SKKN Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi

1. Phần I. Mở đầu Lý do lựa chọn biện pháp Giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ở trường mầm non là giúp trẻ hình thành những kỹ năng lao động phục vụ cho bản thân mà không cần đến sự giúp đỡ của người khác. Nó có những lợi ích về sức khỏe, hơn nữa là cơ hội để giáo dục văn hóa cho trẻ, khi trẻ có kỹ năng tự phục vụ, trẻ sẽ tự lập, tự tin, mạnh dạn, sống có trách nhiệm hơn đối với bản thân, dễ thành công hơn trong cuộc sống. Rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ còn nhằm góp phần hình thành những phẩm chất đạo đức như: lòng yêu lao động, sẵn sàng tự phục vụ bản thân nói riêng và tập thể nói chung, khi trẻ nắm được một số kỹ năng lao động đơn giản dần dần trẻ mới yêu lao động và biết kính trọng người lao động, hình thành cho trẻ những kỹ năng để trẻ tự phục vụ bản thân trong các hoạt động sinh hoạt hàng ngày, giúp trẻ sống tự lập, khỏe mạnh, an toàn, thích nghi với mọi hoàn cảnh. Tuy nhiên, ở lớp mẫu giáo 3-4 tuổi do tôi phụ trách kỹ năng tự phục vụ của trẻ chưa đồng đều, một số trẻ kỹ năng tự phục vụ chưa cao. Và cũng không ít trẻ vì quá được cưng chiều, cha mẹ làm thay hết mọi việc nên trẻ có thói quen ỷ lại và chỉ biết trông chờ vào người lớn. Chính vì những lý do trên nên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 3- 4 tuổi.” tại trường Mầm non Hướng Dương năm học 2022-2023. Phần II. Nội dung 1. Đánh giá thực trạng Năm học 2022 - 2023 bản thân tôi trực tiếp giảng dạy lớp mẫu giáo 3-4 tuổi tại điểm chính với tổng số trẻ là 28 cháu. Bước vào thực hiện đề tài này lớp chúng tôi có được những thuận lợi và gặp một số khó khăn sau: 1.1. Thuận lợi Mọi hoạt động của lớp luôn được sự quan tâm, hỗ trợ của Ban Giám hiệu nhà trường và tổ chuyên môn. Hằng năm, bản thân tôi được Phòng giáo dục cũng như nhà trường tạo điều kiện tham gia học tập chuyên môn, chuyên đề do Sở và Phòng giáo dục tổ chức. Trình độ đào tạo của 2 giáo viên đứng lớp đều đạt trên chuẩn và đầy lòng nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ. Phụ huynh luôn quan tâm, ủng hộ nhiệt tình mọi hoạt động của lớp. 1.2. Khó khăn Đa số trẻ chưa đi học nhóm trẻ nên khả năng tự phục vụ còn rất hạn chế, trẻ rụt rè, nhút nhát. Bên cạnh đó, còn có một số cháu nghe nhưng chưa hiểu được yêu cầu của cô, thích làm theo ý mình nên gây khó khăn cho giáo viên trong việc rèn thói quen và kỹ năng tự phục vụ cho trẻ. Đa số phụ huynh chiều chuộng con cái, trẻ sống trong sự bao bọc của bố, mẹ nên thường có tính ỷ lại.
