiểu bạo lực học đường và tệ nạn xã hội là hành vi vi phạm chuẩn mực đạo đức, trái với luân thường đạo lý và các truyền thống tốt đẹp của dân tộc, nó cũng có thể được hiểu là hành vi xâm phạm tới thân thể, đời sống tâm lý của giáo viên, học sinh. Đây là một hiện tượng xảy ra và tồn tại trong môi trường giáo dục, hành vi bạo lực học đường và tệ nạn xã hội được thực hiện một cách cố ý nhằm vào học sinh, sinh viên, giáo viên và hành vi đó có thể xảy ra ở trong và ngoài trường, với sự tham gia của cả đối tượng ngoài xã hội. Thực chất, bạo lực học đường không phải là một vấn đề mới nhưng tại sao càng ngày, mức độ và tính chất của hành vi bạo lực học đường càng nguy hiểm, phức tạp và ngày càng nghiêm trọng? Đây là một câu hỏi lớn đặt ra cho không chỉ riêng ngành giáo dục mà là câu hỏi chung cho toàn xã hội... Chính vì thế, trong những năm học qua tôi đã mạnh dạn xây dựng các kế hoạch, biện pháp về công tác phòng tránh bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội trong trường học. Sau khi thực hiện biện pháp và áp dụng hiệu quả tại đơn vị, tôi đã lên kế hoạch và viết sáng kiến về 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Trong những năm qua, thực hiện theo chỉ đạo của phòng giáo dục chính trị tư tưởng Sở GD-ĐT; Chương trình kế hoạch năm học của Hội đồng đội tỉnh Hà Tĩnh; Công văn liên ngành giữa Phòng GD- ĐT và HĐĐ huyện Đức thọ về việc tiếp tục tăng cường các giải pháp phòng, chống bạo lực học đường 1 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
2. Firefox và các tệ nạn xã hội trong các trường học. Tôi đã lên kế hoạch cụ thể và đã áp dụng tại đơn vị mình với mục đích nhằm ngăn chặn và phòng tránh nguy cơ bắt nạt học đường, bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội trong nhà trường. Đồng thời tìm ra những giải pháp phù hợp nhất để đẩy lùi vấn nạn bạo lực học đường, giảm thiểu ở mức thấp nhất. Thông qua các biện pháp đã được áp dụng, giúp học sinh trang bị thêm cho bản thân về kĩ năng sống, kĩ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử, kĩ năng kiềm chế bản thân. Qua đó giúp xây dựng trường học an toàn và hạnh phúc, tạo môi trường học tập thân thiện, lành mạnh để học sinh ngày càng gắn bó yêu thích trường lớp, hoàn thiện bản thân; phụ huynh ngày càng thêm tin cậy. 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 3.1. Đối tượng nghiên cứu Học sinh toàn trường, từ lớp 1 đến lớp 5 3.2. Phạm vi, thời gian nghiên cứu 3.2.1. Phạm vi nghiên cứu Đề tài này tôi tập trung nghiên cứu tìm hiểu để phòng tránh và giải quyết những mâu thuẫn của học sinh tại Liên đội nhằm mục đích ngăn chặn, đẩy lùi các hành vi bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội có thể xảy ra trong nhà trường 3.2.2. Thời gian nghiên cứu Tôi đã nghiên cứu, chỉnh sửa, khắc phục, đưa vào áp dụng từ tháng 9 năm 2021 đến tháng 9 năm 2023. 4. Phương pháp nghiên cứu Để hoàn thành đề tài này, tôi đã sử dụng một số phương pháp sau: 4.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận Nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu, văn bản liên quan đến đề tài. 4.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn Phương pháp điều tra bằng phiếu thăm dò, phương pháp quan sát, kiểm tra các hành vi của học sinh toàn trường; phương pháp thống kê, xử lý số liệu; đối chiếu kết quả trước và sau khi thực hiện sáng kiến. 4.3 Phương pháp nghiên cứu Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ sáng kiến, khi sử dụng phương pháp này, tôi đã tham khảo nhiều nguồn tư liệu khác nhau chủ yếu là các nguồn tư liệu về tâm sinh lý lứa tuổi học sinh Tiểu học; 2 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
3. Firefox các phương pháp tổ chức các hoạt động, chương trình phù hợp với học sinh Tiểu học. 4.4 Phương pháp quan sát sư phạm Tôi đã tiến hành quan sát sư phạm nhiều buổi sinh hoạt Đội, các chương trình, chuyên mục hoạt động của Liên Đội tổ chức nhằm kịp thời đánh giá, và có những phương pháp tổ chức phù hợp, hiệu quả. 4.5. Phương pháp khảo sát và thu thập thông tin Tôi đã tiến hành nhiều phương pháp khảo sát nhằm thu thập một số thông tin học sinh, giáo viên, phụ huynh về tầm quan trọng trong giáo dục đạo đức cho học sinh. Từ đó đưa ra cách nhìn khách quan về thực trạng học sinh hiện nay. II. PHẦN NỘI DUNG 1. Cơ sở lý luận Bạo lực học đường là những hành vi thô bạo, ngang ngược, bất chấp công lý, đạo lý; xúc phạm trấn áp người khác gây nên những tổn thương về tinh thần và thể xác diễn ra trong phạm vi trường học. Bao gồm các hành vi bạo lực về thể chất, gồm đánh nhau giữa các học sinh hoặc các hình phạt thể chất của nhà trường; bạo