SKKN Một số biện pháp phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ 4-5 tuổi trong trường Mầm non

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ 4-5 tuổi trong trường Mầm non

1. I.PHẦN MỞ ĐẦU: 1. Lí do chọn đề tài: Sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “ Vì lợi ích mười năm trồng cây Vì lợi ích trăm năm trồng người” Lời dạy của Bác Hồ đã đi sâu vào tiềm thức của mỗi con người Việt Nam. Trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đòi hỏi giáo dục phải tạo ra những con người tự chủ, có năng lực giải quyết mọi vấn đề do thực tiễn đề ra “Muốn tạo ra con người như mục tiêu đã đề ra thì phương pháp giáo dục cũng phải hướng vào việc khơi dậy rèn luyện và phát triển khả năng nghỉ và làm việc một cách tự chủ, năng động và sáng tạo ngay trong lao động và học tập ở nhà trường”. Ngày nay trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước giáo dục được coi là quốc sách hàng đầu, mà giáo dục mầm non được coi là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non là nền tảng, là cơ sở ban đầu để hình thành nhân cách con người, bởi vì ở lứa tuổi mẫu giáo, tâm hồn trẻ thơ như một tờ giấy trắng mà cô giáo là người đặt nét bút đầu tiên lên trang giấy đó. Vì vậy muốn có con người phát triển toàn diện về "Đức - trí - thể - mỹ" thì phải dạy trẻ ngay từ lứa tuổi Mầm non. Giao tiếp là một nhu cầu không thể thiếu của mỗi con người, nhờ có giao tiếp mà con người có thể chung sống và hòa nhập trong một xã hội. Vì vậy, để thực hiện các mục tiêu giáo dục cho trẻ thì điều cần thiết là phải hình thành và phát triển ở các em kỹ năng giao tiếp ngay từ lứa tuổi mầm non. Kỹ năng giao tiếp không phải bẩm sinh, di truyền mà nó được hình thành và phát triển trong quá trình sống, qua các hoạt động, trải nghiệm, luyện tập, rèn luyện. Chúng ta dạy cho trẻ biết cách giao tiếp với mọi nguời xung quanh, biết tập trung chú ý khi giao tiếp, biết cách tiếp cận và biết bày tỏ thái độ, quan điểm của mình bằng lời nói, cử chỉ, điệu bộ, nét mặt, biết cách giải quyết những tình huống trong cuộc sống hằng ngày, biểu đạt những mong muốn, cảm xúc, suy nghĩ, đồng thời biết lắng nghe và hiểu người khác. Ðây là một nội dung vô cùng quan trọng trong việc chăm sóc và giáo dục cho trẻ em độ tuổi mầm non. Và để trẻ đạt hiệu quả cao trong việc phát triển giao tiếp thì vai trò của cô giáo mầm non là quan trọng nhất. Vậy làm thế nào để trẻ luôn mạnh dạn, tự tin và có kỹ năng giao tiếp tốt là điều tôi không ngừng suy nghĩ trong quá trình giảng dạy.Vì vậy tôi chọn đề tài: “Một số biện phát phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ 4 – 5 tuổi trong trường mầm non”. 2. Tính cấp thiết của đề tài: Năm học này tôi được phân công đứng lớp 4-5 tuổi hầu hết các cháu bố mẹ là nông dân nên việc quan tâm đến con em còn nhiều hạn chế và nguyên nhân chủ yếu là do các bậc cha mẹ thiếu kinh nghiệm trong giáo dục trẻ, ít gần gữi với trẻ hoặc nuông chiều trẻ quá mức gây tác động đến kỹ năng giao tiếp của trẻ như: Trẻ không biết chào hỏi khi khách đến nhà hoặc đi về nhà không thưa người lớn trong gia đình, ăn cơm không biết mời và nhận quà không biết cảm ơn Một số phụ huynh chưa hiểu tầm quan trọng của việc phát triển kỹ năng giao tiếp cho con em ở lứa tuổi mẫu giáo, thường xuyên cho trẻ sử dụng các thiết bị điện tử thông minh một cách tùy tiện, không trò chuyện với trẻ
2. Đến trường mầm non là một bước ngoặt đầu đời của trẻ và là nơi trẻ được làm quen, vui chơi cùng bạn bè. Nó còn là ngôi trường đầu tiên cung cấp những kiến thức đầu tiên về thế giới, về con người và những sự vật hiện tượng xung quanh trẻ. Nhân cách trẻ được hình thành như một dòng chảy theo định hướng của cha mẹ, cô giáo mầm non và xã hội. Đặc biệt cô giáo như là người mẹ hiền thứ hai của trẻ, nuôi dạy, chăm sóc trẻ trong những năm tháng đầu đời. Mỗi đứa trẻ học tập, vui chơi, ăn, ngủ ở trường mầm non cùng với cô giáo ít nhất từ 7 đến 10 tiếng đồng hồ mỗi ngày. Khi trẻ về nhà với gia đình trong vòng tay của người thân, chủ yếu ở trạng thái tĩnh. Do vậy, những thông tin, hiểu biết nhận thức về con người, sự vật hiện tượng chủ yếu là do trường mầm non xây dựng, trau dồi cho trẻ. Nói một cách khái quát là tình cảm của trẻ và trí tuệ của của trẻ phần lớn được xây dựng trên nền tảng giao tiếp và cô giáo mầm non là người định hướng cho trẻ. Trẻ lớp tôi chưa mạnh dạn, luôn thiếu tự tin trong kỹ năng giao tiếp.Nên việc phát triển kĩ năng giao tiếp với mọi người xung quanh sẽ giúp trẻ biết tập trung chú ý khi giao tiếp, biết cách tiếp cận và biết bày tỏ thái độ, quan điểm của mình bằng lời nói, cửchỉ, điệu bộ, nét mặt, biết cách giải quyết những tình huống trong cuộc sống, biểu đạt những mong muốn, cảm xúc, suy nghĩ, làm những việc nên làm, đồng thời biết lắng nghe và hiểu người khác. Đây là một nội dung vô cùng quan trọng trongchăm sóc và giáo dục cho trẻ em độ tuổi mầm non, nhất là trẻ 4-5 tuổi. PHẦN II: NỘI DUNG I.Thực trạng của vấn đề: Năm học 2021 – 2022 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo nhỡ với số lượng là 16 cháu, lớp có 1 giáo viên. Bước đầu thực hiện đề tài “Một số biện pháp phát triên kỹ năng giao tiếp cho trẻ 4-5 tuổi” bản thân tôi gặp những thuận lợi