Bài thuyết trình SKKN Một số biện pháp tạo môi trường học tập trong lớp cho trẻ 4-5 tuổi hoạt động theo hướng trải nghiệm

Nội dung tài liệu: Bài thuyết trình SKKN Một số biện pháp tạo môi trường học tập trong lớp cho trẻ 4-5 tuổi hoạt động theo hướng trải nghiệm

1. PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CAM LỘ TRƯỜNG MẦM NON VÀNH KHUYÊN BÀI THUYẾT TRÌNH ĐỀ TÀI: “ MỘT SỐ BIỆN PHÁP TẠO MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP TRONG LỚP CHO TRẺ 4-5 TUỔI HOẠT ĐỘNG THEO HƯỚNG TRẢI NGHIỆM’’ Lĩnh vực: Giáo dục Mẫu giáo Tên tác giả: Thái Thị Ngọc Hà Chức vụ: Giáo viên Thanh An, ngày 30 tháng 11 năm 2023
2. Phần I. Mở đầu Trẻ em là nguồn hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của mỗi dân tộc, là những người kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc. Chính vì vậy công tác chăm sóc giáo dục trẻ đang ngày càng được quan tâm. Như chúng ta đã biết, mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ. Để đạt hiệu quả cao trong buổi chơi cho trẻ đầu tiên chính là ở môi trường lớp học mà trẻ được trải nghiệm cùng các bạn chơi. Môi trường hoạt động tốt nhằm tạo cơ hội cho trẻ tìm tòi khám phá trải nghiệm củng cố những kiến thức đã lĩnh hội được trên tiết học, phát huy khả năng tư duy sáng tạo của trẻ. Ngoài ra còn giúp trẻ giảm bớt căng thẳng mệt mới trong quá trình học tập. Năm học 2023 – 2024 là năm học tiếp tục thực hiện nâng cao chuyên đề: “Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm” của giai đoạn 2021-2025. Việc xây dựng môi trường giáo dục phù hợp giúp trẻ tích lũy kiến thức từng ngày. Để tạo nên sự thành công khi thực hiện chuyên đề thì môi trường giáo dục đóng vai trò rất quan trọng, đặc biệt là xây dựng môi trường lớp học. Trước đây việc thiết kế môi trường trong lớp học giáo viên cũng đã có nhiều cố gắng tìm tòi những nội dung mới để xây dựng môi trường và tạo hứng thú cho trẻ khi tham gia hoạt động. Tuy nhiên, xây dựng môi trường trong lớp mới chỉ mang tính hình thức, nặng về trang trí, áp đặt và xây dựng đó chưa xuất phát từ trẻ, chưa kích thích tính tò mò, khám phá của trẻ. Nhưng hiện nay khi xây dựng môi trường học tập cho trẻ dựa vào nhu cầu và khả năng hứng thú của trẻ thông qua việc được trải nghiệm với các đồ chơi, học liệu. Tận dụng các nguyên vật liệu thiên nhiên gần gũi, thân thiện với môi trường có ở địa phương như: các hột hạt, tre, gỗ, nứa, rơm, các vật liệu như giấy vệ sinh, họa báo. Đặc biệt hạn chế sử dụng các đồ dùng bằng nhựa đã qua sử dụng. Vậy làm thế nào để xây dựng môi trường lớp học trong lớp đẹp mắt, thân thiện, không sử dụng các nguyên vật liệu nhựa nhưng trẻ được trải nghiệm, hứng thú, phát huy khả năng, tích lũy kiến thức một cách tự nhiên nhất. Vì thế, tôi đã mạnh dạn lựa chọn ‘’ Một số biện pháp tạo môi trường học tập trong lớp cho trẻ 4-5 tuổi hoạt động theo hướng trải nghiệm’’ Phần II. Nội dung 1.Đánh giá thực trạng Năm học 2023-2024, bản thân tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo 4-5 tuổi. Khi nhận lớp tôi nhận thấy những thuận lợi và khó khăn như sau: a. Thuận lợi: - Trường nằm ở vị trí thuận lợi, khu vực dân cư có điều kiện sống tốt, thuận lợi cho việc kết hợp cùng giáo viên nâng cao kiến thức chăm sóc giáo dục trẻ. Phụ huynh quan tâm đến con em mình, nhiệt tình phối kết hợp với giáo viên trong việc trang trí môi trường lớp học, thường xuyên ủng hộ những nguyên vật liệu. - Lớp được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường trong việc đầu tư trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi cũng như sự quan tâm của phòng giáo dục đào tạo nên có cơ sở vật chất tương đối đầy đủ để phục vụ cho việc dạy và học. - Giáo viên trong lớp có trình độ đạt trên chuẩn và là giáo viên giỏi cấp tỉnh, luôn tìm tòi, học hỏi để xây dựng tạo môi trường học tập cho trẻ.
