SKKN Một số biện pháp sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên trong hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên trong hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

1. 1 Đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP SỬ DỤNG NGUYÊN VẬT LIỆU TỰ NHIÊN TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI Phần 1: Mở đầu Lý do lựa chọn biện pháp Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động vô cùng hấp dẫn đối với trẻ mẫu giáo. Nó giúp trẻ tìm hiểu và khám phá một cách sinh động những gì mà trẻ nhìn thấy trong thế giới xung quanh. Mỗi trẻ em đều có tâm hồn nhạy cảm với thế giới xung quanh, nơi chứa đựng những điều mới lạ, hấp dẫn. Trẻ dễ bị lôi cuốn bởi những cảnh vật có nhiều màu sắc hay một bức tranh sống động. Ở lứa tuổi mẫu giáo, tạo hình là một trong những loại hình nghệ thuật phát triển năng lực, cảm xúc, trí tưởng tượng, sáng tạo, sự tập trung chú ý, khả năng diễn tả những hứng thú của trẻ. Không những thế tạo hình còn là cả một thế giới kì diệu, đầy xúc cảm với những nét vẽ nghệch ngoặc, sự ngộ nghĩnh của các hình tượng. Vì vậy hoạt động tạo hình là bộ môn không thể thiếu được trong bất kì trường mầm non nào. Hoạt động tạo hình giúp cho trẻ phát triển và tìm hiểu các đối tượng nhằm phát triển ở trẻ khả năng hoạt động trí tuệ. Là một hoạt động nghệ thuật nhằm phát triển khả năng thẩm mĩ cho trẻ nó đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị những kỹ năng kỹ xảo để trẻ thực hiện tốt các hoạt động khác. Bởi vì thông qua hoạt động tạo hình trẻ rèn luyện sự khéo léo của đôi bàn tay, rèn thói quen làm việc có mục đích, tỉ mỉ, cần cù. Hơn nữa còn giúp trẻ hình thành lòng yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống và yêu nghệ thuật. Kết quả của hoạt động tạo hình phụ thuộc vào kiến thức, kinh nghiệm mà trẻ tích lũy được trong nhiều hoạt động khác nhau. Việc tham gia vào các hoạt động tạo hình sẽ tạo nguồn cảm hứng làm nảy sinh những ý tưởng sáng tạo của trẻ. Để hoạt động tạo hình đạt hiệu quả thì việc lựa chọn và sử dụng hợp lý nguyên vật liệu tạo hình là vô cùng quan trọng, nguyên liệu càng phong phú bao nhiêu thì khả năng sáng tạo của trẻ càng được phát huy bấy nhiêu. Xuất phát từ các lý do này tôi đã tìm tòi và sưu tầm các nguyên vật liệu , đặc biệt là hững nguyên vật liệu hết sức gần gũi với trẻ nhằm kích thích tính tự chủ và khả năng sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình cho trẻ ở lớp tôi. Bản thân tôi là một giáo viên mầm non và đặc biệt tôi rất yêu thích bộ môn tạo hình, nên tôi rất mong muốn trẻ hứng thú tích cực tham gia vào hoạt