và khó khăn sau: 1. Thuận lợi: - Được sự chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu Nhà trường về công tác đánh giá trẻ.Từ đó, giúp cho giáo viên điều chỉnh kịp thời cách giao tiếp của trẻ. - Sự quan tâm của lãnh đạo địa phương, tạo điều kiện đầu tư cơ sỡ vật chất như phòng học rộng rãi, thoáng mát, đồ dùng, đồ chơi, trang thiết bị khá đầy đủ. - Giáo viên có chuyên môn và nghiệp vụ vững vàng, có kinh nghiệm trong việc chăm sóc giáo dục trẻ, thường xuyên tiếp thu các phương pháp mới. Đó là một lợi thế để áp dụng những phương pháp dạy học có hiệu quả. Điều này rất thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động. - Bản thân giáo viên nhiệt tình, yêu thương trẻ, tạo cơ hội cho trẻ được giao tiếp. Nhận thức của phụ huynh ngày càng cao, luôn quan tâm đến các hoạt động ở trường mầm non. 2. Khó khăn:
3. - Do vốn từ của trẻ con hạn chế, một số trẻ còn nói lắp, nói chớt, khi hỏi trẻ còn dùng từ cộc lốc - Một số trẻ đến lớp còn làm nũng, vòi vĩnh bố mẹ, chưa mạnh dạn, thiếu tự tin, chưa tích cực chủ động tham gia vào hoạt động học tập. - Một số phụ huynh nhận thức chưa cao trong việc rèn kỹ năng giao tiếp cho con em mình.. - Chỉ có 1 giáo viên/lớp 3. Khảo sát đánh giá thực trạng: Với những bất cập trên tôi đã tiến hành khảo sát thực trạng phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ 4-5 tuổi đầu năm học 2021-2022 như sau: * Về phía trẻ TT Nội dung Số trẻ đạt Số trẻ chưa đạt Số trẻ Tỉ lệ % Số trẻ Tỉ lệ % 1 Trẻ mạnh dạn tự tin trong giao tiếp. 8 50% 8 50% 2 Trẻ biết chia sẻ, hợp tác. 9 56,2% 7 43,8% 3 Trẻ có kĩ năng nghe, hiểu 10 62,5% 6 37,5% 4 Trẻ có thói quen chào hỏi, lễ phép. 10 62,5% 6 37,5% 5 Trẻ có kĩ năng trao đổi 8 50% 8 50% *Về phía phụ huynh: - Đa số phụ huynh chưa có nhận thức đúng đắn trong việc phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ. - Nhiều phụ huynh chưa có hành vi đúng đắn và lời nói mẫu mực. II. Giải pháp thực hiện 1. Mô tả, phân tích các giải pháp áp dụng sáng kiến: a. Mô tả quá trình thực hiện: Để có kết quả tốt trong quá trình phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ 4-5 tuổi bản thân tôi đã áp dụng một số biện pháp sau: *Biện pháp 1: Tạo môi trường để phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ thông qua hoạt động vui chơi. Việc tạo môi trường vui chơi nhằm hình thành cho trẻ những ấn tượng, cảm xúc cho trẻ về giao tiếp. Tôi tạo cho trẻ môi trường phong phú, đa dạng để khi trẻ đến trường, điều tác động đầu tiên đến trẻ là môi trường của lớp học, là
4. cách tôi trang trí, sắp xếp lớp học cho trẻ. Đây là tác động cần thiết cho trẻ khi muốn kích thích ý muốn giao tiếp ở trẻ. Vì vậy tôi đã tìm hiểu kế hoạch của chủ đề, căn cứ vào cấu trúc phòng học của lớp mình và đặc điểm tâm lí của trẻ 4-5 tuổi để tạo môi trường hoạt động xung quanh trẻ. Hoạt động vui chơi là một trong những loại hình hoạt động của trẻ ở trong trường mầm non mà trẻ sử dụng ngôn ngữ giao tiếp nhiều nhất. Đây là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo được giáo viên lên kế hoạch, tổ chức, hướng dẫn nhằm giúp trẻ thỏa mãn những nhu cầu vui chơi và nhận thức, đồng thời nhằm giáo dục và phát triển toàn diện cho trẻ ở lứa tuổi này. Vì vậy, việc tổ chức tốt các hoạt động góc sẽ giúp trẻ học được rất nhiều điều, trẻ phản ánh những điều mình quan sát được ở thế giới xung quanh, qua đó kích thích sự giao tiếp của trẻ. 1.1. Xây dựng nội dung chơi cụ thể và trang trí các góc theo từng chủ đề. Tôi xây dựng nội dung chơi cụ thể ở các góc theo từng chủ đề. Đặc biệt lưu ý các góc trẻ có thể phát triển kĩ năng giao tiếp nhiều như: Góc phân vai, góc xây dựng, góc nghệ thuật. Tôi thiết kế góc, bố trí tạo không gian hợp lí ở các góc chơi cho trẻ. Bố trí những góc ồn ào ở xa các góc yên tĩnh nhằm tạo hiệu ứng chơi tốt nhất. Có ranh giới giữa các góc rõ ràng, sử dụng các giá để chia khoảng cách giữa các góc chơi. Có thể tận dụng mặt sau các giá đồ chơi để treo tranh ảnh, đồ dùng tự tạo do bé làm ra để trang trí phù hợp với góc chơi tạo cho trẻ hứng thú chơi. Có lối đi giữa các góc đủ rộng cho trẻ di chuyển. Đặt tên góc sao cho dễ hiểu nhưng lại hấp dẫn như: Phòng khám đa khoa, siêu thị của bé, Tổ ấm gia đình, kĩ sư tương lai, em thích làm ca sĩ Từng thời gian hoặc sau mỗi chủ điểm cần thay đổi cách bố trí, trang trí và hoạt động ở các góc để tạo cảm giác mới lạ, hấp dẫn trẻ. 1.2. Xác định các góc và những tác động của cô để phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ. Tại lớp có các góc chơi đó là: góc học tập, góc xây dựng, góc nghệ thuật, góc phân vai, góc thiên nhiên. Tuy nhiên tôi xác định góc phân vai, góc nghệ thuật và góc xây dựng là các góc trẻ sử dụng kỹ năng giao tiếp nhiều nhất nên tôi đặc biệt quan tâm và thực hiện việc phát triển kỹ năng giao tiếp như sau: * Kỹ năng nghe, hiểu: Góc nghệ thuật: ở góc này tôi chuẩn bị đầy đủ các đạo cụ âm nhạc, không gian nghệ thuật để cho trẻ hoạt động. Giới thiệu và trò chuyện cùng trẻ về các bài hát, cho trẻ lắng nghe các âm thanh, giai điệu khác nhau. Rèn luyện kĩ năng nghe cho trẻ. Ví dụ: Các con ơi, chủ đề này chúng mình có những bài hát nào mà các con biết nhỉ? Bạn nào giúp cô kể tên các bài hát mà chúng mình đã biết nào?