3. b.Khó khăn: - Có nhiều cháu mới đến trường không học lớp mẫu giáo bé nên chưa có kỹ năng chơi và nề nếp trong mọi hoạt động. Một số trẻ trong lớp còn có tính thụ động chưa mạnh dạn tiếp xúc với đồ chơi, chưa tự giác chơi, một số trẻ chưa biết sử dụng đồ chơi đúng mục đích . * Khi khảo sát thực tế tại lớp 4-5 tuổi ở trường Mầm non Vành Khuyên vào tháng 9 năm 2023 có kết quả như sau: Trước khi áp dụng biện pháp Trẻ đạt Trẻ chưa đạt Nội dung TT SL Tỉ lệ % SL Tỉ lệ % Trẻ hoạt động tích cực vào môi 1 12/26 46,1% 14/26 53,9% trường đã tạo trong lớp. Kỹ năng thao tác với môi trường 2 12/26 46,1% 14/26 53,9% trong lớp. Trẻ sử dụng các nguyên vật liệu, đồ 3 dùng đồ chơi để tạo ra sản phẩm 10/26 38,5% 16/26 61,5% trong các góc chơi. Hứng thú tham gia trải nghiệm trong 4 12/26 46,1% 14/26 53,9% các hoạt động. 2. Trình bày biện pháp 2.1. Biện pháp thứ nhất: Lập kế hoạch tạo môi trường theo chủ đề: Bất cứ lĩnh vực nào, dù làm công việc gì muốn đi đến sự thành công và hiệu quả như ý thì phải có kế hoạch. Điều đó không chỉ giúp tôi có định hướng rõ nhiệm vụ trọng tâm năm học đồng thời bám sát chỉ đạo của cấp trên. Vì vậy, đầu năm học trên cơ sở kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học, kế hoạch thực hiện chương trình của lớp, tôi xây dựng kế hoạch trang trí môi trường lớp học lấy trẻ làm trung tâm cụ thể, phù hợp, với đặc điểm tình hình của lớp. Để trang trí môi trường lớp học đẹp, có tính thẩm mĩ cao, giúp trẻ được trải nghiệm trong các hoạt động thì giáo viên cần phải đầu tư thời gian, tìm tòi học hỏi cách thiết kế môi trường lớp học bằng nhiều hình thức khác nhau. Làm được điều đó bản thân tôi phải xây dựng kế hoạch trang trí như thế nào? Cần bao nhiêu thời gian? Bao nhiêu kinh phí để. Muốn xây dựng kế hoạch tốt, cần nắm vững nguyên tắc, cân nhắc kỹ nội dung, yêu cầu của việc trang trí môi trường lớp học lấy trẻ làm trung tâm. Từ đó tôi xác định việc xây dựng môi trường lớp học phù hợp cho kế hoạch năm, kế hoạch chủ đề, kế hoạch tuần và kế hoạch ngày. Ví dụ: Trong kế hoạch xây dựng môi trường lớp học năm nay, tôi xác định các mốc thời gian đánh dấu các sự kiện nổi bật như: Ngày tết trung thu, ngày hội đến trường của bé nằm trong chủ đề ‘’trường mầm non’’, ngày 20/210 nằm chủ đề‘’ Bản thân’’, ngày 20/11 trong chủ đề ‘’Ngành nghề’’ .từ đó lên kế hoạch để trang trí các ngày hội ngày lễ đó như thế nào cho phù hợp với đặc điểm của trẻ, thời gian thực hiện cũng như điều kiện của lớp. Cũng như cung cấp các nguyên vật liệu, đồ dùng, đồ chơi phù hợp. Muốn thực hiện một cách có khoa học và có hiệu quả bản thân tôi trước hết lập ra kế hoạch tạo môi trường theo từng chủ đề. Trong kế hoạch chủ đề, tôi chủ
4. yếu đi vào tìm hiểu xem nhu cầu hứng thú của trẻ trong thời điểm đó cái gì là nổi bật để ưu tiên giúp trẻ thể hiện.Ví dụ: chủ đề“ Trường mầm non” 3 nhánh như trường mầm non của bé, lớp học của bé, tết trung thu. Trong chủ đề thì ngày Tết trung thu là những mốc thời điểm trẻ thường hào hứng hơn cả nên tôi sẽ cùng trẻ đi sâu thể hiện hai nội dung trọng tâm này trong môi trường lớp học của mình. Trong kế hoạch tuần, ngày tôi cụ thể hóa các kế hoạch trong chủ đề bằng việc lên thời gian biểu cho những hoạt động học tập, trải nghiệm, vui chơi sao cho phù hợp với nhu cầu và sức khỏe của trẻ, đồng thời lên kế hoạch rõ ràng cho việc chuẩn bị các nguyên vật liệu trẻ cần có để trải nghiệm phù hợp với chủ đề nhánh mình cần cung