SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 24-36 tháng trong trường Mầm non

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 24-36 tháng trong trường Mầm non

1. MỞ ĐẦU Âm nhạc là món ăn tinh thần không thẻ thiếu được đối với con người nói chung và với trẻ mầm non nói riêng. Âm nhạc rất gần gũi với trẻ thơ, nó vừa là một nội dung giáo dục, vừa là phương tiện góp phần giáo dục toàn diện nhân cách của trẻ. Trong chương trình giáo dục mầm non, giáo dục âm nhạc là một bộ môn nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là nguồn hứng thú mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật và nó còn là phương tiện thiết thực cho các hoạt động giáo dục khác. Có thể coi âm nhạc là một bộ phận không thể tách rời với công tác chăm sóc, giáo dục trẻ. Mục đích của giáo dục âm nhạc là giáo dục tình cảm đạo đức, thẩm mỹ cho trẻ. Giáo dục âm nhạc hình thành cho trẻ lòng yêu thiên nhiên, tình yêu thương con người,hình thành và phát triển ở trẻ những thói quen tốt trong sinh hoạt tập thể như: Tính tổ chức kỷ luật, tự chủ, mạnh dạn trước mọi người. Giáo dục âm nhạc còn là phương tiện nâng cao khả năng trí tuệ, phát triển thể chất, giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, củng cố kiến thức qua học tập, vui chơi. Quá trình trẻ tiếp xúc và hoạt động âm nhạc như học hát, nghe hát, vận động theo nhạc, chơi trò chơi âm nhạc... sẽ hình thành ở trẻ những yếu tố của một nhân cách phát triển toàn diện, hài hoà, là sự phát triển về thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ và thể lực. Chính vì vậy, giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng. Tuy nhiên trong quá trình giảng dạy thực tế, tôi thấy trẻ lớp tôi nhút nhát, nói chưa rõ lời, số trẻ nói lắp, nói ngọng nhiều nên ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ. Việc tổ chức các hoạt động âm nhạc theo phương pháp hiện hành cũng đã mang lại hiệu quả trong việc phát triển nhân cách cho trẻ. Song phương pháp đó chưa thực sự đáp ứng và chưa phát huy hết khả năng của trẻ. Các phương pháp giáo dục âm nhạc lâu nay đang được sử dụng còn theo khuôn mẫu, sao chép chưa phát huy hết khả năng sáng tạo và sự linh hoạt của người giáo viên khi tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc. Là một giáo viên trực tiếp dạy trẻ 24-36 tháng tuổi, tôi luôn có những suy nghĩa trăn trở làm sao để dạy các con học âm nhạc được tốt nhất. Vì tất cả những lý do này, tôi đã không ngừng suy nghĩ để tìm ra những cách thức giảng dạy và tạo ra môi trường học tập tốt nhất cho trẻ. Chính vì tầm quan trọng của lứa tuổi mầm non nên tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 24-36 tháng trong trường Mầm non”, nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ đối với chương trình đổi mới hiện nay. NỘI DUNG 1. Thực trạng vấn đề Năm học 2021-2022 tôi được nhà trường phân công giảng dạy lớp trẻ 24- 36 tháng B, trường Mầm non Hướng Dương. Lớp học được xây khá rộng rãi, thoáng mát, lớp có 20/7 nữ. Có đến 65% phụ huynh làm nghề buôn bán, 10% phụ huynh là công nhân viên chức và 25% phụ huynh làm nghề tự do. Từ thực tế trên khi thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm này, bản thân tôi gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