5. Con muốn hát tặng cô và các bạn một bài hát không? Bài hát đó tên là gì nhỉ? Con nhận thấy bài hát có giai điệu như thế nào?... Sau khi trẻ hát, tôi trò chuyện cùng trẻ về cảm nhận của trẻ khi nghe bạn hát. Qua các câu hỏi như: Con thấy bạn hát như thế nào? Bài hát bạn vừa hát con thấy có hay không? Con có thuộc bài hát không?.. Trò chuyện và tăng cường khả năng nghe, hiểu của trẻ qua các bài thơ, câu chuyện. Tôi gợi ý cho trẻ về các bài thơ và câu chuyện mà trẻ đã biết. Có thể là cho trẻ luân phiên đọc thơ, cùng kể nối tiếp một câu chuyện hoặc xem các bạn đóng kịch. Dù áp dụng phương pháp nào, cũng sắp xếp sao cho khi có bạn biểu diễn thì sẽ có bạn đóng vai khán giả và sẽ cùng nhận xét về nội dung mà các bạn vừa thể hiện. Ở góc chơi này tôi thường xuyên thay đổi các phương thức lắng nghe bằng cách áp dụng phương pháp đọc nối tiếp, kể tiếp một đoạn chuyện... Các hình thức này kích thích trẻ nghe rất tốt và rèn cho trẻ sự mạnh dạn, tự tin. Ví dụ: Cho trẻ kể nối tiếp một đoạn trong câu chuyện: Cáo, Thỏ và Gà trống kể chuyện, trẻ phải lắng nghe cô kể. Khi cô kể xong một đoạn thì cho trẻ kể nối tiếp đoạn tiếp theo. Có thể kết hợp cùng biểu cảm khuôn mặt và hành động nếu trẻ đã thuộc câu chuyện cho thêm phần sinh động. Góc phân vai: Đây là góc dễ dàng tạo sự hứng thú cho trẻ. Khi rèn kĩ năng nghe, hiểu cho trẻ, tôi hướng trẻ chơi các vai chơi như Bác sĩ khám bệnh, cô giáo, hướng dẫn viên du lịch Ví dụ: Với mỗi vai chơi, tôi thường nhắc nhở trẻ: Bác sĩ muốn khám bệnh tốt cần lắng nghe bệnh nhân trò chuyện và miêu tả biểu hiện, qua đó mới chẩn đoán được bệnh. Và bệnh nhân, muốn nhanh khỏi bệnh thì cần chú ý lắng nghe xem bác sĩ dặn dò mình những gì, uống thuốc khi nào * Kĩ năng trao đổi: Bé đi siêu thị ( Góc phân vai): Ở góc chơi này, kĩ năng trao đổi sẽ được thể hiện rõ ràng nhất. Tôi hướng dẫn trẻ cách trao đổi với nhau để trẻ có thể thể hiện ý muốn của mình bằng hành động, lời nói. Với những vai chơi mới, tôi thường nhập vai chơi cùng trẻ để trẻ có thể cảm nhận tốt nhất về cách chơi vai chơi của mình. Ví dụ: Trong quá trình đi siêu thị, tôi hướng trẻ chọn món đồ mà trẻ thích, sau đó trẻ sẽ phải trao đổi với người bán hàng về món đồ trẻ muốn mua, số lượng đồ muốn mua và phải trả tiền. Ngược lại với người mua hàng, thì tôi hướng người bán hàng, muốn bán được hàng thì phải niềm nở mời khách, chào khách nhiệt tình Góc xây dựng: Ở góc này, kĩ năng trao đổi được thể hiện qua sự bàn bạc giữa các kĩ sư xây dựng. Với mỗi một chủ đề, tôi xây dựng các công trình khác nhau, và yêu cầu trẻ thực hiện. Khi cho trẻ chơi ở góc này, trước tiên tôi phân
6. công kĩ sư trưởng và các công nhân xây dựng. Tôi quan sát và thăm dò ý tưởng của trẻ, qua đó khuyến khích trẻ muốn tạo được công trình đẹp cần có sự trao đổi ý kiến với nhau, có sự liên kết giữa các kĩ sư xây dựng. Sự trao đổi còn được thể hiện giữa các góc chơi với nhau. * Kĩ năng chia sẻ hợp tác và ứng xử trong giao tiếp: Với kĩ năng này, ngoài giao tiếp bằng ngôn ngữ lời nói tôi đi sâu vào giao tiếp bằng ngôn ngữ cơ thể như hành động, ánh mắt, nụ cười Với mỗi góc chơi sự thể hiện lại khác nhau. Như đóng vai bác sĩ: Khi người bệnh miêu tả các bệnh thì bác sĩ cần nhìn bênh nhân bằng ánh mắt trìu mến. Khi phát thuốc, thăm khám cần nói nhẹ nhàng, dặn dò bệnh nhân với thái độ niềm nở, ân cần. Hay đóng vai mẹ thì ngoài lời nói cần kết hợp với những cử chỉ dịu dàng như vuốt tóc, âu yếm con . Việc phát triển các kĩ năng giao tiếp cho trẻ thông qua hoạt động vui chơi giúp trẻ có cơ hội học mà chơi, chơi mà học. Thông qua đó, việc tiếp thu các kiến thức trở nên dễ dàng, thoải mái hơn. Tránh tình trạng gò ép trẻ, khiến trẻ căng thẳng, không muốn tham gia vào các hoạt động. *Biện pháp 2: Phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ trong các hoạt động học. Chúng ta đã và đang thực hiện chương trình giáo dục mầm non mới, lấy trẻ làm trung tâm, trong đó giáo viên chỉ là người hướng dẫn, gợi mở.Cách dạy trẻ kể lại được câu chuyện cô dạy cũng là trong giờ học hằng ngày hay những buổi dạo chơi tham quan, lễ hội của quê hương gợi cho trẻ những điều thú vị, ấn tượng của mình và hình thức kể chuyện được sinh động cũng là cách thúc đẩy phát triển kĩ năng giao tiếp của trẻ. Trong hoạt động chung mỗi câu hỏi gợi mở cô đặt ra là đòn bẩy thúc đẩy sự suy nghĩ của trẻ và tạo cho trẻ biết xử lý tình huống, nhân vật trong câu chuyện từ đó phát triển kĩ năng giao tiếp của trẻ rất mạnh dạn trước lớp với bạn bè, người xung quanh. Ví dụ: Trong giờ toán thêm bớt 2 nhóm đối tượng trong phạm vi 4: Cô có 3 chậu hoa và 4 cây hoa các con làm thế nào để số cây hoa bằng số chậu hoa? Trẻ sẽ tìm ra các cách như thêm một chậu hoa để số chậu hoa và cây hoa bằng nhau và đều bằng 4, bớt 1 cây hoa để số cây hoa bằng với số chậu và đều bằng 3. Là giáo viên thường xuyên tiếp xúc với trẻ, tôi luôn quan tâm đến từng lời nói, cử chỉ để làm mẫu cho trẻ trong mọi hoạt động. Với trẻ mầm non, việc nghiên cứu tìm kiếm những hình ảnh động được thiết kế trên các phần mềm là rất cần thiết. Trẻ rất hứng thú và tò mò khi được quan sát các hình ảnh động. Đối với trẻ lớp tôi mỗi khi được xem những hình ảnh trong các đoạn video hay đoạn phim hoạt hình trong các hoạt động học dường như