cấp. Nhờ có định hướng về việc tạo môi trường tôi luôn chủ động xây dựng được từng kế hoạch cho từng hoạt động cụ thể, dự kiến được những khó khăn và chuẩn bị tốt mọi điều kiện về công tác tổ chức và thực hiện. Sau khi xây dựng kế hoạch về việc tạo môi trường hoạt động mở tại nhóm lớp tôi đã bắt tay cùng giáo viên trong lớp chuẩn bị các điều kiện, huy động các nguồn lực để thực hiện. Với tiêu chí tận dụng tối đa các nguyên vật liệu thiên nhiên sẵn có ở địa phương như: hột hạt, tre, gỗ, lá cây, bìa cứng, que kem, ống hút bằng giấy điều đó không chỉ giáo dục trẻ ý thức tiết kiệm trong sinh hoạt, bảo vệ môi trường còn tạo hứng thú cho trẻ nhiều khi được làm các đồ chơi từ nguyên liệu của chính mình, điều đó sẽ làm tăng hiệu quả trong quá trình trẻ hoạt động. Những nguyên vật liệu khác tôi lên kế hoạch để huy động sự ủng hộ từ cha mẹ trẻ sao cho phù hợp với công việc và điều kiện hoàn cảnh của từng gia đình. Ví dụ:Tháng 9/2023 dự kiến có ngày tết trung thu ở chủ đề trường mầm non tôi dự kiến cùng trẻ tham gia để trang trí, các nguyên vật liệu cho trẻ hoạt động phù hợp với chủ đề nhánh, với tuần mình đã lên kế hoạch như chuẩn bị lồng đèn, các hình ảnh trung thu, hay các vật liệu để hoạt động như: tre, giấy, bìa, ... Nội dung cùng trẻ làm đèn ông sao, gấp đèn lồng, sưu tầm tranh ảnh, cắt, xé dán, sưu tầm các loại hoa quả trong tết trung thu, các hoạt động trong tết trung thu, trang trí các mảng tường phù hợp với chủ đề nhánh. Như vậy dựa vào việc lập kế hoạch giúp cho giáo viên lựa chọn những nội dung chơi phong phú phù hợp với độ tuổi của trẻ. Thiết kế các góc chơi, các hoạt động, các trò chơi trong góc sáng tạo phù hợp với nội dung đã chọn và khả năng của trẻ. Bổ sung đồ dùng đồ chơi sau mỗi chủ đề cho phù hợp với chủ đề đang thực hiện. Từ đó trẻ được trải nghiệm thông qua các hoạt động và phát huy tính tích cực khi chơi. 2.2 Biện pháp thứ hai : Bố trí và sắp xếp các góc hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm. Ngay từ đầu năm bản thân tôi đã xác định xây dựng các góc hoạt động trong lớp cũng phải đúng với chương trình đã quy định mặt khác cần phải bám vào địa điểm của lớp mình, đảm bảo an toàn tuyệt đối, phân góc có động và tĩnh nhằm tạo điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ, hình thức hoạt động tích cực phong phú, đa dạng hơn. Qua đó giúp trẻ tìm hiểu và khám phá trải nghiệm những điều mới lạ. Tôi xác định xây dựng môi trường sao cho phù hợp với diện tích của lớp nhưng phải đảm bảo cho trẻ thoải mái, an toàn khi tham gia các hoạt động, các góc bố trí phù hợp, tận dụng các mảng tường ở các góc có khoảng trống
5. để trang trí, xây dựng có nội dung cho trẻ hoạt động, biết đóng mở chủ đề linh hoạt, giáo viên dễ bao quát, trẻ được trải nghiệm với các đồ dùng, đồ chơi, trẻ chủ động và phát huy tính tích cực khi chơi. Ví dụ: Góc nghệ thuật, tôi bố trí gần nguồn nước để trẻ rửa tay sau khi hoạt động. trang trí các góc hoạt động như: Sản phẩm của bé, bé yêu âm nhạc... Góc học tập bố trí nơi yên tĩnh, xa góc ồn ào, có đủ ánh sáng. Dưới góc chính tạo các góc nhỏ trên tường cho trẻ hoạt động như: Bé vui học toán, kể chuyện cùng bé, bé vui đọc thơ.. Góc phân vai tôi sử dụng diện tích rộng và tách biệt có thể kê được tủ và bàn cho trẻ nấu ăn, bán hàng tôi bố trí ngay cửa ra vào của lớp vì đó là khoảng rộng nhất của lớp học. ở trên mảng tường tạo góc siêu thị của bé, dinh dưỡng bé cần.. Góc xây dựng tôi đã