lực tinh thần, bao gồm cả việc tấn công bằng lời nói; bạo lực tình dục bao gồm: hiếp dâm và quấy rối tình dục; các dạng bắt nạt bạn học; và mang vũ khí đến trường. Bao gồm cả các hành vi bắt nạt, lạm dụng thân thể, lạm dụng bằng lời nói, ẩu đả, đánh Bắt nạt và lạm dụng vật chất là những hình thức phổ biến nhất của bạo lực có liên quan đến bạo lực học đường và tệ nạn xã hội. Ngoài ra, những hành vi cố ý, sử dụng vũ lực hoặc quyền lực của học sinh hoặc giáo viên đối với những học sinh; giáo viên hoặc những người khác và ngược lại. Đó cũng có thể là những hành vi bạo lực về thể xác, bạo lực về tinh thần, bạo lực về tình dục, bạo lực ngôn ngữ, những bắt ép về tài chính hoặc những hành vi khác có thể gây ra nhưng tổn thương về mặt tinh thần hoặc thể xác cho người bị hại. Với cách tiếp cận nêu trên, có thể hiểu bạo lực học đường là “Những hành vi gây hấn, đánh nhau, hay những hành vi mang tính miệt thị, đe dọa, hành hung người khác (thường xảy ra giữa học sinh với học sinh, thậm chí có sự giúp sức của đối tượng khác) để lại thương tích trên cơ thể, thậm chí có thể tử vong hoặc gây tổn thương đến tâm lý, tinh thần cho học sinh, ảnh hưởng đến chuẩn mực xã hội; ảnh hưởng đến công tác giáo dục của nhà trường và trật tự, an toàn xã hội” Trong hệ thống giáo dục của mỗi quốc gia chắc hẳn luôn có yếu tố giáo dục lối sống của con người, nhân cách, đạo đức và cách thức làm việc. Cũng như ở nước ta, chúng ta đang giáo dục cả một thế hệ từ lúc còn mang sách đến trường cho đến khi trưởng thành, trở thành chủ nhân của đất nước. Vậy nên tôi nghĩ rằng, để con người có được đạo đức tốt đẹp, lối sống lành mạnh thì cần phải phải giáo 3 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
4. Firefox dục ngay từ khi còn nhỏ tuổi, khi còn đang ngồi trên ghế nhà trường, để hình thành cho các em một thói quen về hành vi đạo đức và có ý thức tổ chức kỉ luật khi làm các công việc sau này. Thầy cô giáo trong nhà trường là những người có nhiều thời gian bên học sinh, giáo dục đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỉ luật vì vậy, mỗi thầy cô giáo phải là tấm gương sáng cho học sinh noi theo. 2. Cơ sở thực tiễn Hiện nay, hành vi bạo lực học đường vẫn luôn tiềm ẩn ở trong các nhà trường. Phần lớn các trường hợp bạo lực học đường ở Tiểu học đều xuất phát từ những trò đùa giỡn của học sinh. Dù vậy, đa phần giáo viên, phụ huynh đều bỏ qua và không để tâm nhiều đến các hành vi bạo lực của các em. Bởi lẽ, họ cho rằng tất cả chỉ đơn thuần là những trò đùa giỡn của trẻ con. Vì không quá để tâm đến những hành vi bạo lực của trẻ, giáo viên thường không có biện pháp xử lý thích đáng, nhắc nhở cho qua chuyện. Một số em bị bạo lực thời gian dài và ức chế khi phải chịu nhiều tác động về thể xác lẫn tinh thần, lâu dần tích tụ quá độ đã phản kháng dẫn đến ẩu đả, gây nhiều hậu quả khác. Từ đó, nạn nhân lại vô tình hóa thành "kẻ bạo lực". Không ít người, kể cả giáo viên vẫn còn hiểu lầm rằng chỉ những hành vi xích mích bạo lực thân thể như đánh, đấm, tát, tác động lên người khác để lại vết thương trên cơ thể hoặc la mắng, chửi rủa nhau trong phạm vi trường học mới được xem là bạo lực học đường. Thực chất, khi trẻ kêu gọi tẩy chay bạn bè, hùa nhau nói xấu bạn trên mạng xã hội, lan truyền thông tin sai lệch, và lặp lại những hành vi tương tự trong một khoảng thời gian dài, tức là các em đang thực hiện hành vi bạo lực học đường. Trước đây, bạo lực học đường chỉ xảy ra ở mức độ nhẹ và chỉ dừng lại ở hành vi đánh nhau, giận dỗi, không nói chuyện, chia bè phái, tẩy chay Nhưng hiện tại, khi công nghệ 4.0 càng phát triển thì mức độ vi phạm về bạo lực học đường ngày càng trở nên trầm trọng và tinh vi hơn như: các hành động chửi bới hay xúc phạm lăng mạ, sỉ nhục hoặc chà đạp nhân phẩm, làm tổn thương về mặt tinh thần con người bằng những lời nói; bôi nhọ danh dự, đặt điều, vu khống bạn trên mạng xã hội . Đa số các vụ việc đánh nhau đều có tổ chức nhóm (đánh hội đồng). Một số em trong nhóm còn sử dụng điện thoại di động để ghi hình vụ hành hung, sau đó đăng tải lên mạng internet để làm nhục nạn nhân và để câu lượt theo dõi, câu lượt tương tác . Đáng buồn hơn là nhiều em chỉ im lặng đứng xem mà không giám lên tiếng vì sợ bị đánh, sợ bị hằn thù dẫn đến một thực tế đau lòng là các em vô cảm trước mọi sự việc. Một bộ phận các em cho rằng đó là kịch hay để xem chứ không hề có hành động đẹp, hành động giám lên tiếng để loại trừ việc xấu. Điều này cho thấy, bạo lực học đường không chỉ là chuyện của mỗi cá nhân học sinh đó, mà còn có tính chất lây lan theo nhóm bạn, đa số học sinh coi sự việc đánh nhau bình thường, việc dằn mặt 4 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