7. lúc đó ngôn ngữ mới của trẻ lại được bọc bạch ra và ngôn ngữ cũ lại trở thành một dụng cụ để trẻ giao tiếp với các bạn. Ví dụ: Trong giờ âm nhạc “Sắp đến tết rồi” để trẻ tri giác đầy đủ cảnh ngày tết cũng như màu sắc đầy đủ của cây, hoa, mứt, bánh trong ngày tết tôi đã cho trẻ xem đoạn video về các hội chợ hoa, chợ tết ở quê hương. Kết quả sau khi xem đoạn video trẻ rất hứng thú tham gia phát biểu nhận xét về nội dung trong đó. Chính vì vậy, tôi đã xây dựng một giáo án điện tử để kích thích, phát triển ngôn ngữ của trẻ qua đánh giá của trẻ về các nhân vật trong các hoạt động học(giáo án điện tử: Gấu con bị đau răng, gấu con chia quà; Thơ Em yêu nhà em, Âm nhạc: Sắp đến tết rồi ).Qua đó hình thành và củng cố kĩ năng giao tiếp cho trẻ. Đối với trẻ mầm non trẻ rất thích được chơi tự do và nói ra những ngôn ngữ mà trẻ mới học. Nhưng khi được người lớn quan tâm trò chuyện, hỏi đến thì trẻ tỏ ra nhút nhát, sợ hãi vì không biết mình nói gì, nói đúng hay sai. Vì vậy tôi phải luôn là người bạn thân nhất của trẻ, hiểu tâm lí và suy nghĩ của trẻ để gợi mở giúp đỡ trẻ mạnh dạn tham gia vào các hoạt động. Trong các giờ hoạt động học tôi luôn là người gợi hỏi tạo cơ hội quan tâm đến từng cá nhân trẻ, cho trẻ lên phát biểu bài, đặt ra nhiều câu hỏi tạo nhiều tình huống cho trẻ tự tin giao tiếp cùng cô. Ví dụ: Trong giờ văn học hay âm nhạc (tôi tập trung rèn các cháu còn nhút nhát trong giao tiếp và sợ đám đông): Cô thấy các con đọc thơ rất hay và thuộc bài thơ rồi, bạn Ánh Nhi có giọng đọc thơ rất là hay, nhẹ nhàng tình cảm. Bạn Ánh Nhi đọc lại bài thơ cho cả lớp cùng nghe nhé các con thấy bạn Ánh Nhi đọc thơ như thế nào?Bạn Ánh Nhi hơi nhút nhát một chút nhưng hôm nay bạn đã mạnh dạn đọc thơ cho cả lớp cùng nghe, các bạn khác ai dũng cảm, mạnh dạn như bạn Ánh Nhi lên đọc thơ nào? Qua đó tôi vừa rèn khả năng trình bày trước lớp, trước đám đông cho trẻ mà còn tạo điều kiện cho trẻ học tập nhau và có tinh thần cố gắng thi đua trong học tập. Như vậy trong tất cả các hoạt động học rất cần sự mạnh dạn, tự tin giao tiếp của trẻ từ đó mới giúp cho trẻ tư duy, phát triển và tự tin học bài. Cho trẻ xem tranh, kể chuyện theo nội dung bức tranh cũng là hình thức phát triển ngôn ngữ mạch lạc và giao tiếp mạnh dạn. Hoạt động làm quen với văn học là hoạt động chủ đạo giúp trẻ phát huy ngôn ngữ của mình. Cô giáo thường xuyên tổ chức hình thức kể chuyện, đọc thơ, đóng kịch cho trẻ tham gia. Ví dụ: Trong bài thơ: Em yêu nhà em, Lấy tăm cho bà; Cô giáo của em; Câu chuyện Tích Chu, Gấu con chia quà Trẻ rất thích đọc bởi nội dung các thơ rất gần gũi với trẻ, phản ánh thực tế cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của trẻ và trẻ thật sự háo hức khi đọc, diễn tả lại bài thơ và kể chuyện cùng bạn về gia đình mình.Không những vậy, qua nội dung chuyện và bài thơ trẻ còn đóng làm ông
8. bà, bố mẹ, cô giáo, anh chị Trẻ thể hiện cử chỉ của các nhân vật đó giúp cho các bạn trong nhóm có thể tự học tập cách giao tiếp của nhau, tự tin thể hiện vai nhân vật mà mình thể hiện. Phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ thật cần thiết, nhưng đòi hỏi tôi phải luôn gần gũi trẻ, hiểu trẻ, tạo cơ hội cho trẻ được nói thật thoải mái ở mọi nơi, vì khi nào sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ lưu loát thì trẻ mới có cơ hội phát triển toàn diện. Để phát triển tư duy cho trẻ, phản xạ nhanh, sử dụng ngôn ngữ chính xác, yêu cầu trẻ phải tri giác mọi sự vật, một hiện tượng nói nhanh những gì trẻ thấy. Ví dụ: Trong trò chơi: “Nhìn hình ảnh kể sự việc” tôi cho trẻ xem một số hình ảnh như trẻ khoanh tay, bê cốc bằng hai tay qua đó tôi vừa có thể rèn cho trẻ kĩ năng giao tiếp với người thân, người lớn trong nhà và kĩ năng sống, kĩ năng ứng xử của trẻ. Có thể nói trong tất cả các hoạt động học cô giáo là người sáng tạo ra mọi hình thức để thúc đẩy phát triển tư duy, ngôn ngữ, phát triển kĩ năng giao tiếp ở trẻ. Tóm lại trong hoạt động học là một hoạt động cần đến sự giao tiếp giữa cô và trẻ, giữa trẻ và các bạn một cách chủ động và tự nhiên, là hoạt động giúp cho ngôn ngữ của trẻ được phát triển qua đó giúp trẻ tự tin trong giao tiếp, cách ứng xử với người thân, bạn bè, cô giáo và những người xung quanh, góp phần hình thành và phát triển ngôn ngữ mạch lạc và nhân cách cho trẻ. Ngoài lồng ghép vào các hoạt động học chủ đạo, tôi còn đưa nội dung phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ vào các tiết hoạt động hàng ngày như: Hoạt động ngoài trời, hoạt động chiều. Với hoạt động chiều, thời gian hoạt động ngắn và tâm lí trẻ còn chưa thoải mái sau khi ngủ dậy, tôi cho trẻ vận động nhẹ nhàng hoặc chơi một trò chơi vận động. Sau đó, tôi triển