2. 2 1.3. Khảo sát thực trạng * Dưới đây là bảng khảo sát thực trạng các kỹ năng tự phục vụ của trẻ trước khi áp dụng biện pháp. (Tháng 9 năm 2022) Mức độ đạt TT Nội dung khảo sát Chưa Đạt Tỷ lệ % Tỷ lệ % đạt Biết sử dụng bát, thìa, cốc đúng cách; biết tự 1 14/28 50 14/28 50 xúc cơm ăn, tự lấy cốc uống nước Biết lau mặt, rửa tay khi 2 13/28 46,4 15/28 53,6 được cô giúp đỡ . Biết tự cất bát, cất ghế 3 14/28 50 14/28 50 sau khi ăn xong Biết lấy và cất đồ dùng cá 4 nhân, đồ dùng đồ chơi 13/28 46,4 15/28 53,6 đúng nơi quy định. Biết cởi quần áo, đội mũ, 5 12/28 42,9 16/28 57,1 đi giày dép Biết tự đi vệ sinh đúng 6 12/28 42,9 16/28 57,1 nơi quy định. 2. Mô tả, phân tích các giải pháp áp dụng sáng kiến 2.1. Rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ thông qua giờ đón - trả trẻ Đầu năm học 2022-2023 tình hình dịch covid -19 diễn biến vẫn còn phức tạp, trong thời gian trẻ trở lại trường, nhà trường đã thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng chống dịch covid-19, đặc biệt đã tổ chức đón và trả trẻ ngoài cổng trường. Với hình thức này những ngày đầu các cô giáo gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt đối với trẻ nhà trẻ và mẫu giáo 3-4 tuổi. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để các cô giáo rèn kỹ năng tự phục vụ bản thân cho trẻ như: Trẻ tự mang ba lô đi vào lớp, tự cất ba lô và giày dép của mình đúng nơi quy định, trẻ tự chào ông bà, bố mẹ và chào cô giáo vào lớp, tự lấy và cất đồ chơi tự chọn, trước khi ra về được cô hướng dẫn trẻ tự kiểm tra lại đồ dùng cá nhân của mình.
3. 3 Khi trẻ vào lớp, tôi nhắc trẻ chào cô rồi tự cất dép lên giá, cất cặp vào đúng ngăn tủ có kí hiệu của mình. Ngoài ra, tôi còn quan sát thái độ của trẻ xem trẻ đã chú ý và chủ động chưa, nếu thấy trẻ chưa biết tự giác thì tôi nhắc nhở khéo léo và động viên trẻ tự làm. Ví dụ: Đầu năm cũng có rất nhiều trẻ tới lớp là cất đồ dùng cá nhân vào tủ mà không cần nhìn xem ngăn nào của mình mặc dù cô đã hướng dẫn một vài lần. Với quan điểm làm gì cũng phải cần thời gian, tôi vui vẻ, kiên trì sửa sai cho trẻ . Sau một thời gian kiên trì như vậy bây giờ trẻ lớp tôi đa số đã biết nơi cất đồ dùng của mình và không để nhầm vào ngăn của bạn nữa. Khi trẻ vào lớp, tôi nhắc trẻ chào cô rồi tự cất dép lên giá, cất cặp vào đúng ngăn tủ có kí hiệu của mình. Ngoài ra, tôi còn quan sát thái độ của trẻ xem trẻ đã chú ý và chủ động chưa, nếu thấy trẻ chưa biết tự giác thì tôi nhắc nhở khéo léo và động viên trẻ tự làm. Ví dụ: Đầu năm cũng có rất nhiều trẻ tới lớp là cất đồ dùng cá nhân vào tủ mà không cần nhìn xem ngăn nào của mình mặc dù cô đã hướng dẫn một vài lần. Với quan điểm làm gì cũng phải cần thời gian, tôi vui vẻ, kiên trì sửa sai cho trẻ. Sau một thời gian kiên trì như vậy bây giờ trẻ lớp tôi đa số đã biết nơi cất đồ dùng của mình và không để nhầm vào ngăn của bạn nữa. Hình ảnh trẻ tự vào lớp Trẻ tự lấy, cất đồ dùng cá nhân 2.2. Rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ thông qua hoạt động học Như chúng ta đã biết trẻ ở lứa tuổi này, trẻ “học bằng chơi, chơi mà học”. Trẻ dễ nhớ nhưng cũng rất nhanh quên, việc lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng tự phục vụ vào hoạt động học chiếm nhiều ưu