2. 2 1.1. Thuận lợi Ban giám hiệu nhà trường quan tâm, tạo điều kiện cho giáo viên được tham gia các lớp học bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ do phòng giáo dục và trường tổ chức. Thường xuyên dự giờ hỗ trợ chuyên môn cho giáo viên. Lớp có 2 giáo viên có trình độ trên chuẩn, có nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy, nắm vững chuyên môn, luôn nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ. Nắm được tâm sinh lý của trẻ và những thói quen của trẻ hàng ngày. Đa số trẻ khỏe mạnh, nhanh nhẹn, một số trẻ đã có kỹ năng ca hát rất tốt Nhà trường đã đầu tư mua sắm các thiết bị như: loa, ti vi, dụng cụ âm nhạc để phục vụ cho việc dạy và học, lớp có góc âm nhạc phù hợp, có đủ diện tích cho trẻ hoạt động. Một số phụ huynh quan tâm đến các hoạt động của trẻ trong trường mầm non, thường xuyên trao đổi với giáo viên trực tiếp hoặc gián tiếp qua tin nhắn zalo, facebook,... để biết thêm về chương trình học ,bài hát để cùng phối hợp dạy trẻ những lúc trẻ ở nhà. 1.2. Khó khăn - Đa số trẻ chưa học qua chương trình 18-24 tháng nên còn rất nhút nhát, khóc nhiều chưa mạnh dạn hát và biểu diễn trước đám đông. - Khả năng phát âm của trẻ còn chưa rõ từ,trọn câu,số cháu nói ngọng,nói lắp còn rất nhiều nên việc thể hiện bài hát chưa cao. - Đa số phụ huynh làm nghề buôn bán nên không có nhiều thời gian quan tâm đến con em và phụ huynh còn chưa hiểu được tầm quan trọng của giáo dục âm nhạc trong đời sống của trẻ, mà chỉ quan tâm đến vấn đề chăm sóc nuôi dưỡng, nên sự phối kết hợp trong vấn đề giáo dục âm nhạc còn hạn chế. - Giáo viên nắm bắt nội dung phương pháp nhưng chưa linh hoạt trong tổ chức hoạt động. Chưa mạnh dạn lựa chọn và cập nhật những tác phẩm hay và mới lạ vào công tác giảng dạy. *Khảo sát thực trạng Thực trạng nhận thức của trẻ: Dựa vào đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 24-36 tháng, yêu cầu cần đạt của độ tuổi. Trước khi áp dụng sáng kiến tôi đã đưa ra một số tiêu chí để khảo sát: Số trẻ Đạt Tỷ lệ Chưa Tỷ lệ T Nội dung đánh giá KS (%) Đạt (%) T 1 - Số trẻ hứng thú học 20 14/20 70% 6/20 30% 2 - Số trẻ hát rõ lời, đúng giai 20 13/20 65% 7/20 35% điệu của bài hát 3 - Khả năng vận động theo nhạc 20 13/20 65 % 7/20 35% Với kết quả khảo sát như trên tôi nhận thấy lớp tôi còn hạn chế nhiều về kỹ năng âm nhạc, cháu chưa tự tin, mạnh dạn khi tham gia hoạt động âm nhạc tại trường, vì vậy tôi đã suy nghĩ và đưa ra một số biện pháp giáo dục như sau:
3. 3 2.Biện pháp thực hiện 2.1. Lập kế hoạch Ở lứa tuổi 24-36 tháng vốn từ của trẻ đang phát triển, khả năng phát âm của trẻ chưa cao, trẻ hát chưa rõ lời. Khả năng chú ý, ghi nhớ chưa cao, trẻ chỉ thuộc những bài hát ngắn lời, câu từ dễ, trẻ thường dễ chịu tác động ảnh hưởng từ bên ngoài và trẻ chỉ có thể tập trung tối đa 15-20 phút. Trong khi đó việc trẻ tập trung, ghi nhớ có chủ định và hứng thú trong giờ hoạt động chung là rất quan trọng. Vì vậy tôi nhận thấy rằng nếu không thay đổi, làm mới các biện pháp và hình thức dạy học khác nhau, trẻ sẽ không hứng thú trong giờ học và sẽ không đạt hiệu quả cao trong giờ dạy. Biện pháp mới của tôi là thay đổi các hình thức vào bài sao cho sinh động, hấp dẫn bằng những trò chơi tạo tình huống, lời nói nhẹ nhàng, nét mặt vui tươi, để thu hút sự chú ý của trẻ vào giờ học và tiết học xuyên suốt theo một chủ đề. Và để có được một giờ hoạt động âm nhạc trẻ thật sự hứng thú thì tôi phải lập kế hoạch rõ ràng phù hợp với từng loại tiết, và phù hợp với từng hoạt động trong mỗi loại tiết ở từng thời điểm khác nhau. Tôi luôn chuẩn bị kỹ từng hoạt động từ hoạt động gây hứng thú,đến hoạt động trọng tâm và kết thúc tiết học sao cho nhẹ nhàng. Và tôi luôn dựa khả năng của trẻ để dạy trẻ nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra và luôn đảm bảo được lấy trẻ làm trung tâm để dạy. Ví dụ: Vào đầu năm học ngôn ngữ của trẻ còn hạn chế, số trẻ nói rõ từ trọn câu còn rất ít. Vì thế tôi lựa chọn các bài hát ngắn, câu từ dể để cho đa số trẻ đều phải hát được. Đối với những trẻ đã nói rõ từ trọn câu thì trẻ tự hát thuộc cả bài, còn đối với những trẻ có ngôn ngữ còn hạn chế thì trẻ hát được bài hát với sự giúp đỡ của cô. Và trong quá trình dạy trẻ tôi luôn thay đổi các hình thức sao cho trẻ hứng thú tham gia các hoạt động cùng cô,cùng bạn. Như vậy sau khi áp dụng cách làm này tôi thấy giờ học không bị nhàm chán,trẻ hứng thú tham gia vào các hoạt động và sự tập trung chú ý của trẻ lâu hơn,Trẻ mạnh dạn hơn khi tham gia các hoạt động cùng cô. 2.2. Tạo môi trường học tập để kích thích trẻ tham gia hoạt động âm nhạc Do đặc điểm tâm sính lý ở lứa tuổi nhà trẻ, các cháu tuy còn nhỏ tuổi nhưng rất thích cái đẹp, màu sắc hấp dẫn, mới lạ. Để tiến hành hoạt động âm nhạc cần tạo ra môi trường âm nhạc là rất cần thiết. Vì vậy tôi luôn cố gắng tạo nhiều đồ dùng, đồ chơi đẹp, hấp dẫn, trang trí xung quanh lớp để trẻ có điều kiện thể hiện khả năng âm nhạc của mình, trẻ có thể làm quen, ôn luyện, củng cố và vận dụng phát triển những khả năng âm nhạc qua các trò chơi, làm phát triển khả năng sáng tạo của trẻ. Tôi luôn chú ý tận dụng diện tích phòng học, góc âm nhạc một cách phù hợp và chú ý bố trí, sắp xếp các dụng cụ, đồ dùng âm nhạc để tạo môi trường học gần gũi, thoải mái cho trẻ. Khi dạy tiết âm nhạc đặc biệt là tiết tổng hợp để thu hút trẻ tôi thường trang trí lớp học hoa lá, bong bóng tạo giống sân khấu trông rất đẹp mắt. Trẻ rất vui sướng và thích thú khi mình được đứng trên đó biểu diễn, nhằm khích lệ trẻ tham gia hoạt động âm nhạc tích cực hơn.
4. 4 Khi thực hiện các hoạt động âm nhạc mà trọng tâm là dạy vận động theo nhạc thì bằng mọi cách tôi phải bố trí trong lớp không gian rộng rãi, chuẩn bị khăn choàng, vòng đeo tay, nơ, rua, những con búp bê bằng vải hay thú nhồi bông làm bạn nhảy cùng trẻ, để kích thích trẻ thực hiện các động tác thoải mái, giúp trẻ hoạt động tích cực hơn. Góc âm nhạc là nơi trẻ có điều kiện thể hiện khả năng âm nhạc của mình, trẻ có thể làm quen, ôn luyện, củng cố và vận dụng phát triển các kỹ năng âm nhạc qua các trò chơi, các hoạt động sáng tạo. Tại đây trẻ tự hát hay tự vận động theo nhạc biểu diễn một mình hoặc cùng một nhóm bạn một cách thích thú. Điều quan trọng hơn nữa để tạo hứng thú cho trẻ hoạt động âm nhạc thì phải chuẩn bị rất nhiều loại nhạc cụ, băng đĩa nhạc mầm non thuộc các chủ đề để mở cho trẻ nghe trong góc, các trang phục được sắp xếp một cách khoa học ở góc âm nhạc để trẻ dễ sử dụng, nhưng để có nhiều đồ dùng phong phú thì giáo viên phải tận dụng những nguyên vật liệu phế liệu sẵn có, dễ tìm để cô và trẻ có thể tự tạo ra các dụng cụ âm nhạc hay trang phục biểu diễn. * Ví dụ: Tôi đã tận dụng những vỏ hộp bánh quy tròn để làm trống, hộp sữa để làm trống cơm, những mảnh xốp màu và giấy gói quà sính nhật, làm những chiếc quạt múa; những lon bia, nắp bia làm xắc xô cho trẻ gõ, giấy báo cũ bản rộng cắt thành những trang phục để trẻ biểu diễn. Tôi dùng tre khô để làm đàn cho trẻ, làm kèn bằng các chai nhựa Từ những đồ dùng tự tạo của cô, trẻ nhìn vào đó trẻ sẽ cảm thấy rất hứng thú càng muốn được tham gia hoạt động âm nhạc. Tất cả những đồ dùng đồ chơi trên đều phải ở trạng thái mở, trẻ dễ dàng lấy và sử dụng để kích thích tính tò mò ham hiểu biết lôi cuốn trẻ vào góc âm nhạc một cách hào hứng, thoải mái.