khai các nội dung giáo dục thường là các tình huống ngắn và yêu cầu trẻ xử lí theo cách của trẻ. *Biện pháp 3: Phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi. Rèn luyện kỹ năng giao tiếp cho trẻ là nhằm giúp các em rèn luyện kỹ năng ứng xử thân thiện trong mọi tình huống; Giáo dục cho học sinh hành vi, thói quen, lễ giáo. Đối với trẻ mầm non việc hình thành các kỹ năng cơ bản trong học tập và sinh hoạt là vô cùng quan trọng, ảnh hưởng đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách sau này của trẻ. Với lứa tuổi này, chủ yếu là hình thành các nhóm kĩ năng cơ bản như: biết giới thiệu về bản thân, về gia đình, về trường lớp học và bạn bè thầy cô giáo. Biết chào hỏi lễ phép trong nhà trường, ở nhà và ở nơi công cộng. Biết nói lời cảm ơn, xin lỗi Thực tế trong nhà trường qua các hoạt động tập thể trẻ được dạy cách chào hỏi lễ phép nhưng khi đi vào thực tế, nhiều trẻ thiếu kỹ năng giao tiếp, không có thói quen chào hỏi, tự giới thiệu mình với người khác, thậm chí có nhiều trẻ còn không dám nói hoặc không biết
9. nói lời xin lỗi khi làm sai. 2.1. Phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ thông qua các hoạt động tập thể. Muốn tham gia vào các hoạt động tập thể ở trường mầm non, trẻ cũng cần phải có những kĩ năng nhất định. Một trong những kĩ năng đó là kĩ năng giao tiếp. Khi không thể nghe, hiểu, trẻ cũng không thể tham gia vào các hoạt động mà cô đưa ra. Ở trường mầm non, một số hoạt động tập thể tiêu biểu trong năm gắn kết trẻ các khối lớp với nhau đó là: Ngày lễ khai giảng, Tết trung thu, mừng Tết nguyên đán Tùy theo từng trường và đặc điểm của từng khối lớp mà có những biện pháp tổ chức khác nhau. Với trẻ 4-5 tuổi, những kĩ năng tham gia hoạt động tập thể ở giai đoạn này khá tốt. Để phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ thông qua các hoạt động tập thể diễn ra trong trường, tôi đặc biệt lưu ý đến việc lập kế hoạch tham gia vào hoạt động cho trẻ lớp mình. Tạo cho trẻ môi trường hoạt động để trẻ có thể trao đổi, chia sẻ và thể hiện những hiểu biết mà trẻ đã có. Ví dụ: Trong hoạt động “Bé vui tết Trung thu”, cả trường tôi trở thành một ngày hội lớn với đủ các chương trình như: Văn nghệ, múa lân, giao lưu với chị Hằng và Chú cuội Qua hoạt động này trẻ được trải nghiệm, được giao tiếp với các trẻ ở các độ tuổi khác nhau giúp cho quá trình phát triển kĩ năng giao tiếp của trẻ hoàn thiện hơn. 2.2. Phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ thông qua các buổi trò chuyện hàng ngày. Hàng ngày, khi trẻ đến lớp, tôi thường dành thời gian đón trẻ và thời gian rảnh rỗi trong ngày để cùng trò chuyện với trẻ. Đây là cách tôi quan sát trẻ giao tiếp và quan tâm đến những trẻ giao tiếp kém. Với các hoạt động khác, tôi cần bao quát toàn bộ lớp học, nhưng với hoạt động này, tôi có thể chú ý đến những trẻ nhút nhát trong lớp. Với những trẻ này, tôi có thể tăng cường trò chuyện về những chủ đề xoay quanh cuộc sống của trẻ, về những việc trẻ đã làm hay về chủ đề mà mình đang thực hiện. Trong quá trình trò chuyện, tôi thường lựa chọn ngôn ngữ dễ hiểu, câu hỏi đơn giản, ngắn gọn, kích thích trẻ nói. Bên cạnh việc phát triển giao tiếp qua ngôn ngữ nói, tôi cũng chú ý đến việc rèn cho trẻ ngôn ngữ giao tiếp cơ thể như cử chỉ, ánh mắt, nụ cười. Khi cùng trẻ trò chuyện, tôi thường yêu cầu trẻ nhìn tôi và hỏi trẻ khi con vui con sẽ làm gì hay khi con buồn con sẽ biểu hiện như thế nào? Ngoài ra, tôi còn làm một bộ đồ chơi biểu cảm cho trẻ được treo ở vị trí trẻ dễ thấy để trẻ có thể quan sát và bắt chước. Khi cho trẻ chơi trò chơi bắt chước, tôi sẽ nói biểu cảm và trẻ sẽ thể hiện biểu cảm giống cô đã được tôi làm và treo sẵn. Việc trò chuyện hàng ngày, sẽ giúp nâng cao khả năng trò chuyện của trẻ với người xung quanh.Trong các kĩ năng giao tiếp cơ bản, lễ giáo là kĩ năng quan trọng và thường gắn liền với cuộc sống hàng ngày của trẻ nhưng lại là kĩ năng trẻ tiếp thu rất chậm. Trẻ có thói quen chào hỏi
10. nhưng không phải là thường xuyên, đôi khi với người lạ, người trẻ ít gặp trẻ thường không chào hỏi khi gặp, hoặc không muốn trò chuyện cùng. Vì vậy, tôi thường xuyên nhắc nhở trẻ, trò chuyện cùng trẻ để duy trì các kĩ năng này cho trẻ. Ví dụ: Khi có khách đến thăm lớp, tôi theo dõi cách trẻ giao tiếp với khách và nhận thấy trẻ không chào hỏi khách. Hoặc có trẻ chào nhưng chỉ chào khi khách vào lớp, khi khách ra khỏi lớp, trẻ gặp khách ở sân trường hoặc hành lang lớp thì không chào nữa. Nắm bắt được đặc điểm này của trẻ, tôi trò chuyện cùng trẻ thường xuyên hơn và hỏi trẻ lí do vì sao con không chào khách khi khách ra khỏi lớp. Tùy vào câu trả lời của trẻ mà tôi đưa ra những biện pháp giáo dục phù hợp. Điều này giúp khắc sâu cho trẻ những hiểu biết về lễ giáo, về cách chào hỏi, cảm ơn hay xin lỗi Việc lồng ghép các kĩ năng giao tiếp vào các hoạt động hàng ngày sẽ giúp trẻ tiếp thu và giúp trẻ nhận thức về bản thân, sự tự tin, thực hiện những quy tắc giao tiếp thông thường, biết