2. 2 động tạo hình một cách tự nguyện và hào hứng vì vậy tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên trong hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi”. Phần II. Nội dung 1. Đánh giá thực trạng Năm học 2021 – 2022 tôi đã chuyển công tác từ tỉnh Khánh Hòa về công tác tại trường Mầm non Hướng Dương - Huyện Cam Lô, và được phân công giảng dạy tại lớp mẫu giáo 5-6 tuổi A, tôi nhận thấy một số trẻ nhút nhát, ít tự tin khi thể hiện các sản phẩm tạo hình của mình, một số cháu tô màu còn chờm ra ngoài, tô chưa đều, phết hồ nhiều. Vì thế khi thực hiện biện pháp “sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên trong hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ” tôi nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn sau: a. Thuận lợi Bản thân tôi ham học hỏi, tìm tòi và có khả năng tạo hình. Được sự quan tâm hỗ trợ của nhà trường về cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện dạy học đảm bảo cho việc học tập và vui chơi của trẻ. Có sự phối hợp chặt chẽ của các bậc phụ huynh, tham gia đóng góp các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương khi giáo viên cần. Môi trường sư phạm đẹp, đồ dùng đồ chơi trong lớp được làm từ những nguyên vật liệu sẵn có. b. Khó khăn Nhìn chung các cháu còn rụt rè, nhút nhát, thụ động trong các hoạt động. Một số cháu kỹ năng tạo hình chưa thuần thục như: Tô màu còn lem, chưa đều, xé dán chưa đẹp, phết hồ dán nhiều. Và khó khắn lớn nhất đó chính là ở bản thân tôi, tôi mới chuyển công tác từ nơi khác về, nên có sự khác biệt về ngôn ngữ, về môi trường giáo dục, nên việc tương tác giữa cô và trò chưa có sự phối hợp tốt. Bên cạnh đó phụ huynh ở lớp tôi chủ yếu là làm nông nên phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến con em mình, còn xem nhẹ việc học ở độ tuổi này. Đầu năm tôi có tiến hành khảo sát trẻ trong lớp tôi phụ trách, kết quả như sau Nội dung khảo sát Đạt Không đạt Số lượng Tỉ lệ Số lượng Tỉ lệ Trẻ rèn luyện sự 15/36 41,7% 21/36 58,3%
3. 3 khéo léo của đôi bàn tay, kiên trì, tỉ mỉ. Trẻ sáng tạo, tự tin 15/36 41,7% 21/36 58,3% thể hiện sản phẩm Trẻ hứng thú, tích 25/36 69, 4 % 11/36 30,6% cực tham gia vào hoạt động. 2. Trình bày biện pháp Biện pháp1. Sưu tầm nguyên vật liệu Để thực hiện được hoạt động tạo hình đạt hiệu quả, tôi tiến hành sưu tầm và tích trữ thành kho nguyên vật liệu. Trong cuộc sống hiện nay, các phế liệu trong sinh hoạt gia đình vô cùng phong phú như: Lốp xe cũ, các hộp bánh kẹo, hộp sữa chua, thìa sữa chua...và những vật liệu khác như các loại hạt ngũ cốc, lá cây, cành cây, những khúc gỗ, các loại vỏ sò... Tuy nhiên khi sưu tầm các nguyên vật liệu tôi luôn chú ý đảm bảo an toàn cho trẻ (không độc, không nhọn) , dễ bảo quản và cất giữ, dễ phục hồi và sủa chữa vì khi chơi dễ hư hỏng, bong tróc. Để có được các nguyên vật liệu phong phú và đa dạng về chủng loại tôi đã tuyên truyền với phụ huynh các sản phảm trẻ làm ở lớp, viết thông báo các nguyên vật liệu cần thu gom, tư vấn cho phụ huynh giúp trẻ sưu tầm thêm các nguyên vật liệu khác nhau. Sau đó tôi phân loại, sắp xếp vào các góc chơi cho phù hợp, các nguyên liệu được cho vào rổ và được đánh tên, nhãn mác, và luôn để trong trạng thái mở để trẻ có thể được tiếp xúc thường xuyên. Hình các góc, kệ