5. 5 Sau khi thực hiện biện pháp này tôi thấy đa số trẻ hứng thú tham gia vào các hoạt động, trẻ thích được trãi nghiệm, được tham gia các hoạt động cùng với bạn hơn, trẻ mạnh dạn tự tin hơn. 2.3. Giáo dục âm nhạc cho trẻ mọi lúc, mọi nơi Trẻ 24-36 tháng có đặc điểm tâm sinh lý rất khó nhớ mà nhanh quên. Vì vậy, để việc dạy trẻ học âm nhạc được tốt thì cần phải được lặp đi lặp lại nhiều lần. Và hoạt động mọi lúc, mọi nơi giúp giáo viên có thêm nhiều thời gian để cho trẻ làm quen, ôn luyện, củng cố lại những gì trẻ đã học. Chính vì thế, tôi đã tận dụng thời gian ở mọi lúc, mọi nơi để dạy trẻ. Cụ thể: 3.1. Thông qua giờ đón trẻ: Giờ đón trẻ là lúc cần tạo không khí vui vẻ, lôi cuốn trẻ tới trường, tới lớp. Và để tạo cho trẻ có tâm trạng thoải mái, tôi thường cho trẻ nghe các bài hát và kết hợp xem vận động theo nhạc. Tôi cho trẻ nghe những bài hát trong và ngoài chương trình phù hợp với trẻ,phù hợp với chủ đề, trẻ nghe nhiều lần sẻ cảm nhận được giai điệu của bài hát thích nghe hát và hát được như bạn. Ví dụ: Chủ đề: Cây và những bông hoa đẹp Tôi thường cho trẻ nghe những bài hát về hoa,cây như bài; Màu hoa,bé và hoa,hoa trường em .Hoặc nghe các bài dân ca như: Lý cây bông, hoa thơm bướm lượn Việc cho trẻ nghe các bài hát phù hợp với từng chủ đề như vậy,và được lặp đi lặp lại nhiều lần từ đó trẻ sẻ cảm nhận được các giai điệu khác nhau, giúp cho trẻ cảm thụ âm nhạc được tốt hơn, trẻ mạnh dạn tự tin hơn góp phần vào việc thực hiện hoạt động có chủ định hiệu quả hơn. 2.3.1 Giáo dục âm nhạc thông qua giờ học khác Trong mọi hoạt động giáo viên đều có thể tích hợp giáo dục âm nhạc, căn cứ vào những bài đã học, những bài chưa học theo từng chủ đề của bài dạy để có hướng tích hợp phù hợp nhất. Các hoạt động chơi tập có chủ định như: HĐVH, HĐVĐ,PTVĐ... cũng là phương tiện dạy trẻ học âm nhạc rất hiệu quả. Và biện pháp mới của tôi là thông qua các hoạt động này, bản thân tôi luôn chú ý tận dụng cơ hội để ôn luyện củng như cho trẻ làm quan với các bài một cách hợp lý. Ví dụ: Dạy trẻ đọc thơ “Con cá vàng ”, để tạo hứng thú lôi cuốn trẻ vào giờ học tôi cho trẻ hát bài: “Cá vàng bơi” sau đó trò chuyện về nội dung bài hát và dẫn dắt vào bài. Qua đó giúp trẻ làm quen với bài hát mới hoặc cũng cố những bài hát đã học, không những giúp trẻ làm quen âm nhạc mà còn làm cho trẻ hứng thú hơn trong giờ học. Hoặc dạy trẻ giờ nhận biết tập nói, tìm hiểu “Vật nuôi trong gia đình” tôi cho trẻ hát bài “Gà trống, mèo con và cún con. Ai cũng yêu chú mèo, con gà trống...”.Sau đó tôi trò chuyện và kết hợp dẫn dắt trẻ vào hoạt động chính. Với hình thức vào bài như thế này trẻ rất hứng thú và giờ học đạt kết quả cao,bên cạnh đó trẻ còn được ôn luyện hoặc làm quen với bài hát mới. Ví dụ: giờ tạo hình: Tô màu những bông hoa, cô và trẻ sẽ cùng hát và vận động theo nhạc bài hát màu hoa. Có thể trong khi trẻ tô màu tôi mở nhạc nhỏ du dương cho trẻ thực hiện
6. 6 Như vậy chúng ta có thể tích hợp giáo dục âm nhạc vào tất cả các họat động khác nhau, ngoài việc ôn lại kiến thức cũ, làm quen kiến thức mới còn giúp cho giờ học nhẹ nhàng, hấp dẫn giúp trẻ thoải mái hứng thú học hơn trong giờ học. 2.3.2. Giáo dục âm nhạc thông qua giờ hoạt động góc Trong một giờ hoạt động chung, trẻ không thể hát thuộc và vận động thành thạo bài hát, vì ở lứa tuổi này trẻ rất dễ nhớ nhưng mau quên. Cần cho trẻ làm quen âm nhạc mọi lúc, mọi nơi đặc biệt là hoạt động ở góc. Trong giờ hoạt động góc, trẻ chơi rất hồn nhiên, mạnh dạn, thích hát múa lại những bài đã học và thích phản ảnh lại những việc làm của người lớn. Ví dụ: Trẻ chơi đóng vai bế em, cô gợi ý cho trẻ chơi ru em ngủ bằng các bài hát trẻ đã được học,như vậy thông qua trò chơi bế em trẻ sẻ được ôn luyện các bài hát một cách hiệu quả. Biện pháp mới của tôi là trong quá trình trẻ chơi tôi cho trẻ nghe những bài hát một cách nhẹ nhàng trong khi chơi và kết thúc giờ chơi tôi sẽ cho kết thúc ở một góc trọng tâm và hát bài hát theo chủ đề. 2.3.3. Giờ hoạt động ngoài trời Hoạt động ngoài trời cũng cần cho trẻ làm quen với âm nhạc, hát những bài có nội dung theo chủ đề hoặc giáo dục cho trẻ thông qua các bài hát. Ví dụ: Sau khi trẻ quan sát xong cô cho trẻ hát bài “Lý cây xanh” hoặc “Màu hoa”... qua đó trẻ sẽ được cũng cố lại bài hát cũ hoặc làm quen với bài hát mới. Thông qua đó giáo dục các cháu biết chăm sóc bảo vệ cây, không hái hoa, ngắt lá, bẻ cành. Hình thành cho trẻ tình yêu thương cuộc sống... Từ đó trẻ rất thích được dạo chơi, trẻ nhanh nhẹn hào hứng tham gia vào các hoạt động. Giờ chơi tự do tôi thường cho trẻ chơi với góc âm nhạc ngoài trời qua đó giúp cho trẻ làm quen với các loại nhạc cụ, các đồ chơi tự tạo nhằm cho trẻ có cơ hội thể hiện khả năng của mình.