thế nhằm hình thành cho trẻ những thói quen, hành vi có văn hoá. Hoạt động học là hoạt động mà giáo viên có thể lồng ghép nội dung rèn tính tự phục vụ cho trẻ dễ dàng và đạt được hiệu quả cao. Việc rèn tính tự phục vụ của trẻ được thông qua nội dung bài học và cả các hình thức tổ chức dạy học. Chính vì vậy, tôi thường cho trẻ làm quen với hình thức làm việc theo nhóm để phát huy tính đoàn kết, biết thảo luận, trao đổi ý kiến và đưa ra kết quả chung cho nhóm của mình. Ngoài việc cho trẻ làm việc theo
4. 4 nhóm, tôi còn cho trẻ làm việc cá nhân nhằm rèn tính tự phục vụ cho từng cá nhân trẻ. Ví dụ: Khi tổ chức giờ học toán “Đếm đến 3” cô cho trẻ chọn 3 đồ chơi mà trẻ thích, lúc này trẻ rất hào hứng tự đi đến các góc chơi chọn, đếm và lấy 3 đồ chơi mình thích rồi về chỗ ngồi. Trong giờ học đối với các hoạt động cần đến đồ dùng của trẻ, tôi chỉ chuẩn bị đồ dùng đặt sẵn quanh lớp, sau đó cho trẻ tự đi lấy đồ dùng học tập về vị trí ngồi của mình, kết thúc tiết học tôi nhắc trẻ cất đồ dùng học tập vào vị trí ban đầu để từ đó rèn cho trẻ thói quen lấy và cất đồ dùng đúng nơi quy định. Hình ảnh trẻ tự lấy và cất đồ dùng khi học 2.3. Rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ thông qua hoạt động ngoài trời Khi tham gia hoạt động ngoài trời trẻ được tự do hòa mình với thiên nhiên, với môi trường xung quanh. Thông qua hoạt động ngoài trời, giáo viên sẽ dễ dàng lồng ghép giáo dục và củng cố các kỹ năng tự phục vụ cho trẻ như: Trước khi ra ngoài trời trẻ phải tự mang giày dép hoặc đội mũ. Từ đó tôi đánh giá được việc vận dụng kỹ năng mà cô dạy vào trong thực tế của trẻ đến đâu. Trong quá trình chơi và hoạt động tự chọn, nhắc nhở trẻ biết bảo quản, giữ gìn đồ chơi, tự thu dọn cất đồ dùng, đồ chơi vào đúng nơi quy định. Khi vào lớp, yêu cầu trẻ tự cất giày dép lên giá, tự rửa tay, lau mặt, nghỉ vài phút để chuẩn bị cho hoạt động tiếp theo.Với trình công việc hằng như vậy tập dần trẻ sẽ có thói quen và ngày càng thực hiện thuần thục hơn.
5. 5 2.4. Rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ thông qua hoạt động góc Hoạt động góc là hoạt động mà trẻ được phát huy hết khả năng tự lập của mình, với hoạt động này giáo viên nên khuyến khích, động viên trẻ lựa chọn góc chơi, vai chơi, tự lấy đồ dùng và sử dụng đồ dùng đồ chơi phù hợp với vai chơi và trò chơi của mình. Trẻ tự giao tiếp, giao lưu với bạn bè, được thể hiện vai chơi, được bắt chước những công việc của người lớn, tự mình tạo ra các sản phẩm theo ý thích...Thông qua hoạt động góc trẻ còn thể hiện được sự quan tâm, giúp đỡ bạn bè, biết chơi cùng bạn, đoàn kết , không tranh giành đồ chơi với bạn. Giáo viên tuyệt đối không can thiệp sâu hay áp đặt vào quá trình chơi của trẻ mà giáo viên phải tạo tình huống để trẻ tự giải quyết các vấn đề, trẻ tự chơi, tự khám phá, tự tìm hiểu và giáo viên chỉ giúp đỡ trẻ khi thực sự cần thiết. Khi trẻ chơi xong giáo viên cho trẻ tự cất dọn đồ dùng đồ chơi gọn gàng và đúng nơi quy định. Hình ảnh trẻ chơi hoạt động góc