4. 4 Ngoài góc tạo hình, các nguyên vật liệu tự nhiên còn được sử dụng để ở những góc chơi khác như góc học tập (sử dụng chai sữa chua cho trẻ bỏ số lượng tương ứng), góc khám phá (cảm nhận của bé khi sờ dây kim tuyến, que kem, nắp chai, đá cụi...), góc bán hàng (tận dụng vỏ hộp sữa, hộp bánh, chai nước ngọt để chơi bán hàng ), góc xây dựng (dùng hộp sữa chơi xếp hàng rào, dùng ống hút làm ngôi nhà, xích đu, chai sữa chua làm rau, làm chậu hoa) góc kể chuyện (tận dụng những nắp hộp bánh làm phong nền cho bé kể chuyện), ngoài ra còn sử dụng các vỏ chai xà phòng làm hộp đựng các nguyên vật liệu ở các góc. Hình đồ chơi sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên Biện pháp 2: Cho trẻ tiếp xúc với các nguyên vật liệu Giáo viên và phụ huynh hãy cùng với trẻ quan sát mọi sự vật hiện tượng xung quanh để tạo cảm xúc cho trẻ, hướng dẫn, gợi ý cho trẻ sử dụng các đồ vật cũ để tạo ra ý tưởng mới, đừng ngại để trẻ lấm bẩn, hãy cùng chơi đùa với trẻ theo cách vui vẻ, thoải mái nhất để ý tưởng sáng tạo đến một cách tự nhiên. Để kho nguyên vật liệu của lớp không trở thành kho phế liệu, tôi đã thường xuyên cho trẻ được tiếp xúc trực tiếp với các nguyên vật liệu đó, trẻ được tự do cầm nắm, quan sát, chơi cùng với các nguyên liệu, qua đó giúp trẻ hiểu về đặc điểm, cấu tạo, hình dáng, chất liệu của chúng. Qua việc tiếp xúc với các nguyên vật liệu cũng góp phần giúp trẻ hiểu được cách sử dụng của chúng trong tạo hình. Trẻ biết được các nguyên vật liệu thật sự hữu ích và qua sự giúp đỡ của cô cùng với trí tưởng tượng phong phú của trẻ đã biến những nguyên liệu đó thành sản phẩm tạo hình, những món đồ chơi đẹp mắt, sáng tạo phục vụ cho hoạt động học tập và vui chơi. Cũng qua việc cho trẻ được tiếp xúc trực tiếp với các nguyên vật liệu đã kích thích trẻ tiếp tục sưu tầm nguyên vật liệu ngày càng nhiều hơn. Để thuận
5. 5 tiên cho trẻ, tôi đặt và sắp xếp vật liệu tại góc nghệ thuật khoa học, hợp lý cho trẻ thấy rõ và có thể lấy được dễ dàng để thực hiện và tạo ra sản phẩm vào các giờ hoạt động.. Song song với việc cho trẻ được tiếp xúc với nguyên vật liệu, tôi còn tạo môi trường nghệ thuật xung quanh trẻ như: bày đồ chơi đẹp mắt, bố trí phòng học ngộ nghĩnh, đáng yêu. Đồng thời tôi cho trẻ sưu tầm các tác phẩm nghệ thuật trên báo, lịch cho trẻ quan sát và nhận sét các tác phẩm đó, qua đó khơi gợi sáng tạo ở trẻ trong những sản phẩm của trẻ sau này. Biện pháp 3. Tổ chức hoạt động tạo hình với những nguyên vật liệu tự nhiên *Ở hoạt động học Hiện nay trong các tiết tạo hình của trẻ, giáo viên vẫn chủ yếu sử dụng giấy màu, sáp màu làm nguyên vật liệu chính. Bản thân tôi nhận thấy những nguyên vật liệu truyền thống này chưa phát huy tối đa khả năng sáng tạo của trẻ nên tôi mạnh dạn sử dụng các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương, gần gũi với trẻ mà mình sưu tầm được cho trẻ hoạt động. Ví dụ: Hoạt động “Gấp quạt tặng cô” nhân ngày 20/11 + Tôi cho trẻ quan sát quạt mẫu của cô được làm từ giấy báo, dây len. + Tôi cho trẻ nhận xét cái quạt có màu sắc như thế nào? Được làm từ nguyên liệu gì. + Trẻ nói được ý tưởng, ý thích sẽ tạo ra cái quạt như thế nào? + Tổ chức cho trẻ về nhóm thực hiện, để sản phẩm của mình đẹp hơn, gợi ý cho trẻ trang trí quạt bằng các bông hoa, kim sa để sản phẩm được đẹp hơn. + Nhắc trẻ phết hồ vừa phải, vừa đủ dán. Hình trẻ gấp quạt