7. 7 Như vậy thông qua hoạt động dạo chơi ngoài trời tôi thấy trẻ mạnh dạn, tự tin biểu diễn các bài hát mà trẻ thích,trẻ biết nhún nhảy,lắc lư làm các cử chỉ điệu bộ theo khả năng và sở thích của trẻ. Và trẻ tham gia chơi một cách tích cự và hứng thú. Ngoài ra tôi dùng những chiếc lá làm kèn cho trẻ thổi, âm thanh được phát ra từ chiếc kèn lá làm trẻ rất tích, tò mò, tôi thường cho trẻ chơi với các đồ chơi âm nhạc khác nhau để trẻ được trãi nghiệm và được nghe các âm thanh khác nhau của các loại nhạc cụ,qua đó phát riển tai nghe âm nhạc cho trẻ. 2.3.4 Hoạt động chiều: Cho trẻ tham gia một số hoạt động chiều như: Hát một số bài hát mới, đọc thơ, đồng dao, giải câu đố, chơi một số trò chơi có âm nhạc kết hợp. Giúp trẻ hứng thú và thoải mái sau một ngày học tập. Như vậy sau khi cho trẻ làm quen với âm nhạc mọi lúc mọi nơi tôi thấy đa số trẻ mạnh dạn tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động và giờ học sôi nổi hơn, trẻ đã biết tự mình hát và biểu diễn những bài hát theo ý thích của trẻ. 2.4. Giáo dục âm nhạc cho trẻ trong giờ hoạt động chung Do đặc điểm của lứa tuổi mầm non nên khi giáo dục, dạy học cho trẻ, giáo viên cần tiến hành theo phương châm “Học bằng chơi - chơi mà học” theo chương trình giáo dục mầm non. Một giờ học âm nhạc cô xây dựng theo các cách khác nhau, mỗi giờ học chọn một phần trọng tâm chủ yếu trong một hoạt động. Nếu trọng tâm là học hát, giáo viên cần tập trung vào nội dung chính là tập cho trẻ hát thuộc bài hát, hát rõ lời, đúng nhạc. Nếu trọng tâm là nghe hát, giáo
8. 8 viên cần chú ý phần nghe hát phải kéo dài hơn, chủ yếu là trẻ được nghe cô hát, trẻ cảm nhận được giai điệu, tình cảm của âm nhạc nên hưởng ứng với những trạng thái cảm xúc có trong tác phẩm. Theo chương trình giáo dục mầm non mới, hoạt động âm nhạc cho trẻ cần đảm bảo các nội dung: Ca hát, vận động theo nhạc, nghe nhạc và trò chơi âm nhạc. Biện pháp mới của tôi là khi tổ chức các hoạt động âm nhạc phải thể hiện sự mềm dẻo, linh hoạt dựa trên thực tế nhóm lớp, và đặc điểm tâm lý trẻ, để trẻ được thoải mái vận động, nhanh nhẹn, tự tin hơn. Trong giờ hoạt động âm nhạc cần cho trẻ làm quen với một số bài hát khác, phù hợp với nội dung bài dạy và lứa tuổi, bài hát có thể do cô sáng tác hoặc sưu tầm. Trong giờ học, giáo viên chú ý khen những trẻ hát đúng, hát hay, vận động thành thạo theo lời ca nhằm khuyến khích trẻ học tốt hơn. Tuyệt đối không chê trẻ mà phải tôn trọng trẻ, nhẹ nhàng sửa sai đối với những trẻ thực hiện chưa đúng. Hoạt động dạy học là một bộ phận của quá trình giáo dục. Do đó, nội dung các bài dạy không chỉ đơn thuần là hoàn thiện nội dung cần dạy cho trẻ mà còn là phương tiện giáo dục. Vì vậy tôi luôn chú ý quan sát, nhận xét xem trong quá trình học tập trẻ có hoạt động không? Có thích thú không? Tìm hiểu nguyên nhân vì sao trẻ không hoà đồng cùng bạn để có hướng giải quyết tình huống, tìm cách đưa trẻ hoà nhập với bạn bè, dần cho trẻ quan tâm, thích thú với các hoạt động âm nhạc. Với tôi để một giờ hoạt động âm nhạc đạt kết quả cao đòi hỏi cô giáo phải chuẩn bị một số dụng cụ, đồ dùng âm nhạc như: Đàn, đầu đĩa, nhạc cụ để trẻ được làm quen với nhạc. Việc dạy trẻ hát đúng, hát hay chưa đủ mà còn dạy trẻ biết vận động theo nhạc, biết phối hợp âm nhạc nhịp điệu với nhau, trẻ vừa hát, vừa vận động theo