làm một số việc đơn giản; hình thành và phát triển các kỹ năng xã hội cần thiết: thể hiện tình cảm, sự chia sẻ, hợp tác, hình thành một số kỹ năng ứng xử phù hợp với gia đình, cộng đồng, bạn bè và xã hội. *Biện pháp 4: Phát triển vốn từ cho trẻ: Với bất kì ngôn ngữ nào trên thế giới, muốn giao tiếp được đòi hỏi người giao tiếp cần phải có một lượng vốn từ nhất định. Đối với trẻ 4-5 tuổi, những khám phá và hiểu biết trong xã hội ở thời kì này là vô cùng lớn. Đi cùng với những hiểu biết đó là khao khát được thể hiện mình. Nhưng hầu hết số trẻ trong độ tuổi đều gặp vấn đề với vốn từ mà trẻ có. Nhiều khi trẻ lúng túng mà không biết thể hiện những hiểu biết và suy nghĩ của mình như thế nào. Với một số hoạt động như tạo hình, trẻ có thể dễ dàng đưa những hiểu biết của mình vào sản phẩm. Nhưng với ngôn ngữ nói, trẻ luôn gặp phải khó khăn trong quá trình giao tiếp do lượng từ mà trẻ có không đủ để trẻ gọi tên hay định nghĩa về sự vật hiện tượng xung quanh. Ví dụ: Khi trẻ nhận xét về sản phẩm của bạn, trẻ nhìn sản phẩm trẻ biết bạn vẽ gì nhưng đôi khi vốn từ của trẻ không đủ để diễn tả hết điều mình muốn nói. Lúc này cô giáo kịp thời hỗ trợ, giúp trẻ có thêm vốn từ để nói lên điều mình muốn nói. Chính vì vậy, trong quá trình phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ, tôi chú trọng đến việc phát triển vốn từ vựng cho trẻ. Khi đã có một vốn ngôn ngữ nhất định, trẻ sử dụng ngôn ngữ để biểu đạt những hiểu biết, những suy nghĩ, những cảm xúc của mình. Trẻ hiểu được lời chỉ dẫn của người lớn, của cô giáo, thì các hoạt động trí tuệ, các thao tác tư duy được chính xác, kích thích trẻ tích cực hoạt động, kích thích trẻ nói. Từ đó sự hiểu biết của trẻ ngày càng được nâng cao. Trước tiên, tôi tăng cường cho trẻ trò chuyện với mọi người xung quanh về các
11. chủ đề cô dự định muốn tăng cường vốn từ cho trẻ về lĩnh vực mà trẻ còn yếu. Đây là cách dễ dàng nhất để trẻ bắt chước, học tập và thu lượm được những từ mà trẻ chưa biết. Qua quá trình trò chuyện hàng ngày, vốn từ của trẻ sẽ được tăng thêm. Đặc biệt, trong quá trình trò chuyện cùng trẻ, cô có thể gợi ý về một số chủ đề khác nhau, từ đó đưa ra các câu hỏi mở, để trẻ đưa ra những nhận định, những hiểu biết của mình. Trong khi trẻ nói, cô có thể bổ sung cho trẻ những từ khó khi trẻ bí từ. Từ đó, thiết lập thêm cho trẻ hệ thống từ vựng. Ngoài ra, kho tàng văn học rộng lớn với đầy đủ các chủng loại phong phú như: Thơ, truyện, đồng dao, ca dao chính là chìa khóa mở cánh cửa tri thức cho trẻ, đồng thời có thể hoàn thiện hệ thống vốn từ cho trẻ. Trẻ có thể học mà chơi, chơi mà học. Những bài đồng dao, ca dao cũng cung cấp cho trẻ lượng từ vựng phong phú, từ dễ đến khó, từ đơn giản tới phức tạp. Tuy nhiên, trẻ ở độ tuổi này thường chỉ hát hay đọc các bài đồng dao, ca dao trong lúc vui chơi mà chưa phát huy hết được vai trò của chúng trong việc phát triển ngôn ngữ, đặc biệt là làm giàu vốn từ. Có nhiều trẻ hát và đọc các bài đồng dao thuộc lòng mà không hiểu hết được ý nghĩa và các từ trong đó. Vì vậy, trong quá trình giảng dạy, tôi thường giảng cho trẻ nghe nhiều lần về nội dung của bài đồng dao, ca dao và ý nghĩa của các từ khó. Từ đó tăng cường vốn từ cho trẻ. Tích lũy vốn từ cho trẻ là cả một quá trình dài đòi hỏi sự tỉ mỉ, cần cù của cô giáo và sự ham hiểu biết của trẻ. Có được vốn từ phong phú trẻ mới có thể dễ dàng biểu đạt cảm xúc, suy nghĩ của mình. Thúc đẩy ở trẻ óc tưởng tượng, khả năng phân tích, ghi nhớ. Giúp trẻ có được thêm những kĩ năng sống bổ ích. * Biện pháp 5: Phối kết hợp với phụ huynh: Giáo dục mầm non đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa gia đình và nhà trường. Nếu ở trên lớp cô có cố gắng dạy trẻ như thế nào đi nữa mà về nhà không có sự phối kết hợp giáo dục của phụ huynh thì cũng không thể đạt kết quả cao được. Và để nâng cao việc phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ thì sự kết hợp giữa gia đình và nhà trường là một việc làm hết sức cần thiết bởi tôi nhận thấy rằng tất cả mọi khó khăn trong học tập không thể thiếu được vai trò giải quyết khó khăn của phụ huynh. Vì vậy, ngay từ buổi đầu họp phụ huynh tôi đã phân tích sâu sắc về tầm quan trọng của việc dạy kĩ năng sống cho trẻ, đặc biệt là kĩ năng giao tiếp để phụ huynh có thể nắm bắt được. Vì sao nói đây là kĩ năng quan trọng, vì kĩ năng này có tốt, trẻ mới có thể dễ dàng tham gia, hòa mình vào các hoạt động khác trong cuộc sống hàng ngày . Bên cạnh việc rèn kĩ năng cho trẻ thông qua các hoạt động đưa ra trên lớp. Tôi thường xuyên trao đổi với phụ huynh về tình hình tiếp thu và quá trình thể hiện của từng cháu. Việc này giúp phụ huynh trẻ nắm rõ được khả năng của con em mình và có hướng cùng cô giáo dục trẻ. Với những cháu còn yếu kém tôi mạnh dạn trao đổi vấn đề cùng phụ huynh về các hoạt động, từ đó cùng các bậc phụ huynh giáo dục sâu hơn, kĩ hơn, có cảm xúc và cách thể hiện rõ ràng hơn, nhờ đó trẻ sẽ có hứng thú hơn khi cô đưa ra hoạt động.