5. Firefox bạn khác là để thể hiện bản lĩnh, sự oai phong của bản thân. Xẩy ra hiện tượng kì thị về ngoại hình, tính cách cũng làm ảnh hưởng đến tâm lý bạn sợ đi học, ngại tiếp xúc và ngại gặp bạn bè. Cầm đầu một nhóm bạn nhằm chia rẽ, gây mất đoàn kết trong lớp. Bắt nạt bạn học, bạn chơi khi cậy thế mình lớn hơn bạn, đặt điều sai sự thật, nói xấu bạn. Nạn nhân của bạo lực học đường sẽ gặp phải rất nhiều tổn hại, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và sự phát triển của cơ thể. Các nạn nhân có thể mắc phải các vấn đề về thể chất: vết thương đau nhức, di chứng để lại . Ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần: trầm cảm, lo âu, cảm giác cô đơn, vô vọng, sợ hãi.... Ảnh hưởng đến học tập: giảm điểm số, mất tập trung, trốn học... Ảnh hưởng đến các mối quan hệ xã hội: mất lòng tin, ám ảnh, khó kết bạn... Một số nạn nhân có thể cố gắng chịu đựng hoặc tìm kiếm sự giúp đỡ từ người khác, nhưng một số khác có thể không biết cách xử lý hoặc không có ai để tin cậy. Thậm chí là dẫn đến những sự việc đau lòng mất kiểm soát để thoát khỏi nỗi ám ảnh và tiêu cực. 2.1. Thực trạng Thực tế hiện nay, trong đời sống xã hội công nghệ số phát triển, cùng với sự hiểu biết sâu rộng về thế giới quan thì song song với nó là những ảnh hưởng xấu từ mạng xã hội như: văng tục, nói xấu bạn mất kiểm soát, lộ thông tin cá nhân để kẻ xấu lợi dụng, vu khống. Bên cạnh đó còn hệ lụy nguy hại, nghiêm trọng hơn là xuất hiện những biểu hiện coi thường, xem nhẹ truyền thống văn hóa của dân tộc và chạy theo những thị hiếu không lành mạnh, a dua, bắt chước, xúc phạm thầy cô giáo... Dẫn đến giá trị đạo đức của giới trẻ hiện nay đang bị xói mòn, xuống cấp nghiêm trọng làm ảnh hưởng xấu đến văn hóa học đường, ảnh hưởng đến nét văn hóa tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. So với bạo lực học đường ở Trung học sơ sở và Trung học phổ thông (đánh hội đồng, lột quần áo bạn, đánh để lại thương tích trầm trọng, dồn bạn vào bước đường cùng dẫn đến bạn bị trầm cảm, tự tử ) thì bạo lực học đường ở Tiểu học mới chỉ dừng lại ở các hành vi ẩu đả, lớn tiếng qua lại, kì thị, chia rẽ bè phái, nói xấu bạn trên mạng xã hội; gọi anh, chị cùng trường, gọi bố mẹ đến lớp để dọa bạn Tuy nhiên dù hành vi chưa đến mức đáng báo động nhưng người làm “nghề nhà giáo” cần phải chấn chỉnh, ngăn chặn ngay những hiện tượng xấu đã và đang len lỏi trong học sinh của nhà trường. Sau đây là bảng khảo sát về hành vi bạo lực học đường vào tháng 9 năm 2021 Khối lớp Hành vi xúc Tỷ lệ % Hành vi động chạm Tỷ lệ % Thái độ kỳ Tỷ lệ % phạm bạn tay chân thị Tổng số 1 75 15 20,0 7 09,3 12 16,0 5 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
6. Firefox 2 86 19 22,1 9 10,4 14 16,2 3 67 17 25,4 8 11,9 16 23,9 4 59 18 30,5 10 16,9 16 27,1 5 47 11 23,4 9 19,1 12 25,5 2.2. Nguyên nhân Trước tình hình bạo lực học đường đang gây lo ngại trong đời sống xã hội hiện nay, các bậc phụ huynh đã có những cách bày tỏ thái độ khác nhau khi con em vi phạm. Phần lớn phụ huynh hành động khi con mắc lỗi như: quát mắng và xử lý nóng: đánh, tát nhằm răn đe; Số khác bỏ mặc, không quan tâm đến hành vi bạo lực của con mình. Cũng có trường hợp cha mẹ khuyên bảo nhẹ nhàng như yêu cầu phải “xin lỗi bạn” tuy nhiên số hoc sinh thay đổi hành vi vi phạm còn ở mức hạn chế. - Nguyên nhân chủ quan: Ở trường, một số giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp còn phó mặc cho nhà trường, phó mặc cho giáo viên Tổng phụ trách Đội và mặc kệ phụ huynh. Một số giáo viên bộ môn khác lại có quan điểm, việc nắm tư tưởng, giáo dục tình cảm của học sinh thuộc về giáo viên chủ nhiệm lớp. - Do đặc điểm tâm lí lứa tuổi: tính hiếu thắng, muốn thể hiện bản thân; khả năng kiềm chế cảm xúc của các em còn non nớt, dễ xúc động và cũng dễ nổi giận; những mâu thuẫn phát sinh qua giao tiếp; các em bị ảnh hưởng bởi cảnh bạo lực trong phim ảnh, sách báo; bậc phụ huynh thiếu sự quan tâm giáo dục con em về ý thức phòng tránh bạo lực. - Nguyên nhân khách quan: Công tác tuyên truyền giáo dục đạo đức pháp luật thiếu tính hấp dẫn, chưa tạo được sự chú ý từ phía học sinh; Các buổi nói chuyện, đối thoại về tư vấn tâm lý cho học sinh chưa thường xuyên; Chưa có chuyên gia chuyên sâu về tư vấn tâm lý để đối thoại trực tiếp với học sinh; nhà trường thiếu giáo viên tư vấn tâm lý. - Do sự phát triển thiếu toàn diện, thiếu hụt về nhân cách, thiếu khả năng ứng xử của bản thân và sự non nớt trong kỹ năng sống, sai lệch trong quan điểm sống dẫn đến thái độ sai trong nhận thức và hành động. - Do sự thiếu chín chắn về nhận thức và tâm lý của các em. Đây là giai đoạn mà các em đang trong quá trình phát triển về thể chất và tinh thần, dễ bị ảnh hưởng bởi những yếu tố bên ngoài. - Do các em có xu hướng muốn được thể hiện để chứng tỏ bản thân, không biết cách kiểm soát cảm xúc và hành vi của mình. 6 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