nhạc giúp trẻ biết cảm nhận về âm nhạc, giúp trẻ biết trang phục của một số vùng, miền theo nội dung bài hát. Để tăng phần hấp dẫn của giờ học tôi cho trẻ chơi trò chơi âm nhạc nhằm phát triển năng khiếu, ôn luyện kiến thức kỹ năng cho trẻ về âm nhạc. Sự phản ứng âm thanh khác nhau để phát triển khả năng nghe nhạc của trẻ. Cô hướng dẫn cách chơi rõ ràng, cụ thể, dần dần nâng cao yêu cầu của trò chơi. Tôi cho số đông trẻ được tham gia chơi. Trong một tiết học được tổ chức thực hiện như trẻ được chơi với cô, được gần gủi, trò chuyện với cô, không gò bó trẻ. Về đội hình không cứng nhắc như trước đây, có thể cho trẻ thay đổi nhiều đội hình khác nhau: Hình tròn, hình chữ U, tự do... để trẻ được thoải mái hoạt động nhanh nhẹn. => Như vậy việc dạy trẻ học âm nhạc thông qua hoạt động chơi tập có chủ định giúp trẻ có cơ hội được luyện tập nhiều, giáo viên chú ý quan sát phát hiện được những trẻ còn nhút nhát, chưa chịu hợp tác cùng cô,cùng bạn để có biện pháp xử lý kịp thời, giúp trẻ hát và vận động một cách mạnh dạn,tự tin hơn, đồng thời trẻ được luyện hát bằng các trò chơi bổ ích, trẻ rất hứng thú khi tham gia vào các hoạt động và đạt kết quả tốt. 2.5. Tổ chức tốt một số trò chơi phục vụ âm nhạc Đối với trẻ thơ, được hoạt động với âm nhạc thông qua các trò chơi là một biện pháp hữu hiệu nhất: “Học bằng chơi, chơi mà học”. Trò chơi đã trở thành
9. 9 phương tiện để đem đến cho trẻ các yếu tố diễn tả của nghệ thuật sinh động, nó có tác dụng mạnh mẽ nhưng lại đến với trẻ một cách nhẹ nhàng, thoải mái. Hiện nay, trò chơi âm nhạc được coi là một trong những hình thức vận động theo nhạc của chương trình giáo dục âm nhạc mầm non. Nó có vai trò quan trọng giúp trẻ luyện tai nghe nhạc, củng cố ca hát, tạo cảm giác nhịp điệu, phát triển năng khiếu âm nhạc. Mỗi loại trò chơi đều có ý nghĩa giúp trẻ phát triển trí tuệ, tạo cho trẻ có những phản xạ nhanh, nhạy, có tác dụng trong việc củng cố và tiếp thu nội dung giáo dục. Đặc biệt trò chơi âm nhạc còn rèn luyện cho trẻ có kỹ năng thông qua tai nghe âm nhạc. Chính vì vậy tôi đã tìm tòi, sáng tác, cải biên một số trò chơi nhằm làm tăng thêm sự phong phú âm nhạc cho trẻ. Ví dụ như trò chơi: Nhún theo điệu nhạc: Nhạc nhẹ trẻ lắc lư, nhún nhẹ nhàng theo điệu nhạc, nhạc mạnh trẻ nhún mạnh theo điệu nhạc Trò chơi bắt chước tiếng mèo kêu theo nhạc: Cô gõ nhạc chậm trẻ bắt chước tiếng mèo kêu chậm theo nhạc, cô gõ nhạc nhanh trẻ bắt chước tiếng mèo kêu nhanh. Qua việc áp dụng trò chơi vào thực tế để dạy trẻ tôi thấy trẻ đã biết chơi các trò chơi và kết hợp hát hoặc vận động theo yêu cầu của trò chơi rất tốt. 2.6. Tuyên truyền, phối, kết hợp với phụ huynh Sự phối kết hợp giữa gia đình và cô giáo là một mắt xích rất quan trọng, nếu chỉ có cô dạy thì chưa đủ mà việc phối hợp với phụ huynh cùng dạy là một vấn đề quan trọng. Bởi vậy, hằng ngày vào giờ trả trẻ tôi thường xuyên trao đổi tình hình học tập của trẻ với phụ huynh. Mỗi chủ điểm tôi thường tạo môi trường cho trẻ học, tuyên truyền về công tác chăm sóc giáo dục trẻ, lịch học, môn học của từng ngày, từng tuần, để phụ huynh nắm được chương trình học của con, em mình. Mặt khác trong khoảng thời gian trẻ ở trường giáo viên là người luôn bên cạnh trẻ, hiểu được tâm tư tình cảm của trẻ, do đó là giáo viên luôn muốn các con trong lớp mình có thêm vốn