12. Ngày nay, cuộc sống có nhiều thay đổi, nhiều gia đình do quá bận rộn mà không có thời gian chăm sóc con cái, thậm chí thời gian trò chuyện với con cũng rất ít. Nhiều khi, ngoài thời gian đi học, trẻ thường tự chơi với đồ chơi hoặc chơi điện tử, xem phim hoạt hình, Đây là một trong những yếu tố dẫn đến việc trẻ tự kỉ, không hòa đồng, không thích tham gia vào các hoạt động bình thường. Ví dụ: Lớp tôi có một trẻ tên là Bảo Thi, thời kì đầu khi mới đến lớp, cháu rất nhút nhát, ngày nào cũng khóc mặc dù đã là trẻ 4 tuổi. Ngoài việc ngồi cạnh cô trong tất cả các hoạt động, cháu ít nói và không tham gia vui chơi hay trò chuyện cùng bất kì thành viên nào của lớp. Để tránh việc cháu tự cô lập mình, tôi đã trò chuyện và trao đổi cùng phụ huynh của cháu để có thể nắm rõ được những đặc điểm tâm sinh lí của cháu khi ở nhà. Sau khi có được những thông tin đầy đủ, tôi chia sẻ với phụ huynh cháu về những hiểu biết và biện pháp của tôi để khiến cháu hòa đồng hơn như: Ở lớp, tôi thường ghép cháu với nhóm bạn mạnh dạn và nhanh nhẹn để cháu được các bạn cùng hoạt động, tăng cường trò chuyện với cháu, đưa cháu vào các hoạt động tập thể của lớp Ngoài ra, tôi cũng yêu cầu phụ huynh cần trò chuyện với cháu về những việc cháu đã làm trên lớp hàng ngày cùng bạn và cô giáo. Qua một thời gian, cháu đã mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp cùng cô và bạn. Qua quá trình đó, phụ huynh sẽ nhận ra được tầm quan trọng của việc giáo dục trẻ khi ở nhà. Khuyến khích trẻ học tập trong những thời gian rỗi ở nhà bằng cách trò chuyện giao tiếp với mọi người xung quanh. Nhờ vậy kĩ năng của trẻsẽ tăng lên rõ ràng. nhất. b. Tính mới và sự khác biệt của giải pháp Với đề tài này, tôi đã thấy được điểm mới đó là: Lấy trẻ làm trung tâm, tạo môi trường hoạt động linh hoạt, sáng tạo, để trẻ thấy không bị gò ép, bó buộc. Đưa ra một số biện pháp phát triển khả năng giao tiếp cho trẻ 4-5 tuổi thì giáo viên phải sử dụng kết hợp các biện pháp một cách linh hoạt nhằm nâng cao chất lượng khả năng giao tiếp cho trẻ. Và những đặc điểm giao tiếp giữa người lớn và trẻ quyết định toàn bộ hứng thú của trẻ đối với xung quanh, quan hệ với người khác và với bản thân mình quyết định trẻ trở thành người như thế nào và nhân cách trẻ phát triển ra sao? Như vậy trẻ mầm non cần hình thành được một số phẩm chất cần thiết như: Mạnh dạn, tự tin, tự lực, độc lập, sáng tạo, linh hoạt, tự giác, dễ hòa nhập, dễ chia sẻ, hình thành nếp sống văn minh, có hành vi ứng xử, giao tiếp theo quy tắc, chuẩn mực, phù hợp với lứa tuổi. Những nội dung này đều nằm trong chương trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. Một trong những kỹ năng sống quan trọng đó là kỷ năng giao tiếp. Có thể nói đây là một kỹ năng vô cùng quan trọng trong việc chuẩn bị hành trang cho trẻ bước vào đời. Ở trường mầm non, việc hình thành kỷ năng giao tiếp cho trẻ được tiến hành thông qua các hoạt động giáo dục khác giúp trẻ phát triển toàn diện. Thông qua hoạt động ở trường mầm non trẻ được tìm tòi khám phá,trải nghiệm nhằm chiếm lĩnh những tri thức về vạn vật xung quanh mình, về những mối quan hệ xã hội. Từ đó hình thành và giáo dục trẻ biết cách ứng xử với con người, biết cách giao tiếp chuẩn mực, hình thành các mối quan hệ hòa thuận giữa các trẻ với nhau, sự tôn trọng đối với
13. người lớn. Như vậy, thấy rằng việc phát triển kỷ năng giao tiếp trong trường mầm non có vai trò rất lớn đối với sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. c. Tính thực tiễn của sáng kiến: Việc phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ đòi hỏi mỗi giáo viên chúng ta nói chung, cô giáo trực tiếp dạy cho trẻ nói riêng cần đặc biệt chú ý. Do đó cô giáo cần thường xuyên trau dồi kiến thức, nâng cao năng lực và nhận thức của bản thân để có thể phát triển toàn diện cho trẻ một cách tốt nhất. Kỹ năng giao tiếp là một trong những kỹ năng nền tảng để giúp trẻ nhận biết các giá trị sống và hình thành các kỹ năng sống. Vì thế cần được quan tâm và giúp trẻ phát triển một cách tiệm tiến, từng bước một trong suốt chiều dài phát triển nhân cách của trẻ. Khi trẻ có những kĩ năng giao tiếp cơ bản trong cuộc sống, trẻ sẽ mạnh dạn, tự tin, hăng hái tham gia vào mọi hoạt động. Đây là tiền đề đầu tiên, là yếu tố cần thiết để giúp trẻ học tốt và tự tin tham gia các hoạt động ở độ tuổi tiếp theo. Kỹ năng giao tiếp là một trong những kỹ năng thực hành. Những lời dạy dỗ sáo rỗng không những không đem lại kết quả tốt mà còn phản tác dụng, bởi trẻ em không chỉ nghe người lớn nói mà còn quan sát cách người lớn làm. Bởi người lớn chính là tấm gương, là hình mẫu mà trẻ em sẽ bắt chước. Chính vì vậy để làm tốt việc này, đòi hỏi cô giáo cần có tâm huyết với nghề, có lòng yêu thương trẻ và quan trọng hơn nữa là sự phối hợp đồng bộ của nhà trường và gia đình. Là một giáo viên mầm non, việc dạy trẻ kĩ năng giao tiếp là một trong những việc làm thường xuyên và xuyên suốt trong quá trình giảng dạy. Kĩ năng giao tiếp của trẻ không nhất thiết là phải truyền tải qua các tiết học mà nó được lồng ghép trong các tiết học, trong quá trình trẻ vui chơi và hoạt động hàng ngày. Là việc thường xuyên thực hiện nhưng không phải giáo viên nào cũng nắm bắt được các biện pháp giúp trẻ phát triển kĩ năng giao tiếp một cách tốt nhất. Giao tiếp là một nhu cầu không thể thiếu của mỗi con người, nhờ có kỹ năng giao tiếp mà con người có thể chung sống và hòa nhập trong một xã hội. Vì vậy, để thực hiện các mục tiêu giáo dục cho trẻ thì điều cần thiết là phải hình thành và phát triển ở trẻ kĩ năng giao tiếp ngay từ lứa tuổi mầm non. Qua việc nghiên cứu và thực hiện đề tài“ Một số biện pháp phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ 4 - 5 tuổi” tôi nhận thấy ở trẻ có sự chuyển biến rõ rệt, trẻ ngoan hơn, lễ phép hơn, trẻ được hình thành những thói quen văn minh, biết chào hỏi khi có khách đến, biết trao nhận bằng hai tay, biết quan tâm giúp đỡ bạn bè, cô giáo, ba mẹ, không nói tục, đánh bạn, kính trọng cô giáo và người lớn biết cách ứng xử và giao tiếp trong mọi tình huống khác nhau . Đó là niềm vui, là sự khích lệ to lớn đối với một người giáo viên mầm non như tôi. Mong rằng với mỗi phương pháp mới sẽ giúp trẻ ngày càng phát triển toàn diện hơn. Thực tế đạt được chưa nói hết những điều mà tôi mong muốn nhất là lúc này trẻ đã lớn khôn, đã mạnh dạn, tự tin, năng động sáng tạo hơn trước rất nhiều. Nhưng tôi tin với sự cố gắng của mình một phần nào đó tôi đã giúp cho trẻ lễ phép hơn trong giao tiếp, ứng xử dần dần hoàn thiện kỹ năng giao tiếp của mình. d. Tính hiệu quả của sáng kiến:
14. Sau khi áp dụng những biện pháp trên vào công tác giảng dạy và tổ chức các hoạt động phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ, tôi nhận thấy đã đạt được những kết quả sau: *Đối với trẻ: Trẻ có sự tiến bộ rõ nét về khả năng giao tiếp trong quá trình hoạt động ở trường Mầm non. Đây là một trường hợp minh chứng cho quá trình tổ chức các hoạt động ở lớp mẫu giáo với sự phối hợp thực hiện ở các biện pháp. Kết quả đánh giá, quá trình trẻ được trải nghiệm cho thấy các biện pháp tổ chức được vận dụng vào trong điều kiện thực tế của trẻ là phù hợp và đã mang lại kết quả tích cực trong sự phát triển khả năng giao tiếp của trẻ. Quá trình tổ chức các biện pháp nhằm phát triển khả năng giao tiếp cho trẻ, đòi hỏi giáo viên phải thực hiện các biện pháp và có sự điều chỉnh phù hợp. Các hoạt động hỗ trợ cá nhân phù hợp đã phát huy hiệu quả, mang lại sự tiến bộ liên tục trong quá trình phát triển khả năng giao tiếp của trẻ. Số trẻ hứng thú với các hoạt động có yêu cầu giao tiếp chiếm đến 90%, trên tiết học. Nhờ đó mà sôi nổi hơn.Tỉ lệ trẻ đạt được các kĩ năng giao tiếp càng cao, vốn từ của trẻ ngày càng phong phú. Hầu hết các trẻ có kĩ năng hoạt động tập thể tốt, không còn tình trạng trẻ trốn tránh tham gia các hoạt động cô đưa ra. Một số kĩ năng cơ bản của giao tiếp như: Lắng nghe, chia sẻ, trao đổi trẻ thực hiện rất tốt. Kết quả khảo sát học sinh cuối năm: TT Nội dung Số trẻ đạt Số trẻ chưa đạt Số trẻ Tỉ lệ % Số trẻ Tỉ lệ % 1 Trẻ mạnh dạn tự tin trong giao tiếp. 14 87,5% 2 12,5% 2 Trẻ biết chia sẻ, hợp tác. 15 93,8,% 1 6,2% 3 Trẻ có kĩ năng nghe, hiểu 16 100% 0 4 Trẻ có thói quen chào hỏi, lễ phép. 16 100% 0 5 Trẻ có kĩ năng trao đổi 14 87,5% 2 12,5% *Đối với phụ huynh: - Phụ huynh ngày càng tin tưởng giáo viên, luôn quan tâm chăm lo đến việc học tập, các hoạt động, lời nói, hành vi của con em trên lớp cũng như lúc ở nhà. - Một số phụ huynh đã mạnh dạn trao đổi những vấn đề cần thiết nhờ giáo viên quan tâm giúp đỡ. Nhờ vậy mà mối quan hệ giữa cô, trẻ và phụ huynh ngày càng gần gũi hơn. PHẦN III: KẾT LUẬN
15. I. Kết luận: Giao tiếp là đặc trưng quan trọng nhất trong hành vi của con người, nó không những là điều kiện quan trọng bậc nhất của sự hình thành và phát triển tâm lý, ý thức, nhân cách mà còn giúp cho con người đạt được năng suất, chất lượng và hiệu quả trong mọi lĩnh vực hoạt động. Các biện pháp tổ chức phát triển khả năng giao tiếp cho trẻ được xây dựng đảm bảo yêu cầu chung trong tổ chức các hoạt động hằng ngày ở trường mầm non, đảm bảo vai trò chủ thể của trẻ trong quá trình tham gia các hoạt động, thúc đẩy quá trình phát triển khả năng giao tiếp cho trẻ, phù hợp với xu thế giáo dục trẻ trên thế giới và trong khu vực là môi trường tốt cho trẻ phát triển khả năng giao tiếp về mọi mặt là môi trường giao tiếp. Tạo môi trường lớp học thân thiện có nhiều cơ hội cho trẻ vui chơi sinh hoạt và học tập cùng nhau, để trẻ trải nghiệm kỹ năng mạnh dạn, tự tin khi giao tiếp. Lớp học thật sự là tổ ấm yêu thương, còn cô giáo là một người bạn lớn, luôn lắng nghe, và khuyến khích tính mạnh dạn, tự tin cho trẻ. Thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khóa, tham quan, lễ hội với các hình thức phong phú sinh động, hấp dẫn, tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm một cách tích cực, mạnh dạn tự tin khi giao tiếp với mọi người xung quanh. Phối hợp tốt với phụ huynh, tạo mối quan hệ gắn bó thân thiết giữa phụ huynh và nhà trường đồng tâm hướng tới mục tiêu chung. II.Các đề xuất và kiến nghị: * Đối với Phòng GD và ĐT Cam Lộ: Mở thêm các lớp tập huấn về kỷ năng giao tiếp với trẻ trong trường mầm non để giáo viên có thêm kinh nghiệm trong việc giáo dục trẻ hằng ngày đạt kết quả cao hơn. * Đối với phụ huynh: Quan tâm đến con mình nhiều hơn, luôn làm mẫu, làm gương trong giao tiếp hằng ngày qua lời nói, cử chỉ, điệu bộ chuẩn mực. Thường xuyên sửa sai cho con khi nói ngọng, nói chớt, liên hệ chặt chẽ với nhà trường với giáo viên chủ nhiệm để chăm sóc giáo dục trẻ tốt hơn. Trên đây là một số biện pháp phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ 4-5 tuổi ở lớp mình phụ trách, tôi nghĩ rằng những biện pháp này có thể áp dụng cho những lớp còn lại ở trường mình đang công tác. Rất mong được sự góp ý, nhận xét của BGH nhà trường, các cấp lãnh đạo để bản thân có được những kinh nghiệm trong việc chăm sóc giáo dục trẻ được tốt hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Thanh An, ngày 10 tháng5 năm 2022 Nhận xét của hội đồng Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến khoa học trường kinh nghiệm của mình viết, không .. sao chép nội dung của người khác .. Người viết
16. .. .. Phạm Thụy vân XÉT DUYỆT CỦA PHÒNG GIÁO DỤC ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................. ................................................................................................................................ MỤC LỤC NỘI DUNG TRANG
17. I. MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. 01 2. Tính cấp thiết của đề tài 01,02 II. NỘI DUNG I. Thực trạng vấn đề 02,03 II. Các biện pháp phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ 4-5 tuổi. 03 a. Mô tả quá trình thực hiện: 03,04,05,06 *Biện pháp 1: Tạo môi trường để phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ thông qua hoạt động vui chơi. *Biện pháp 2: Phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ ở mọi lúc, 06,07,08 mọi nơi. *Biện pháp 3: Phát triển vốn từ cho trẻ: 08,09 * Biện pháp 4: Phối kết hợp với phụ huynh: 09,10 III. KẾT LUẬN I. Kết quả đạt được II. Kiến nghị, đề xuất