bố trí nơi không có cửa ra vào. Việc thay đổi vị trí các góc chơi cho trẻ sau mỗi chủ đề cũng thúc đẩy sự phát huy tính tích cực tham gia vào hoạt động của trẻ. Tạo cảm giác mới lạ từ các góc, nhằm kích thích sự hứng thú của trẻ. Ví dụ: ở chủ đề trường mầm non tôi đặt góc xây dựng ở bên tay trái của lớp thì đến chủ đề (Bản thân tôi lại đổi sang tay phải và thay vào đó là góc khác) Đối với trẻ lớp tôi một số trẻ lần đầu đến lớp chưa qua trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi nên trẻ vẫn còn chậm hơn so với trẻ khác. Đặt tên các góc tôi phải cách đơn giản, thật sự dễ hiểu và phù hợp vị trí các góc chơi, phù hợp với nội dung từng chủ đề mình đang thực hiện.Ví dụ: Khi thực hiện chủ đề “Gia đình” góc sách có thể đặt “ Thư viện của gia đình bé” nhưng khi sang chủ đề “Thế giới thực vật” góc sách có thể đặt “Thư viện của các loại cây” Tôi thấy bố trí và sắp xếp các góc hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm phù hợp trẻ được trải nghiệm, hoạt động tích cực và hứng thú. 2.3.Biện pháp thứ ba: Xây dựng tạo môi trường trong lớp cho trẻ trải nghiệm. Để đảm bảo mục tiêu và hình thức giáo dục phù hợp với sự phát triển của trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi. Cần xây dựng, lựa chọn nội dung cung cấp phù hợp với chủ đề, đặc điểm lớp học và phù hợp với trẻ. Môi trường xung quanh lớp cũng như đồ dùng, đồ chơi giúp trẻ mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh, tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm, được hoạt. Góc chơi được trang trí hấp dẫn, đẹp mắt, dễ hoạt động, đồ dùng đồ chơi đa dạng, phong phú, hấp dẫn sẽ khơi gợi niềm say mê hoạt động và giúp trẻ tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, có hiệu quả, phát huy trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ. Để làm được điều này các mảng trang trí góc chơi của lớp tôi không tạo góc chết mà luôn được thay đổi theo chủ đề. Tôi thiết kế các mãng chơi liên hoàn, đẹp mắt, có ý nghĩa. Tiếp cận tạo ra một môi trường học tập mới theo phương pháp Steam. Từ đây, trẻ được học tập, trải nghiệm và khám phá,
6. qua đó kích thích được sự sáng tạo, rèn luyện được sự khéo léo, bền bỉ. Khuyến khích trẻ thực hiện những thử nghiệm mới, luyện tập các kỹ năng cần thiết cho trẻ, dạy trẻ cách giải quyết vấn đề, cách làm việc theo nhóm và sử dụng công nghệ. Trẻ được trải nghiệm những kiến thức thực tiễn vừa lớn khôn, trưởng thành, “chơi thông minh và học vui vẻ” nhằm hướng tới sự phát triển toàn diện cho trẻ Ví dụ: Ở dưới góc phân vai là tôi bố trí góc bán hàng, ở đó tôi cho trẻ trưng bày rất nhiều những đồ như: giỏ xách, ba lô, bim bim, kẹo bánh, các loại nước uống, các loại sữa, rau củ sẽ tạo hứng thú cho trẻ tham gia chơi. Trẻ được đóng vai vào làm người bán hàng, người mua hàng theo chủ đề học. Hay tạo cho trẻ một mảng trải nghiệm chăn nuôi gà, .. để trẻ được lấy sản phẩm từ những con vật để bán, như trứng...Mãng làm quen với toán, lựa chọn nội dung hình học để trang trí. Tôi ko chỉ để các khung hình đơn điệu mà tạo thêm em bé hay các con vật cầm đồ dùng có hình dạng các hình. Từ đó gợi gợi sự thích thú trải nghiệm của trẻ. Đối với trẻ mầm non, lớp học chính là mái nhà thứ hai của trẻ, cảm giác đầu tiên khi trẻ bước vào lớp đó là sự gần gũi, thân thiện giống nhà của mình. Để phát huy tính tích cực, chủ động cho trẻ khi chơi ở các góc tôi phải thường xuyên thay đổi các góc chơi, để tạo sự mới