âm nhạc. Cho nên tôi thường xuyên thông báo trao đổi với phụ huynh về những trẻ có khả năng âm nhạc để gia đình có hướng bồi dưỡng thêm cho trẻ ở nhà, tuyên truyền với các bậc phụ huynh mua băng đĩa nhạc có các bài hát mầm non thuộc chủ đề, chủ điểm để các con được luyện tập ở nhà. Vào các dịp lễ hội nhà trường tổ chức hội diễn văn nghệ, qua đó trẻ sẽ được cảm thụ âm nhạc. Đây cũng là dịp để gia đình và nhà trường quan tâm đối với trẻ. Từ đó giúp trẻ phát triển tai nghe, tự tin, mang đến cho trẻ tuổi thơ hồn nhiên, trong sáng đầy ắp tiếng cười. Như vậy việc phối kết hợp giữa phụ huynh và nhà trường sẽ tạo điều kiện cho trẻ phát huy những tài năng, năng khiếu âm nhạc.và giúp cho trẻ hát thuộc được những bài hát phù hợp với độ tuổi Với biện pháp này phụ huynh ý thức được tầm quan trọng của giáo dục âm nhạc đối với trẻ và phối kết hợp cùng các cô rất tốt.
10. 10 Trẻ lớp tôi có những tiến bộ rõ rệt, trẻ mạnh dạn tự tin thích được hát và biểu diễn khi nghe nhạc. * Hiệu quả của sáng kiến Qua một năm áp dụng một số biện pháp trên tại lớp trẻ 24-36 tháng (B), tôi thấy các biện pháp này phù hợp với: - Phù hợp với độ tuổi Nhà trẻ 24 - 36 tháng - Phù hợp với thực trạng của trẻ nhà trẻ tại trường Mầm non Hướng Dương - Phù hợp với yêu cầu đổi mới phương pháp, chú trọng đổi mới phương pháp tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm tại các cơ sở giáo dục mầm non. - Kết quả cụ thể: * Đối với trẻ: So với kết quả khảo sát đầu năm kỹ năng âm nhạc của trẻ phát triển rất rõ rệt. Tôi thấy giờ học âm nhạc trẻ hứng thú hơn, sinh động thoải mái, và tích cực tham gia vào các hoạt động, trẻ mạnh dạn tự tin biểu diễn cùng cô,cùng bạn. Trẻ rất thích được nghe nhạc, thích được vận động theo nhạc, và hát thuộc rất nhiều bài hát, giúp trẻ từng bước cảm nhận tác phẩm mà trẻ được nghe, được học thuộc, sẽ đặt những cơ sở đầu tiên của thị hiếu âm nhạc. Đây là bảng khảo sát trước và sau khi áp dụng biện pháp Trước khi áp Sau khi áp dụng dụng biện pháp biện pháp STT Nội dung khảo sát Số lượng Tỷ lệ Số lượng Tỷ lệ trẻ đạt trẻ đạt 1 - Số trẻ hứng thú học tham gia 14/20 70% 19/20 95% hoạt động âm nhạc 2 - Số trẻ hát rõ lời, đúng giai điệu 13/20 65% 18/20 90% của bài hát 3 - Khả năng vận động theo nhạc 13/20 65% 19/20 95% * Đối với giáo viên: Trong công tác giảng dạy, người giáo viên phải yêu nghề mến trẻ, luôn phối hợp các biện pháp một cách linh hoạt và mềm dẻo, luôn làm mới các biện pháp để tạo hứng thú cho trẻ thực hiện các kỹ năng. Tích cực học hỏi đồng nghiệp, sách báo . Phải nghiên cứu kỹ nội dung cần cung cấp cho trẻ phù hợp và chính xác, nhất là áp dụng các hình thức sáng tạo, nâng cao kiến thức cho trẻ vì trẻ rất thích cái mới (tình tò mò ham hiểu biết) Các tiết học phải được trang bị đầy đủ dung cụ âm nhạc, đẹp và đảm bảo tính an toàn. Cần chú trọng tuyên truyền công tác chăm sóc giáo dục năng khiếu âm nhạc cho trẻ mầm non cho các bậc cha mẹ học sinh và cộng đồng. * Đối vơi phụ huynh: Phụ huynh đã biết phối hợp với giáo viên trong việc dạy trẻ tập hát tại nhà và đã biết lựa chọn các bài hát phù hợp với độ tuổi và khả năng của trẻ để tập cho trẻ hát, thường xuyên trao đổi thông tin 2 chiều cùng cô. Dành nhiều thời gian trò chuyện cũng như chơi cùng trẻ một số trò chơi nhằm tạo hứng thú cũng như giúp trẻ cảm thụ âm nhạc được tốt hơn.