7. Firefox - Do có thể các em bị chịu ảnh hưởng từ bạn bè và môi trường xung quanh, dẫn đến việc học tập những hành vi tiêu cực. Thường tiếp xúc với các đối tượng xấu nhiều lần đã tác động xấu tới các em, dần dần đưa vào môi trường học đường và tác động qua lại ảnh hưởng đến những học sinh khác trong nhà trường... 3. Các biện pháp nghiên cứu Để làm tốt công tác ngăn chặn, phòng tránh bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội trong trường học, tôi xin đưa ra một số biện pháp mà đã áp dụng thành công tại đơn vị mình trong những năm học vừa qua Biện pháp 1: Giáo dục qua việc thực hiện các nội quy, quy định trong nhà trường - Tăng cường việc tuyên truyền giáo dục pháp luật cho học sinh, thực hiện sống và lao động học tập, làm việc theo pháp luật. - Tổ chức cho học sinh được học tập, thảo luận, ký cam kết về nội quy, quy định của nhà trường về quyền và nhiệm vụ của người học sinh theo quy định của Điều lệ trường Tiểu học. - Phối hợp với Công an huyện, xã tuyên truyền và cho học sinh kí cam kết qua các diễn đàn như: Tuyên truyền giáo dục pháp luật; Tuyên truyền An ninh trật tự, an toàn xã hội; Nói không với bạo lực học đường; Xây dựng tình bạn đẹp; Tuyên truyền về An ninh mạng; tác hại của thuốc lá; Phòng tránh xâm hại trẻ em - Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm để thường xuyên tuyên truyền về nội quy, quy định của nhà trường. Đặc biệt quan tâm chú ý như: + Không gây gỗ đánh nhau, kéo bè kết nhóm với nhằm chia rẽ đoàn kết nội bộ. + Không sử dụng các loại vật sắc nhọn có khả năng gây sát thương. + Không tham gia các tệ nạn xã hội - Thành lập và duy trì tốt hoạt động đội Sao đỏ, Sao đỏ xung kích nhằm thường xuyên theo dõi,ki ểm tra việc chấp hành nội quy, quy định của học sinh hàng ngày. Cụ thể: + Việc chấp hành về nền nếp, trang phục, đầu tóc, giày dép . + Phát hiện và ngăn ngừa học sinh mang vật sắc nhọn và chất dễ cháy nổ đến trường; Tham gia giao thông an toàn - Lên kế hoạch kiểm tra chấn chỉnh việc thực hiện nội quy nền nếp các lớp (Thực hiện theo kế hoạch của Liên đội). 7 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
8. Firefox Đầu năm học, tôi đã xây dựng kế hoạch theo tuần, tháng, năm cụ thể để gửi về lãnh đạo nhà trường góp ý, sau đó tôi chỉnh sửa theo yêu cầu của lãnh đạo nhà trường và gửi đến tất cả cán bộ, giáo viên nhà trường đóng góp ý kiến. Ở cuộc họp đầu năm, mời toàn thể cán bộ giáo viên thảo luận, đóng góp ý kiến trước khi ban hành. Với các hoạt động cần sự phối hợp từ công an huyện, xã, tôi cũng lập kế hoạch hoạt động cụ thể, gửi về cho lãnh đạo nhà trường phê duyệt sau đó gửi giấy mời các bên cần phối hợp và tổ chức thực hiện. Mỗi một hoạt động, khâu chuẩn bị về thời gian: Tổng phụ trách cần khoảng 2 buổi; học sinh toàn trường cần khoảng 30 phút (tôi thường hướng dẫn cho học sinh ở 2 buổi sinh hoạt 15 phút đầu giờ). Biện pháp 2: Giáo dục thông qua rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh - Tăng cường hoạt động ngoại khóa về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp, sinh hoạt tập thể. + Rèn kĩ năng giao tiếp để hạn chế những câu nói gây mất lòng bạn bè. + Rèn luyện kĩ năng ứng xử để các em có những hành động, lời nói hay. + Rèn luyện kĩ năng kiềm chế cảm xúc để các em biết kìm nén, biết sống bao dung độ lượng với mọi người nhằm hạn chế hành vi nổi nóng mất kiểm soát. + Thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ và thể dục thể thao, các trò chơi dân gian để tạo sân chơi lành mạnh, tạo dựng môi trường học tậpan toàn, thân thiện. Thông qua đó để giáo dục lòng nhân ái, trang bị các kỹ năng sống cần thiết, kỹ năng ứng xử và giải quyết các tình huống trong học tập, sinh hoạt hàng ngày cho các em. + Tổ chức diễn đàn “Điều em muốn nói” để học sinh nêu lên những tâm tư, tình cảm, nguyện vọng của các em. Ngay từ đầu năm học, tôi đã lập kế hoạch và tổ chức các hoạt động rèn luyện các kỹ năng sống nhằm giáo dục đạo đức lối sống cho học sinh như: Tổ chức diễn đàn “Xây dựng tình bạn đẹp, nói không với bạo lực học đường” ; Chuyên mục “Mỗi tuần một câu chuyện đẹp, một cuốn sách hay, một tấm gương sáng”vào tiết sinh hoạt dưới cờ. Với tiết sinh hoạt dưới cờ tập trung toàn trường: Lớp trực sẽ đảm nhận nhiệm vụ chính gồm xây dựng kịch bản và thực hiện nội dung sinh hoạt theo chủ điểm; vố các tiết sinh hoạt dưới cờ theo đơn vị lớp mà thực hiện nội dung sinh hoạt đồng loạt thì Tổng phụ trách sẽ chuẩn bị kịch bản, gửi cho giáo viên chủ nhiệm để hướng dẫn họ sinh thực hiện. Với nội dung sinh hoạt Rèn kỹ năng giao tiếp, nói lời hay vào các buổi 15 phút đầu giờ ở tuần đầu tiên, tôi sẽ cho học sinh sinh hoạt tập trung toàn trường để hướng dẫn các em thực hành kỹ năng. Sau đó đưa vào các chỉ tiêu chấm điểm thi đua; dựa vào các chỉ tiêu, đội Sao đỏ theo dõi, báo cáo hiện tượng học sinh vi phạm, tổng phụ trách và giáo viên nắm bắt, kịp thời để chấn chỉnh các em. 8 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