lạ, không bị nhàm chán khi chơi. Xây dựng các mảng tường theo hướng mở, cho trẻ được trải nghiệm. Tận dụng các nguyên vật liệu có ở địa phương để trang trí, có thể trang trí theo hướng steam. Trang trí từ các loại nguyên vật liệu dễ kiếm, sẵn có tại địa phương để trang trí các góc lớp như hột hạt, lá cây, bìa cartoon.... Ví dụ: Góc học tập tôi đã tạo ra 1 mảng cho trẻ làm quen với toán. Ở chủ đề ‘’Trường mầm non’’ tôi sử dụng bìa carton tạo thành các chậu đựng đồ dùng, bên cạnh đó tôi tạo các hình tròn cho trẻ gắn số. Nếu trẻ bỏ vào chậu 1 bông hoa thì trẻ phải gắn số 1 vào hình tròn, ngược lại nếu trẻ thấy vòng tròn có số 3 thì trẻ phải tìm đồ dùng có 3 cái bỏ vào chậu. Góc nghệ thuật tôi giành khoảng trống cho trẻ trưng bày các sản phẩm của mình theo từng chủ đề nhánh như tranh vẽ của trẻ, sản phẩm trẻ nặn được... và đặc biệt hơn tôi đã thiết kế cho trẻ một góc biểu diễn âm nhạc các loại nhạc cụ phong phú như: Trống cơm, xắc xô, thanh gõ,... thông qua các dụng cụ đó phát triển tai nghe, cảm xúc âm nhạc cho trẻ, ôn luyện các kỹ năng vận động âm nhạc. ‘’Góc dinh dưỡng của bé’’ trước kia giáo viên phân loại thành 4 nhóm thực phẩm cho trẻ lựa tranh để vào, trẻ nhàm chán và không hứng thú, nay bản thân tôi tạo 4 giá đựng các loại thực phẩm sau đó cho trẻ lựa chọn các đồ chơi như rau củ quả, các đồ chơi cô làm bỏ vào giá đúng với các nhóm. Từ đó trẻ rất thích thú, trẻ được trải nghiệm với đồ chơi nên trẻ tích cực hoạt động vào góc này. Hay ở bảng bé ngoan tôi đã thay đổi các nguyên vật liệu để trang trí như mẹt tre.. từ đó tạo cho trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động nhận xét cuối ngày của trẻ. Đối với trẻ mầm non việc xây dựng môi trường mở cho trẻ hoạt động đã phát huy tính tích cực của trẻ, trẻ được thao tác, trải nghiệm, thực hành và được trưng
7. bày sản phẩm của mình qua đó sẽ phát triển tư duy, tính chủ động tích cực, tìm tòi, khám phá của trẻ. 2.4. Biện pháp thứ tư: Lựa chọn đồ chơi, nguyên vật liệu. Như chúng ta đã biết trẻ mầm non “Học bằng chơi, chơi mà học” .Trẻ mầm non thường thích trải nghiệm với đồ dùng, đồ chơi, đồ chơi ở các góc càng phong phú bao nhiêu thì càng kích thích sự hứng thú và tạo sự ham muốn được khám phá về thế giới xung quanh ở trẻ bấy nhiêu. Chính vì vậy, để trẻ tích cực, chủ động khi tham gia chơi ở các góc giáo viên cần phải chuẩn bị đầy đủ đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu chơi phong phú trong các góc chơi. Các nguyên vật liệu để trang trí tôi cũng lựa chọn đảm bảo an toàn, thân thiện với môi trường. Vì vậy khi trẻ chơi phải có phương tiện chơi kèm theo, đó chính là những đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu phục vụ cho trò chơi mà trẻ đang chơi. Nếu thiếu những đồ chơi, nguyên vật liệu, học liệu đó trẻ không thể thao tác với vai chơi và tạo ra sản phẩm trong quá trình chơi được. Với việc linh hoạt lồng ghép các hoạt động đã kích thích trẻ tự tìm hiểu, phát hiện ra các cách sử dụng của đồ dùng, đồ chơi, tránh sự đơn điệu, nhàm chán, tạo cho trẻ em sự hấp dẫn, mới lạ, giúp cho trẻ dễ tiếp thu bài học và có thể tham gia thể hiện ý tưởng của mình.Ví dụ: Góc nghệ thuật từ những lõi giấy vệ sinh tôi cho trẻ cắt và trang trí thành các con vật, cắt làm hoa..cành cây cau khô tôi đã cắm vào những miếng xốp bên trong có đất nặn để tạo thành chậu cây.Trẻ sử dụng các chất liệu giấy màu, len vụn, rơm rạ, lá cây, bìa carton, đĩa CD, cốc giấy, bảng