6. 6 2.5. Rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ thông qua hoạt động ăn, ngủ, vệ sinh cá nhân. * Thông qua giờ ăn Qua trao đổi với phụ huynh tôi được biết rất nhiều cháu hàng ngày vẫn được ông bà, bố mẹ chiều chuộng đút cho trẻ trong bữa ăn tại gia đình. Vì vậy tuần đầu tiên trẻ đi học và ở lại ăn cơm tại lớp quan sát thấy tình trạng trẻ ngồi chờ cô giáo xúc ăn còn rất nhiều.Với các cháu lười xúc tôi luôn động viên, khích lệ các con tự xúc ăn. Trong bữa ăn tôi còn dạy trẻ biết cách sử dụng thìa, bát, dĩa một cách đúng đắn. Qua một thời gian thì đa số trẻ lớp tôi đã biết tự xúc ăn gọn gàng, không rơi vãi, ngồi ăn ngay ngắn, ăn hết suất ăn của mình. Sau khi ăn xong trẻ biết tự cất bát, thìa, cất ghế đúng nơi quy định, biết tự lấy cốc uống nước và giúp cô thu dọn bàn ăn Hình ảnh trẻ tự cất ghế sau khi ăn và tự lấy nước để uống * Thông qua giờ ngủ Tôi luôn khuyến khích trẻ giúp cô chuẩn bị cho giờ ngủ trưa như: xếp hàng tự lấy gối để vào vị trí nằm của mình, tự cởi bớt áo trước khi ngủ và gấp gọn gàng. Sau khi ngủ dậy trẻ biết tự đem gối, đem chiếu cho cô cất đúng nơi quy định. * Thông qua giờ vệ sinh cá nhân Vệ sinh là một hoạt động không thể thiếu ở trường mầm non. Việc hiểu và nắm vững kiến thức vệ sinh cá nhân sẽ giúp cơ thể trẻ phát triển tốt, chống đỡ được các bệnh tật, đồng thời hình thành những thói quen cơ bản để giúp trẻ có nề nếp tốt. Có rất nhiều hoạt động ở trường mà giáo viên có thể thông qua đó để dạy trẻ kỹ năng vệ sinh cá nhân như: hướng dẫn cho trẻ lau mặt, rửa tay, đi vệ sinh đúng nơi quy định
7. 7 Hình ảnh trẻ rửa tay, lau mặt 2.6. Phối hợp với phụ huynh rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ Năm học này do tình hình dịch bệnh covid -19 nên thời gian trẻ được đến trường có bị gián đoạn, vì vậy trong thời gian trẻ học tại nhà thì tôi phối kết hợp với phụ huynh chủ yếu thông qua các kênh của nhóm lớp như: Zalo, Facebook để trao đổi về các kỹ năng tự phục vụ đối với trẻ 3-4 tuổi cho phụ huynh biết để hướng dẫn thêm cho trẻ trong thời gian trẻ ở nhà như: Kỹ năng sử dụng bát, thìa, cốc đúng cách, biết tự xúc cơm ăn, tự lấy cốc uống nước, tự lau mặt, cởi quần áo, đội mũ, đi giày dép, đi vệ sinh đúng nơi quy định... Phương pháp giáo dục của bố mẹ đều ảnh hưởng tới thói quen của con mình. Bố, mẹ hãy làm gương cho các con học tập. Đồng thời, phụ huynh phải chú ý sửa sai cho trẻ kịp thời khi thấy trẻ ứng xử chưa đúng với bạn hay với người lớn. Trong thời gian trẻ được đến trường thì tôi thông qua buổi họp phụ huynh của lớp để giới thiệu với phụ huynh về các nội dung giáo dục kỹ năng tự phục vụ của độ tuổi và tuyên truyền cho phụ huynh biết các kỹ năng đó sẽ được cô hướng dẫn trong từng tháng, từng chủ đề từ đó yêu cầu phụ huynh năm bắt, kết hợp cùng rèn cho trẻ. Ngoài ra vào giờ đón, trả trẻ tôi thường xuyên trao đổi với phụ huynh về các vấn đề của trẻ khi ở lớp, những việc trẻ đã làm được cũng như chưa làm được để cùng phụ huynh có biện pháp giúp đỡ trẻ. * Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm: * Đối với trẻ: Trẻ sử dụng bát, thìa, cốc đúng cách, biết tự xúc cơm ăn, tự lấy cốc uống nước Trẻ biết tự cất bát, cất ghế sau khi ăn xong Trẻ biết tự mang giày dép, đội mũ, mặc quần áo biết tự lau mặt, rửa tay Trẻ biết cất đồ dùng cá nhân và đồ dùng đồ chơi và đi vệ sinh đúng nơi quy định. Trẻ ngoan ngoãn, lễ phép, mạnh dạn, tự lực vào khả năng của mình, nhiều