11. 11 KẾT LUẬN 1. Kết luận Sau một năm thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 24-36 tháng trong trường Mầm Non", bản thân tôi đã được trãi nghiệm, và đúc rút được rất nhiều kinh nghiệm hơn cho bản thân, có thêm nhiều kinh nghiệm và linh hoạt hơn trong việc lồng ghép tổ chức các hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ. Tôi thấy để tiến hành tốt việc giáo dục âm nhạc cho trẻ, giáo viên cần phải: - Nắm vững về phương pháp, đổi mới hình thức tổ chức các hoạt động, tích cực làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo, đưa công nghệ thông tin vào trong tiết học, để thu hút sự chú ý của trẻ. Mặt khác phải biết xây dựng tiết dạy theo chủ đề, lựa chọn, lồng ghép các nội dung tích hợp, tổ chức tiết học dưới hình thức “học bằng chơi, chơi mà học”. - Cần cố gắng trao đổi, học hỏi thêm kinh nghiệm của đồng nghiệp cũng như của người đi trước và không ngừng luyện tập các bộ môn âm nhạc. - Cho trẻ làm quen với âm nhạc mọi lúc, mọi nơi để trẻ nhận ra giai điệu của bài hát, thích tham gia vào các hoạt động âm nhạc. - Luôn tạo không khí vui tươi, thoải mái cho trẻ, tạo điều kiện quan tâm đến những trẻ nhút nhát, dành thời gian gần gủi, trò chuyện với trẻ để trẻ mạnh dạn, tự tin tham gia vào các hoạt động âm nhạc. Luôn động viên khuyến khích trẻ. - Tích cực làm đồ dùng âm nhạc, nhạc cụ hấp dẫn với trẻ và luôn tạo môi trường sáng tạo phù hợp với nội dung, chủ đề. - Bên cạnh đó, sự quan tâm của cha mẹ dành cho con là điều không thể thiếu, cha mẹ luôn luôn tạo điều kiện cho con được nghe nhạc, cảm thụ âm nhạc, tham gia biểu diễn âm nhạc ngay từ khi trẻ còn nhỏ. Tôi tin với biện pháp này không chỉ riêng hoạt động âm nhạc, mà đối với tất cả các hoạt động khác, chất lượng giáo dục sẽ đạt hiệu quả cao nhất, trẻ sẽ ngày càng tự tin, mạnh dạn hơn, nhanh nhẹn, hoạt bát hơn. Góp phần phát triển trí tuệ cũng như hình thành nhân cách cho trẻ. 2. Kiến nghị đề xuất Để thực hiện tốt hoạt động Giáo dục âm nhạc cho trẻ Mầm non trong giai đoạn hiện nay thông qua việc thực hiện các biện pháp trên đã phần nào đạt được một số kết quả như đã nêu. Bản thân tôi xin một có một số kiến nghị như sau: - Nhà trường cần tạo điều kiện cho giáo viên tham quan học tập ở các đơn vị bạn để trao đổi, học hỏi kinh nghiệm. - Đầu tư kinh phí mua một số trang thiết bị phục vụ hoạt động âm nhạc như: Đàn Organ, dụng cụ gõ đệm, trang phục biểu diễn .v.v. - Nhà trường có biện pháp, kiến nghị để mở các lớp bồi dưỡng kỹ năng ca hát, vận động theo nhạc cho đội ngũ giáo viên. Trên đây là một vài kinh nghiệm của tôi về “một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 24-36 tháng trong trường Mầm non” có hiệu quả. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của các cấp lãnh đạo, các bạn đồng nghiệp để giúp tôi thực hiện nhiệm vụ giáo dục âm nhạc cho trẻ được tốt hơn
12. 12 Tôi xin chân thành cảm ơn! HIỆU TRƯỞNG Cam Lộ, ngày 10 tháng 5 năm 2022 Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết, không sao chép nội dung của người khác. (Ký và ghi rõ họ tên) Phạm Thị Kim Liên