gỗ, vỏ ốc, hoa khô, cành cây nhỏ . cùng các nguyên liệu trong tạo hình: Kim tuyến, màu nước, màu sáp, keo sữa, keo dán, keo nến, dây ruy băng, dây gai, len,.. để tạo ra những sản phẩm theo sự sáng tạo của mỗi cá nhân trẻ, kết hợp trang trí tạo thành những bức tranh rất đẹp và sống động. Tôi luôn chú ý tới việc lựa chọn đồ chơi nguyên học liệu sao cho phù hợp với từng góc, kích thích sự hứng thú đối với trẻ. Những đồ chơi tôi chuẩn bị đều có màu sắc đẹp và có nhiều chức năng trong sử dụng, đảm bảo an toàn không gây nguy hiểm, loại dần các nguyên vật liệu sử dụng một lần, không sử dụng các vật liệu nhựa đã qua sử dụng như: hộp sữa chua, chai...nắp chai. Hướng đến các nguyên vật liệu thân thiện. Với nguyên liệu, học liệu phục vụ cho các góc chơi tôi luôn tìm tòi và tận dụng những nguyên liệu như tre, gỗ, bìa, rơm, rạ, sách báo, tranh ảnh cũ, lá cây, hột hạt, đá cuội... và những nguyên vật liệu rẻ tiền dễ kiếm như bìa cát tông, giấy màu, rổ rá, ... nguyên học liệu càng phong phú đa dạng bao nhiêu thì sự thu hút đối với trẻ càng nhiều và phát huy trí sáng tạo của trẻ bấy nhiêu. Ví dụ: Góc học tập tôi chuẩn bị các hột, hạt, bìa, các khúc cây nhỏ đã xử lý, hay các miếng gỗ nhỏ, đá... để cho trẻ hoạt động đếm, xếp hình.. Sắp xếp bố trí nguyên vật liệu, đồ dùng đồ chơi sao cho trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ dùng và dễ cất. Ngoài ra việc lựa chọn tiêu đề hoạ tiết sử dụng ở các góc chơi cũng cần phải linh hoạt có sự kết hợp giữa các sản phẩm của trẻ và của cô để giúp cho trẻ cảm thấy yêu thích góc chơi đó hơn và tự tin, tự hào hơn khi thấy các sản phẩm từ chính tay mình làm được dùng để trang trí. Đó cũng chính là một trong những yếu tố giúp trẻ chơi sáng tạo hơn. 2.5. Biện pháp thứ năm: Hướng dẫn trẻ hoạt động ở các góc
8. Sau khi trang trí và xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động ‘’Chơi’’ là hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non, qua chơi trẻ được khám phá thể hiện sự hiểu biết, bộc lộ nhu cầu hứng thú của bản thân. Hiểu được tầm quan trọng của việc chơi, tôi đã chú trọng đến việc hướng dẫn trẻ được trải nghiệm theo từng chủ đề. Việc giới thiệu cho trẻ làm quen với các góc chơi tiến hành chủ yếu vào đầu năm học, khi trẻ còn bỡ ngỡ, chưa quen với đồ dùng đồ chơi quanh lớp, chưa biết tên đồ chơi, vị trí đồ chơi và các chỗ để chơi vì vậy tôi phải giúp trẻ biết nơi để các đồ chơi, các góc chơi bắt đầu từ đâu, kết thúc ở đâu. Giới thiệu góc chơi nên tiến hành ngay đầu giờ chơi hoặc vào giờ sinh hoạt chiều. Khi trẻ đã quen dần với các góc chơi và vị trí các đồ chơi thì cứ mỗi đầu chủ đề nên giới thiệu nội dung chơi của từng chủ đề và từng nhánh chủ đề. Cho trẻ chọn ký hiệu góc và tự chọn góc chơi mà trẻ thích, không bắt ép trẻ chơi hay không chơi ở một góc nhất định, khi trẻ chơi ở góc này xong hoặc trẻ chán không muốn chơi nữa thì giáo viên nên nhẹ nhàng khuyến khích trẻ chơi ở góc khác tránh làm xáo trộn quá trình chơi của những trẻ khác. Khi trẻ chơi cô phải bao quát trẻ, động viên, hướng dẫn những trẻ còn nhút nhát. Cô có thể nhập vai chơi cùng trẻ để hướng dẫn trẻ chơi sáng tạo hơn. Tạo tình huống đến từng góc chơi cho trẻ xử lý, tạo liên kết các góc cho trẻ có các mối quan hệ mở rộng hơn. Không nhất thiết cứ chọn góc xây dựng cho trẻ tham quan mà nên chọn góc nào trẻ chơi hiệu quả nhất thì cho trẻ tham quan. Trong giờ chơi luôn cho trẻ được trải nghiệm, được