9. Firefox Trong năm học, ít nhất tổ chức một diễn đàn “Điều em muốn nói” quy mô cấp trường để các em nói lên những suy nghĩ của bản thân, từ đó nhà trường có cái nhìn đúng đắn hơn về các em. Biện pháp 3: Phối kết hợp với giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn để giáo dục đạo đức lối sống cho học sinh. - Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm Phối hợp, nắm bắt được tâm lý của từng học sinh để có thể chia sẻ những khó khăn với học sinh, để an ủi và động viên các em vượt khó vươn lên. Đặc biệt chú ý những học sinh có điều kiện và hoàn cảnh như: gia đình quá khó khăn, học sinh mồ côi, học sinh mà bố mẹ có mâu thuẫn, rạn nứt tình cảm - Phối hợp với giáo viên bộ môn nắm được tính cách, sở trường của từng em để gần gũi, động viên về tinh thần, chia sẻ khó khăn với các em. Với những học sinh thường hay gây gỗ với bạn thì cần tìm hiểu hoàn cảnh, tâm lý và phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, với gia đình, ban cán sự lớp gần gũi để bạn xóa được mặc cảm. Học sinh Tiểu học có tâm sinh lý chưa bền vững, dễ thay đổi. Đôi khi do giận dỗi với bạn bè các em cũng có thể gây ra những hành vi thiếu kiểm soát. Bởi vậy, tôi luôn phối hợp với giáo viên chủ nhiệm và các giáo viên bộ môn để nắm bắt những thay đổi ở các em. Biết được sớm các tình huống, giáo viên sẽ giúp các em giải quyết êm đẹp, nhẹ nhàng mà không ảnh hưởng đến tình cảm bạn bè, Biện pháp 4: Phối kết hợp chặt chẽ giữa ba yếu tố “Nhà trường - Gia đình - Xã hội” để giáo dục đạo đức lối sống, hoàn thiện nhân cách cho học sinh. - Phối hợp với Phụ huynh học sinh: Thông qua hội nghị phụ huynh học sinh đầu năm, lên kế hoạch tham mưu để nhà trường phổ biến và triển khai tới toàn thể phụ huynh những nội quy, quy định của nhà trường có liên quan đến học sinh. + Lập hồ sơ theo dõi đối với những học sinh thường xuyên vi phạm nội quy. Thông tin kịp thời tới gia đình học sinh để phối kết hợp trong việc giáo dục những học sinh vi phạm, mắc lỗi. - Phối hợp với chính quyền địa phương: Phối hợp với Công an địa phương để tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề về các nội dung liên quan tới bạo lực học đường và các hành vi vi phạm pháp luật trong lứa tuổi học sinh; cung cấp danh sách những học sinh vi phạm cho cơ quan chức năng để phối hợp giáo dục và có sự răn đe khi cần thiết. + Thông báo về nơi cư trú với những trường hợp học sinh cá biệt không chịu rèn luyện, thường xuyên vi phạm kỷ luật để nâng cao trách nhiệm của gia đình trong việc giáo dục con em. Lứa tuổi học sinh Tiểu học rất dễ bị chi phối cảm xúc, dễ bị tác động bên ngoài làm ảnh hưởng đến 9 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
10. Firefox tinh thần của các em. Cho nên tôi luôn gần gũi với các em để quan tâm, hỏi han chuyện học hành, gia đình, sở thích. Một phần để nắm bắt được hoàn cảnh cũng như môi trường sống của các em. Một phần là có thể hiểu được vì sao em đó lại có hành vi thiếu chuẩn mực như thế, từ đó nhằm đưa ra lời khuyên chân thành, xác đáng nhất để các em biết thay đổi bản thân, sống tích cực hơn. Đôi khi, chỉ cần một ánh nhìn trìu mến của giáo viên cũng đã thay đổi được hành vi không đáng có của các em. Với những học sinh vi phạm đạo đức về bạo lực học đường hay mới chỉ là bắt nạt học đường thì nhà trường cũng phải mời phụ huynh lên để làm việc. Với mục đích, phối hợp với phụ huynh để giáo dục các em, hạn chế đến mức thấp nhất hành vi bạo lực hoặc bắt nạt trong trường học. Bên cạnh đó, tôi cũng sẽ thông báo về nơi học sinh cư trú để báo về tình hình những học sinh thường xuyên vi phạm, học sinh cá biệt để cùng nhắc nhở các em. Biện pháp 5: Khen thưởng - Gắn các nội dung phòng chống bạo lực học đường và tệ nạn xã hội với các tiêu chí bình xét thi đua cuối năm của học sinh. - Đối với học sinh: Trong các đợt tổng kết thi đua, sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp cần tuyên dương những gương tốt