8. 8 trẻ đã có các kỹ năng tự phục vụ tốt, trẻ không còn bướng bỉnh, khó chiều và ỷ lại vào người lớn, trẻ chủ động nói lên những suy nghĩ của mình, mạnh dạn hơn trong giao tiếp, có kỹ năng xử lý trong mọi tình huống phù hợp với lứa tuổi. Kết quả đó được thể hiện qua bảng so sánh trước và sau khi áp dụng biện pháp như sau: (Thời gian khảo sát kết quả: Cuối tháng 4 năm 2023) Trước khi áp dụng Sau khi áp dụng Số biện pháp biện pháp trẻ Mức độ Mức độ TT Nội dung Chưa đạt Chưa đạt khảo đạt được đạt được sát Tỷ Tỷ Tỷ Đ Tỷ lệ CĐ Đ CĐ lệ lệ lệ 1 Biết sử dụng bát, thìa, cốc 14/ 14/2 đúng cách; biết 50 50 27/ 28 28 8 96,4 1/28 3,6 tự xúc cơm ăn, 28 tự lấy cốc uống nước 2 Biết lau mặt, rửa 13/ 46,4 15/2 27/ 28 28 53,6 96,4 1/28 3,6 tay khi được cô 8 28 hướng dẫn. 3 Biết tự cất bát, 14 14/2 50 50 27/ 28 /28 8 96,4 1/28 3,6 cất ghế sau khi 28 ăn xong 4 Biết lấy và cất đồ dùng cá 13 46,4 15/2 27/ 28 /28 53,6 96,4 1/28 3,6 nhân, đồ dùng 8 28 đồ chơi đúng nơi quy định. 5 Biết cởi quần áo, 12 24,8 16/2 26/ 28 /28 92,9 2/28 7,1 đội mũ, đi giày 8 28 dép 6 Biết tự đi vệ 12 42,8 16/2 26/ 28 /28 92,9 2/28 7,1 sinh đúng nơi 8 28 quy định. * Đối với giáo viên Nắm được mục đích, hiểu rõ sự cần thiết của việc rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ 3-4 tuổi riêng. Có thêm nhiều kiến thức cũng như kinh nghiệm trong việc hình thành và giáo dục kỹ năng tự phục cho trẻ. * Đối với phụ huynh
9. 9 Nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng tự phục đối với trẻ. Cha, mẹ cảm thấy hài lòng với những gì trẻ đã làm được, tin tưởng vào kết quả giáo dục của nhà trường, luôn thông cảm, chia sẻ những khó khăn của cô giáo, phối hợp tốt với giáo viên để rèn kỹ năng cho trẻ. Phần IV. Kết luận 1. Kết luận Có thể nói, giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 3-4 tuổi là thực sự rất cần thiết, sẽ mang lại cho trẻ rất nhiều lợi ích về mặt sức khỏe, giáo dục và cả văn hóa xã hội, giúp trẻ sớm có một cơ thể khỏe mạnh, có thói quen tốt trong sinh hoạt, góp phần phát triển về trí tuệ cũng như thể lực, sớm có ý thức và khả năng thích nghi với cuộc sống, làm chủ bản thân. Trẻ có ý thức giữ gìn sức khoẻ, thích tham gia vào các hoạt động, thể hiện sự tự tin, tự lực, sống có trách nhiệm hơn đối với bản thân, sống tích cực và hướng đến những điều tốt đẹp cho chính mình cũng như cho cộng đồng. Cũng từ đó, kỹ năng tự phục vụ của trẻ ngày được hoàn thiện, tư duy sáng tạo của trẻ được phát triển một cách toàn diện và bền vững hơn. 2. Các kiến nghị, đề xuất * Đối với nhà trường Nhà trường thường xuyên tổ chức cho giáo viên dự giờ chuyên đề lồng ghép giáo dục kỹ năng tự phục vào các hoạt động. Mua sắm thêm đồ dùng, đồ chơi trang thiết bị học tập có nội dung giáo dục kỹ tự phục vụ cho trẻ. Trên đây là một số kinh nghiệm đã giúp tôi đạt được kết quả cao trong việc rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 3- 4 tuổi tại Trường Mầm non Hướng Dương. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của Ban Giám khảo và các chị em đồng nghiệp để giúp tôi có nhiều kinh nghiệm hơn trong việc rèn một số kỹ năng tự phục vụ cho trẻ được tốt hơn. Cam Lộ, ngày 06 tháng 5 năm 2023 Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết, không sao chép nội dung của người khác. Phan Thị Thanh Huyền