chủ động chơi trong các hoạt động mình mong muốn, giáo dục trẻ biết chia sẻ, biết nhường nhịn, biết phối hợp với bạn khi chơi, cất dọn đồ chơi gọn gàng ngăn nắp. Những trẻ nào còn nhút nhát tôi dành nhiều thời gian chơi với cháu nhiều hơn, nhất là những trẻ chưa đi học qua các lớp 3 - 4 tuổi. Muốn trẻ được trải nghiệm và chơi tích cực sáng tạo, tôi cho trẻ tham gia làm đồ dùng, đồ chơi cùng cô. Khi trẻ cùng tham gia làm đồ chơi với cô lúc đó tạo được mối quan hệ thân thiện gần gũi giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ, trẻ sẽ tự tin hơn, mạnh dạn hơn bên cạnh đó trẻ học được nhiều kỹ năng quan trọng như: Gấp, xé giấy, dán...Bên cạnh đó tôi chú trọng làm đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên như: lá cây, thân cây khô, rơm, lá, đá cuội, giấy bìa, tre nứa, hạt cao su, trái thông...phù hợp với từng chủ đề nhưng có thể sử dụng cho nhiều hoạt động khác nhau. Ví dụ: cho trẻ cắt bìa carton làm hình, xếp nhà bằng tre, hay bằng thân cây khô, đá cuội xếp thành các hình học, lá làm các con vật, rơm tết tóc cho búp bê... 2.6. Biện pháp thứ sáu: Công tác phối kết hợp với phụ huynh, cộng đồng. Xã hội hóa giáo dục mầm non là một bài học thành công trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chăm sóc và giáo dục trẻ tại trường và cũng là một chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước. Để phụ huynh giúp đỡ, hỗ trợ hợp tác một cách tích cực, tự giác và có hiệu quả thì trong buổi họp phụ huynh thông qua những kế hoạch cũng như dự tính sắp tới và đặc biệt là tôi nhấn mạnh tầm quan trọng, mục đích, ý nghĩa, yêu cầu của công tác xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm và thực trạng môi trường của lớp để phụ huynh đóng góp công sức ,vật chất và công sức cũng như kinh tế.
9. Trong giờ đón trả trẻ tôi đã trao đổi cụ thể để phụ huynh giúp đỡ đóng góp các nguyên vật liệu sẵn có như: Các họa báo, lá cây, tre nứa, mo cau, đá cuội, bìa carton... Phụ huynh nào khéo tay thì giúp đỡ trang trí cùng cô, làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ hoạt động như làm phách gõ, làm đồ chơi từ lá cây, sọ dừa.... Tranh ảnh tuyên truyền về các bệnh thường gặp xảy ra đối với trẻ tôi phối kết hợp với trung tâm y tế xã. Sự cộng tác phối kết hợp phụ huynh ở lớp tôi năm nay so với những năm trước đã có bước đột phá thành công. Có được kết quả như vậy là nhờ vào sự nỗ lực trong công tác tuyên truyền, vận động của bản thân cũng như sự đồng tình, ủng hộ tích cực từ phía phụ huynh, trạm y tế... Vì vậy môi trường của lớp tôi ngày càng phong phú, đa dạng thu hút trẻ tích cực hoạt động. Phần III. Hiệu quả của việc áp dụng biện pháp trong thực tế tổ chức các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ tại cơ sở GDMN Qua một thời gian thực hiện “’ Một số biện pháp tạo môi trường học tập trong lớp cho trẻ 4-5 tuổi hoạt động theo hướng trải nghiệm’’ tôi thấy rằng: *Đối với trẻ - Giúp trẻ tự tin, mạnh dạn tham gia xây dựng môi trường cùng cô, cùng bạn, khắc sâu những kiến thức đã được lĩnh hội trong các hoạt động học, tạo được sự gắn kết giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ. - Tâm trạng của trẻ vui vẻ, phấn khởi, khi sản phẩm của mình được trưng bày ở các góc trong lớp. Trẻ hứng thú hơn khi được trải nghiệm với các góc chơi. Trước khi áp Sau khi áp T Tăng Tiêu chí dụng dụng T Số trẻ Tỉ lệ Số trẻ Tỉ lệ Tỉ lệ Trẻ hoạt động tích cực vào 1 12/26 46,1% 21/26 80,7% 