trong học tập cũng như thực hiện các nội quy của nhà trường. Đồng thời nhắc nhở nhẹ nhàng, khuyên bảo những trường hợp học sinh hay vi phạm; tránh xúc phạm, làm học sinh khó xử trước các bạn. - Làm tốt công tác khuyến học, khuyến tài, nêu gương tốt có phần thưởng xứng đáng để học sinh phấn đấu, đặc biệt là những tấm gương học sinh vượt khó học giỏi, rèn luyện chăm trong suốt cả năm học. Công tác thi đua khen thưởng rất quan trọng trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh. Phần thưởng có thể không lớn nhưng đó chính là niềm động viên, khích lệ để các em có động lực phấn đấu. Hàng tuần, hàng tháng đều có nêu gương người tốt việc tốt để nhân rộng hành động đẹp đến toàn Liên đội. Có những sự việc xẩy ra bất ngờ thì tôi sẽ khen đột xuất, đăng lên trang facebook Liên đội nhằm tăng tính lan tỏa, nhân rộng như: Được của rơi tìm người trả lại; Tố giác những hành vi vi phạm Cuối năm, tôi thường đề xuất những học sinh rèn luyện chăm; học sinh có hành động đẹp; học sinh luôn giúp đỡ các bạn khác để nhà trường khen thưởng. Đây chính là nguồn động lực tinh thần để các em cố gắng phấn đấu hơn nữa, là niềm tự hào của các em trong công tác Đội - Sao. III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG 1. Kết quả Qua thực hiện các biện pháp nêu trên, tôi thấy công tác giáo dục pháp luật tuyên truyền nâng cao đạo đức cho học sinh được học sinh chú ý thực hiện rất tốt.Việc tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục 10 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
11. Firefox ngăn chặn bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội cho học sinh đã mang lại kết quả đáng ghi nhận. Sau đây là bảng khảo sát về hành vi bạo lực học đường vào tháng 9 năm 2023 Khối lớp Hành vi xúc phạm Tỷ lệ % Hành vi động chạm Tỷ lệ % Thái độ kỳ Tỷ lệ % bạn tay chân thị Tổng số 1 88 1 1,1 0 0 0 0 2 85 2 2,35 0 0 0 0 3 65 1 1,5 0 0 0 0 4 77 1 1,3 0 0 0 0 5 90 2 2,2 0 0 0 0 Sau hai năm thực hiện biện pháp nêu trên, tôi khẳng định rằng việc giáo dục đạo đức cho học sinh của Liên đội là những bước đi phù hợp, hiệu quả, đáng nhân rộng và lan tỏa. - Mỗi biện pháp đưa ra tuy có cách thực hiện khác nhau, nội dung khác nhau nhưng tất cả đều mang một ý nghĩa, một mục đích chung nhằm ngăn chặn, phòng tránh bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội trong trường học góp phần nâng cao đạo đức cho học sinh để hướng tới một trường học an toàn, hạnh phúc. - Các biện pháp đưa ra để giải quyết vấn đề không có sự chồng chéo lẫn nhau, đi từ yêu cầu nhỏ đến yêu cầu lớn. Mỗi biện pháp đều hướng đến tuyên truyền, giáo dục đạo đức lối sống cho học sinh, ngăn chặn bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội. Các biện pháp đều có sự kết hợp giữa ba yếu tố nhà trường - gia đình và xã hội. 2. Ứng dụng Sáng kiến này tôi đã điều chỉnh, áp dụng tại đơn vị mình từ nhiều năm nay. Sau khi áp dụng tôi thấy tính hiệu quả rất cao, rõ nhất là số học sinh vi phạm, mắc lỗi giảm chỉ còn lại con số rất nhỏ. Bên cạnh đó còn góp phần thành công trong công tác quản lý, tổ chức và giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường. Đối với một giáo viên Tổng phụ trách Đội, tôi chắc chắn rằng yếu tố xây dựng nền nếp và giáo dục đạo đức lối sống cho học sinh cực kì quan trọng nhằm góp phần tạo nền nếp học tập, sinh hoạt và các hoạt động khác trong nhà trường. Bản thân mong muốn xây dựng sáng kiến thật hoàn chỉnh để các trường bạn áp dụng, thực hiện. Tuy nhiên khi áp dụng sáng kiến nay cần phải phát huy các yếu tố sau đây: 11 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
12. Firefox + Giáo viên Tổng phụ trách Đội phải luôn sáng tạo, tìm tòi những hình thức mới; xây dựng kế hoạch cụ thể chi tiết, từng tuần, từng tháng, cả năm học. Khi thực hiện cần dựa vào điều kiện thực tiễn của đơn vị mình, tham mưu với nhà trường và thông báo đến từng bộ phận trong nhà trường để góp ý, xây dựng hoàn chỉnh sau đó cùng thực hiện. + Ban giám hiệu nhà trường cần quan tâm đến việc quản lý học sinh: Thường xuyên thông báo tình hình rèn luyện, học tập của học sinh đến phụ huynh về: Ý thức chấp hành kỷ luật, thái độ, kết quả học tập, rèn luyện; thường xuyên kiểm tra bài học của con em mình. Khi học sinh có biểu hiện, hành vi vi phạm như mâu thuẫn, xích mích, mất đonà kết với nhau, nhà trường cần nắm bắt kịp thời để ngăn chặn hành vi mất kiểm soát của học sinh, xử lý nghiêm trên cơ sở thấu tình đạt lý. + Tổ chức Công đoàn nhà trường: Phối hợp với chính quyền tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục cho cán bộ, giáo viên, học sinh. Tăng cường các hình thức thi đua khen