6. 6 Ví dụ: Hoạt động “Ngôi nhà của bé” + Tôi cho trẻ sưu tầm ống hút, báo củ, keo. + Cho trẻ sử dụng ống hút dán lại với nhau tạo thành bức tranh hình ngôi nhà. Hình trẻ làm nhà bằng ống hút Ví dụ: Ở hoạt động “Những bông hoa xinh” + Cho trẻ quan sát các bức tranh bông hoa được làm từ nắp chai, len, hạt bắp. + Trẻ quan sát và nhận xét các bông hoa đó được làm từ nguyên liệu gì. + Cho trẻ nêu ý tưởng sẽ tạo bông hoa từ nguyên liệu gì mà mình thích. + Cho trẻ về nhóm thực hiện, cô gợi ý, hướng dẫn trẻ để sản phẩm của trẻ phong phú và đẹp mắt hơn. + Trẻ treo sản phẩm lên giá để nhận xét sản phẩm của mình và của bạn. Hình trẻ làm hoa Qua các giờ hoạt động chung nói trên tôi đã cũng cố kĩ năng tạo hình cho trẻ, phát triển trí tưởng tượng cho trẻ, đồng thời rèn sự khéo léo của đôi bàn tay cũng như tính kiên trì, tỉ mỉ của trẻ. *Ở hoạt động góc (góc nghệ thuật) Tôi chú trọng cho trẻ sử dụng các nguyên vật liệu đa dạng, phong phú khi trẻ hoạt động ở góc nghệ thuật, ở góc chơi này trẻ được thỏa sức sáng tạo ,được tự do đấm chìm trong thế giới nghệ thuật của chính mình, trẻ được khám phá tích cực hơn, được thỏa sức sáng tạo, có cơ hội được trãi nghiệm một cách tích cực hơn. Tôi còn hướng dẫn trẻ những bức tranh, những đồ chơi trẻ làm được có thể sử dụng ở những góc khác. Qua đó đã bổ sung rất nhiều đồ dùng đồ chơi cho hoạt động vui chơi cũng như hoạt động học tập của trẻ. Cụ thể như là: +Trẻ có thể tạo hình con bướm, con chuồn chuồn từ muỗng sữa chua. + Con cá làm từ đĩa nhựa. Hình trẻ làm con bướm từ muỗng nhựa *Ở hoạt động ngoài trời Khi cho trẻ ra ngoài trời chơi, tôi hướng dẫn trẻ làm những đồ chơi từ lá cây, sỏi, phấn, giấy như: + Làm con trâu từ lá mít. + Xếp các viên sỏi, đá thành hình ngôi nhà.
7. 7 + Gấp giấy làm thuyền, máy bay. + Tôi còn cho trẻ trãi nghiệm dùng màu nhuộm cát, tước lá chuối theo dãi để đan tết. Ngoài ra tôi còn gợi ý, hướng dẫn trẻ nhặt lá rụng về ép thẳng, hoặc nhặt những cành cây, vỏ cây khô để sử dụng làm nguyên liệu tạo hình trong các tiết học sau. Biện pháp 4:Giúp trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi tích cực hứng thú tham gia vào hoạt động tạo hình. Trước hết tôi biết rằng trẻ mầm non học bằng chơi, chơi mà học nên tôi xác định nội dung trọng tâm của tiết giáo dục tạo hình trong giờ dạy là tạo hứng thú cho trẻ. Tạo hình trọng tâm chính là tập cho trẻ vẽ, sử dụng các nguyên vật liệu tự nhiên, sử dụng màu, hồ dán, và chú trọng đến hình thức trình bày, sản phẩm đẹp mắt, đồ dùng nhiều màu sắc, phong phú về chủng loại. Ví dụ: khi cho trẻ tạo ra một bức tranh vườn hoa đẹp, tôi đã sử dụng quả đậu bắp, quả cối xây, rau cải thảo, sau đó chấm màu in lên giấy, rồi vẽ thêm thân cây, lá cây. Qua các tiết học sử dụng nhiều nguyên vật liệu với nhiều màu sắc, đa dạng về chủng loại sẽ thu hút và hấp dẫn trẻ hơn, dễ kích thích trí tưởng tượng và sự sáng tạo với trẻ. Làm cho các tiết học thêm sinh động, hấp dẫn hơn. Phần III. Hiệu quả của việc áp dụng biện pháp trong thực tế tổ chức các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ tại cơ sở GDMN. Sau