34,6% môi trường đã tạo trong lớp Kỹ năng thao tác với môi 2 12/26 46,1% 21/26 80,7% 34,6% trường trong lớp. Trẻ sử dụng các nguyên vật 3 liệu, đồ dùng đồ chơi để tạo ra 10/26 38,5% 20/26 76,9% 38.4% sản phẩm trong các góc chơi Hứng thú tham gia trải 4 12/26 46,1% 21/26 80,7% 34,6% nghiệm trong các hoạt động. *Đối với giáo viên - Bản thân nắm chắc kiến thức về tạo môi trường giáo dục tích cực cho trẻ hoạt động. Hiểu và tiếp cận được phương pháp giáo dục stem. * Đối với phụ huynh - Phụ huynh rất phấn khởi vì thấy con mình học trong môi trường thân thiện, an toàn, gần gũi đối với trẻ. Ngoài ra phụ huynh lớp đã nhận thức và hiểu sâu sắc hơn về tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường giáo dục trong lớp cho trẻ. Phần IV. Kết luận *Ý nghĩa của biện pháp Có thể nói, việc xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ học tập và hoạt động một cách tích cực là thực sự cần thiết và rất quan trọng trong công
10. tác tổ chức, hướng dẫn trẻ hoạt động nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ. Hơn nữa, việc xây dựng môi trường giáo dục phù hợp sẽ là phương tiện, là điều kiện để giáo viên tác động đến sự phát triển phù hợp với từng trẻ và từng lứa tuổi.Thông qua đó, nhân cách của trẻ cũng được hình thành và phát triển một cách toàn diện. Thật vậy, qua một năm học thực hiện các biện pháp trên trong việc xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ lớp tôi, bước đầu đã gặt hái những thành công nhất định và đưa lại kết quả thỏa đáng. Môi trường sạch sẽ an toàn, có sự bố trí các góc chơi trong lớp phù hợp, đa dạng nhiều nguyên vật liệu, ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất trẻ mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động một cách tích cực và sáng tạo. Môi trường giao tiếp cởi mở giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với môi trường xung quanh đã tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giãi bày tâm tư nguyện vọng, mong ước của trẻ với cô, với bạn. Nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, giữa trẻ với nhau hiểu nhau hơn, hoạt động phối hợp nhịp nhàng hơn nên hiệu quả hoạt động cũng cao hơn Không chỉ vậy, để có một môi trường hoạt động của trẻ hoàn thiện và đạt hiệu quả cao như vậy cũng nhờ sự đồng tình ủng hộ, tham gia đóng góp từ phía phụ huynh cả vật chất lẫn tinh thần để thỏa mãn mong đợi của họ đối với sự phát triển của trẻ. Để xây dựng được một môi trường lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ hoạt động tích cực, tôi đã tìm tòi, học hỏi nhằm chuẩn bị môi trường giáo dục linh hoạt, sáng tạo, cung cấp phương tiện, học liệu và những hoạt động đa dạng. * Kiến nghị, đề xuất - Đối với phòng giáo dục Tổ chức các lớp tập huấn về xây dựng môi trường giáo dục trong lớp để tất cả các giáo viên có thể học hỏi, giao lưu lẫn nhau. - Đối với nhà trường Kiểm tra đánh giá việc xây dựng môi trường học tập tại các lớp để có sự khuyến khích động viên giáo viên làm tốt hơn nữa việc tạo môi trường học tập trong lớp có hiệu quả. Nhà trường kiểm tra, rà soát, bổ sung thêm các thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phong phú, đẹp mắt để trẻ hoạt động ngày một tốt hơn. Trên đây là một số biện pháp “ Một số biện pháp tạo môi trường học tập trong lớp cho trẻ 4-5 tuổi hoạt động theo hướng trải nghiệm’’. Xin chân thành cảm ơn đã lắng nghe. Thanh an , ngày 31 tháng 10 năm 2023 Người thực hiện Thái Thị Ngọc Hà