thưởng để tuyên dương, khen thưởng gương người tốt việc tốt qua đó giáo dục học sinh đạt hiệu quả cao hơn. + Tổ chức Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh: Duy trì tốt các hoạt động Đội - Sao như: Sinh hoạt 15 phút đầu giờ, giữa giờ; Chế độ trực ban đầu tuần, cuối tuần; Đội sao đỏ, sao đỏ xung kích làm việc công tâm, hiệu quả theo dõi những học sinh hay mắc lỗi trong việc thực hiện các nền nếp để kịp thời giáo dục. Ngoài ra, Tổ chức Đội luôn tạo những sân chơi bổ ích, đa dạng, phong phú để lôi kéo các em tham gia tạo sự đoàn kết trong học sinh. + Kết hợp chặt chẽ giữa “Nhà trường - Gia đình và xã hội” để giáo dục con em , trong đó Nhà trường là yếu tố trung tâm của sự phối hợp. IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 1. Kết luận Trường học giống như chiếc thuyền lớn, trên chiếc thuyền ấy học sinh là những hành khách còn thầy cô là người lái thuyền. Cuộc đời là dòng nước chảy. Gió thổi đâu thì xuôi chiều đó do vậy ta phải có thuyền trưởng bản lĩnh thì mới đi được đúng và xa trên chiếc thuyền ấy. Một chiếc thuyền tốt thì phải có cơ sở vật chất tốt, thuyền viên phải đoàn kết tốt, thuyền trưởng phải giỏi thì mới vượt qua được cơn bão lớn. Trường học cũng như vậy, nhà trường tạo điều kiện đầu tư về cơ sở vật chất để cho các em có môi trường học tốt, đảm bảo được yêu cầu giáo dục. Thầy cô ngoài việc giáo dục, truyền đạt kiến thức thì còn là người bạn, người mẹ để bảo vệ thể chất và tinh thần, luôn lắng nghe ý kiến và theo dõi mọi hành động, hành vi của các em để sớm ngăn chặn được những sự việc đáng tiếc có thể xẩy ra, để các em có thêm niềm tin, là chỗ dựa khi cần. Với các biện pháp đã thực hiện như trên, sau một thời gian thực hiện tôi thấy, nếu chúng ta càng quan tâm đến các em và giải quyết triệt để các mâu thuẫn của các em hằng ngày thì số học sinh vi phạm nội quy giảm đi rất nhiều. Ví dụ: Khi bước vào vào đầu năm học, học sinh rất hiếu 12 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
13. Firefox động nên chỉ có một mâu thuẫn nhỏ thì các em có thể đánh nhau. Nhưng sau thời gian học tập tại trường thì các em đã nhận thức được vấn đề, nên mâu thuẫn đó giảm đi rất nhiều. Qua việc áp dụng các biện pháp nêu trên tại đơn vị, đã mang lại những hiệu quả thật đáng mừng, các em đã có những nhận thức đúng đắn về tu dưỡng đạo đức hiểu và tránh được các hành vi về bạo lực học đường. Các em đã có kỹ năng kiềm chế bức xúc của bản thân; biết giải quyết, ứng xử trong những mâu thuẫn phát sinh khi tham gia các hoạt động trong, ngoài nhà trường để không xảy ra tình trạng bạo lực. Sau nhiều năm thực hiện những biện pháp trên tôi thấy sự gắn bó giữa các em ngày càng mật thiết hơn, bạn bè thêm thương nhau hơn, những vướng mắc mâu thuẫn của học sinh không còn nữa và thay vào đó là những tình bạn, đôi bạn cùng tiến, đôi bạn học tập tốt, tình đoàn kết trong các buổi sinh hoạt Ngoài ra các em còn biết quan tâm đến mọi người, hăng hái đóng góp xây dựng quỹ hỗ trợ các bạn học sinh nghèo, biết chăm sóc quan tâm đến những gia đình có công với cách mạng, gia đình thương bệnh binh, bà mẹ Việt Nam anh hùng chung tay vệ sinh đường làng ngõ xóm, giữ gìn ngôi trường luôn xanh - sạch - đẹp - an toàn và hạnh phúc. 2. Bài học kinh nghiệm Học sinh ở bậc Tiểu học đa số các em rất hiếu động, là lứa tuổi đang có nhiều chuyển biến về tâm sinh lý. Cùng với đó là tâm lý không ổn định và cái tôi cá nhân bắt đầu hình thành nhưng cũng rất nhanh bắt kịp vào cuộc sống. Sự cần thiết ở đây là chúng ta biết quan tâm đến các em, sự quan tâm không phải của một cá nhân, mà phải là một tập thể và công tác này phải được làm thường xuyên. Các thầy cô nên nghiêm khắc với các em khi cần thiết nhưng cũng cần phải nhẹ nhàng khi xử lý, điều quan trọng là chúng ta phải cho các em biết mình đã làm gì; sai ở đâu; phải khắc phục như thế nào khi mắc lỗi Một điều quan trọng trong xử lý học sinh phạm lỗi là phải biết chờ đợi và kiên nhẫn; không nên quát tháo và gắn ép các em. Vì sau mỗi việc làm sai của mình, các em sẽ luôn tìm cách né tránh hoặc chối bỏ trách nhiệm, do đó khi xử lý công việc chúng ta phải thu thập thông tin thật chính xác, đầy đủ minh chứng, có như vậy hiệu quả mới cao. Để không còn hành vi bạo lực trong trường học thì nhà trường - gia đình - xã hội phải chung tay góp sức, góp phần xây dựng một môi trường “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” và hướng tới trường học xanh - sạch - đẹp - an toàn và hạnh phúc. 3. Kiến nghị, đề xuất Về phía học sinh: - Biết học cách kiềm chế cảm xúc của bản thân, hòa nhã, thân thiện với bạn bè; luôn nói lời hay, ý đẹp để tránh lỡ miệng khi giao tiếp. - Tích cực tham gia vào các hoạt động tình nguyện mà nhà trường tổ chức, nhằm tăng tính thiện 13 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