khi áp dụng “Một số biện pháp sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên trong hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi” tôi thấy có những chuyển biến rõ rệt. *Đối với giáo viên: + Nắm vững phương pháp dạy tạo hình. + Sáng tạo và tăng cường thêm các kỹ năng khéo léo trong việc làm đồ dùng đồ chơi từ các nguyên vật liệu tự nhiên trong hoạt động tạo hình. + Tạo được môi trường lấy trẻ làm trung tâm, tạo môi trường phong phú cho trẻ được thỏa sức sáng tạo. + Có kỹ năng tổ chức các hoạt động tạo hình một cách tự tin, sáng tạo và linh hoạt. *Đối với trẻ:
8. 8 + Trẻ tích cực, tự tin, sáng tạo hơn, các kỹ năng tạo hình được đẩy lên cao. + Trẻ hứng thú hơn khi tham gia vào các hoạt động tạo hình. *Đối với môi trường + Tạo được môi trường lấy trẻ làm trung tâm, có nhiều nguyên vật liệu cho trẻ được khám phá, trãi nghiệm một cách tích cực và hiệu quả. + Trong giờ học trẻ đã tạo ra được các sản phẩm đẹp mắt, nhiều đồ dùng đồ chơi để bổ sung vào các góc lớp. + Lớp học được trang trí bằng nhiều sản phẩm của trẻ. Sau khi áp dụng biện pháp từ đầu năm học đến nay so với đầu năm học trẻ đã đạt được Kết quả đạt được ở thời điểm hiện tại đã khả quan hơn, cụ thể như sau: Nội dung khảo sát Đạt Không đạt Số lượng Tỉ lệ Số lượng Tỉ lệ Trẻ rèn luyện sự 25/36 69,4% 11/36 30,6% khéo léo của đôi bàn tay, kiên trì, tỉ mỉ. Trẻ sáng tạo, tự tin 25/36 69,4% 11/36 30,6% thể hiện sản phẩm Trẻ hứng thú, tích 30/36 83,3% 06/36 16,7% cực tham gia vào hoạt động. Phần IV. Kết luận Thật không sai khi nói “tạo hình là một môn nghệ thuật và người tạo ra nghệ thuật là một nghệ sĩ ”, những tâm hồn đẹp mới tạo ra sản phẩm đẹp. Việc sử dụng các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương, dễ kiếm, dễ sử dụng để tạo ra một tác phẩm nghệ thuật, đòi hỏi người đó phải có trí tưởng tượng phong phú, sự sáng tạo cao. Nên khi thực hiện biện pháp này giúp người giáo viên phải có tính kiên trì, tỉ mỉ. Giúp trẻ hứng thú, tích cực hơn khi tham gia vào các hoạt động, đặc biệt là hoạt động tạo hình, còn giúp trẻ thành thục hơn khi sử dụng các nguyên liệu đó, và giúp cho khoản cách giữa cô và trẻ được rút ngắn lại, trẻ càng gần gũi, cởi mở với cô nhiều hơn. Sự kết hợp giữa cô và trò tạo ra các sản phẩm đẹp mắt, mới lạ đã góp phần tạo cho môi trường học tập phong phú theo hướng “giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”. * Kiến nghị, đề xuất
9. 9 *Với phòng giáo dục và đào tạo - Mở các lớp tập huấn, bồi dưỡng về hoạt động tạo hình theo hướng mở cho giáo viên. * Với nhà trường Tổ chức học tập nâng cao việc sử dụng các nguyên vật liệu vào trong hoạt động. Thường xuyên tổ chức các hội thi giữa các lớp với nhau để trẻ được rèn luyện tham gia, phát huy khả năng sáng tạo của trẻ. Cần tạo môi trường học tập bên ngoài phong phú, đa dạng hơn để trẻ được trãi nghiệm nhiều hơn. Trên đây là biện pháp mà tôi áp dụng với độ tuổi mẫu giáo 5 – 6 tuổi của lớp mình. Kính mong các cấp lãnh đạo, đồng nghiệp góp ý cho biện pháp của tôi được đầy đủ và tốt hơn. Cam Lộ, ngày tháng 11 năm 2021 Người viết Phan Thị Xinh