14. Firefox và tính hướng thiện trong con người các em. Từ đó, các em biết ngoan ngoãn lễ phép với ông bà, bố mẹ, với thầy cô giáo. Về phía giáo viên: - Thường xuyên theo dõi và nắm bắt tình hình của các em học sinh trong lớp để hiểu các em hơn. - Phối hợp với gia đình và nhà trường để quan tâm và hỗ trợ kịp thời những khó khăn vướng mắc của học sinh Về phía nhà trường: - Tổ chức tuyên truyền tác hại và cách phòng tránh bạo lực học đường đối với giáo viên và học sinh. - Tăng cường tổ chức các hoạt động tập thể, hoạt động tình nguyện mang tính hướng thiện và định hướng nhân cách cho học sinh, giúp học sinh phát huy những đức tính tốt đẹp trong bản thân. - Nhắc nhở và giáo dục phù hợp đối với những học sinh gây ra bạo lực và có hình thức hỗ trợ kịp thời đối với nạn nhân của các vụ bạo lực. - Phối hợp với gia đình và cơ quan đoàn thể đóng trên địa bàn xã trong công cuộc phòng tránh bạo lực học đường. Về phía ngành giáo dục: - Trước năm học mới cần mở các lớp tập huấn về:Tư vấn tâm lý cho giáo viên; Thực hành kĩ năng sống cho học sinh. - Cần có tài liệu hướng dẫn, gợi ý cho giáo viên về công tác xử lí, ngăn chặn hành vi bạo lực trong học đường. - Cần triển khai phòng tư vấn tâm lý cho học sinh, có giáo viên là chuyên viên tư vấn tâm lý; Về phía gia đình: - Gia đình cần tạo ra một môi trường sống lành mạnh, yêu thương con cái, không nặng lời với nhau; Nói không với bạo lực gia đình. - Đối với chính quyền địa phương: Thường xuyên tuyên truyền, nâng cao ý thức trách nhiệm, phát hiện và ngăn chặn kịp thời các biểu hiện, hành vi bạo lực diễn ra trong xã hội và gia đình. Cần phải có các chế tài nghiêm khắc, xử phạt đối với những hành vi bạo lực gia đình, bạo hành trẻ em trong các hộ gia đình, nếu nặng cần phải truy tố trách nhiệm hình sự, không vị nể. 14 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
15. Firefox Trên đây là những biện pháp mà bản thân tôi đúc rút và áp dụng sau một thời gian thực hiện tại trường. Rất mong được sự đóng góp của quý đồng nghiệp, để cho công tác ngăn chặn, phòng tránh bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội trong trường học ngày càng hiệu quả và tích cực hơn. Xin chân thành cảm ơn! TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Bộ Giáo dục đào tạo (2001), Tâm lí học sư phạm lứa tuổi và Tâm lí học sư phạm, NXB Giáo dục. [2] Bùi Sĩ Tụng - chủ biên (2007), Cẩm nang cho người phụ trách Đội, NXB Giáo dục [3] Lê Văn Hồng; Lê Ngọc Lan; Nguyễn Văn Thàng (2001), Tâm lý học lứa tuổi và Tâm lý học sư phạm, NXB Đại học quốc gia Hà Nội [4] Thạc sĩ Lý Minh Tiên Thạc sĩ Nguyễn Thị Tứ (Chủ biên); Thạc sĩ Bùi Hồng Hà; Thạc sĩ Huỳnh Lâm Anh Chương (2012), Giáo trình: Tâm lý học lứa tuổi & Tâm lý học sư phạm, NXB Đại học sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh [5] 2023, Báo cáo tham luận về bạo lực học đường, Bài viết do Lê Diệu Linh (chia sẻ) 15 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
16. Firefox MỤC LỤC Trang I. PHẦN MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 3.1. Đối tượng nghiên cứu 3.2. Phạm vi, thời gian nghiên cứu 2 3.2.1. Phạm vi nghiên cứu 3.2.2. Thời gian nghiên cứu 4. Phương pháp nghiên cứu 4.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận 4.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 16 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
17. Firefox 4.3 Phương pháp nghiên cứu 4.4 Phương pháp quan sát sư phạm 3 4.5. Phương pháp khảo sát và thu thập thông tin II. PHẦN NỘI DUNG 1. Cơ sở lý luận 2. Cơ sở thực tiễn 4 2.1.Thực trạng 5 2.2 Nguyên nhân 6 3. Các biện pháp nghiên cứu 7 Biện pháp 1: Giáo dục đạo đức qua việc thực hiện các nội quy, quy định trong nhà trường Biện pháp 2: Giáo dục đạo đức thông qua rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh 8 Biện pháp 3: Phối kết hợp với giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn để giáo dục đạo 9 đức lối sống cho học sinh. Biện pháp 4: Phối kết hợp chặt chẽ giữa ba yếu tố “Nhà trường – Gia đình – Xã hội” để giáo dục đạo đức lối sống, hoàn thiện nhân cách cho học sinh. Biện pháp 5: Khen thưởng 11 III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG 11 1. Kết quả 2. Ứng dụng 12 IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 13 1. Kết luận 2. Bài học kinh nghiệm 14 3. Kiến nghị, đề xuất 15 TÀI LIỆU THAM KHẢO 17 MỤC LỤC 18,19 PHỤ LỤC KÈM THEO 20-39 17 of 18 3/10/2025, 10:27 AM
18. Firefox 18 of 18 3/10/2025, 10:27 AM