Tài liệu tham khảo Sinh Học 7 - Một vài hiểu biết về sâu bọ

Nội dung tài liệu: Tài liệu tham khảo Sinh Học 7 - Một vài hiểu biết về sâu bọ

1. MỘT VÀI HIỂU BIẾT VỀ SÂU BỌ I. Khái quát: Côn trùng hay còn gọi là sâu bọ, là một lớp thuộc về ngành động vật không xương sống, chúng có bộ xương ngoài làm bằng kitin, cơ thể có ba phần, ba cặp chân, mắt kép và một cặp râu. Côn trùng là nhóm động vật đa dạng nhất hành tinh, gồm hơn một triệu loài đã được mô tả và gồm hơn một nửa số sinh vật sống. Tên khoa học: Insecta Lớp cao hơn: Phân ngành Sáu chân Cấp độ: Lớp Lớp (class): Insecta; L., 1758 Phân ngành (subphylum): Hexapoda Phân giới (subregnum): Eumetazoa II. Đặc điểm: Lớp sâu bọ được biết tới là loài đa dạng nhất trong giới sinh vật. Chúng phân bổ khắp nơi trên trái đất với số lượng đông đảo. Khái niệm của lớp sâu bọ Các nhà khoa học đã thống kê được số lượng của sâu bọ lên tới hơn 1 triệu loài. Đây là con số chiếm gần 1 nửa số sinh vật đang sinh sống trên trái đất hiện nay. Lớp sâu bọ có thể sống được ở hầu hết môi trường sống. Tuy nhiên, chỉ có một số ít loài sống ở đại dương và biển, hầu hết chúng đều sống trên cạn. Loài sinh vật này có lối sống và tập tính rất phong phú và có thể dễ dàng thích nghi với môi trường sống. Như vậy, qua kiến thức trên trong bài viết, chúng ta đã sẽ biết cách soạn sinh học lớp 7 bài đa dạng và đặc điểm chung của lớp sâu bọ. Đặc điểm chung của lớp sâu bọ ▪ Cơ thể lớp sâu bọ được chia thành 3 phần: đầu, ngực và bụng ▪ Phần đầu của chúng có một đôi râu, phần ngực có 3 chân và 2 đôi cánh ▪ Hô hấp bằng hệ thống ống khí ▪ Cơ thể đã có sự phát triển hoàn chỉnh, gồm 5 giác quan: xúc giác, khứu giác, vị giác, thị giác và thính giác.
2. III. Một số loài tiêu biểu của lớp sâu bọ Châu chấu Châu chấu được đánh giá là đại diện tiêu biểu nhất của lớp sâu bọ. Cũng giống như đa số loài sâu bọ khác, cơ thể châu chấu gồm 3 phần: đầu, ngực, bụng. Trong đó đầu gồm má kép, râu và cơ quan miệng, ngực gồm 3 đôi chân và 2 đôi cánh và bụng chứa các lỗ thở. Loài sinh vật này có 3 hình thức di chuyển gồm: bò, nhảy và bay. Đây là hình thức di chuyển vô cùng đa dạng và linh hoạt. Châu chấu hô hấp thông qua các lỗ thở ở bụng và sinh sản bằng hình thức đẻ trứng dưới đất. Quá trình phát triển qua biến thái không hoàn toàn, con non phải lột xác mới lớn lên được. Một số đại diện lớp sâu bọ ▪ Mọt hại gỗ: ấu trùng khi trưởng thành khác hoàn toàn cơ thể khi trưởng thành. Người ta gọi đây là hiện tượng biến thái hoàn toàn ▪ Ve sầu: ấu trùng sinh sống ở dưới đất và ăn rễ cây. Khi trưởng thành sinh sống trên cây và ăn nhựa cây. ▪ Ong: Đây là một loài vật vô cùng quen thuộc với cuộc sống chúng ta. ▪ Bướm cải: được chia thành con đực và con cái. Khi mới sinh ra sẽ ở dạng ấu trùng và sau đó phát triển thành con trưởng thành như chúng ta thường thấy. Ngoài ra, ta còn thấy ở lớp sâu bọ rất nhiều loài sinh vật quen thuộc khác như ruồi, muỗi, chấy, chuồn chuồn, bọ hung, bọ vẽ
3. IV. Tập tính ngụy trang Bốn trăm triệu năm tồn tại trên Trái Đất cũng là bốn trăm triệu năm côn trùng liên tục đấu tranh sinh tồn để đạt được ngôi vị thống lĩnh về số lượng trong giới động vật như ngày nay. Khi mà tác động của môi trường ngày càng thu nhỏ kích thước của côn trùng trong quá trình tiến hoá thì mỗi động vật yếu ớt và bé nhỏ ấy phải tự trang bị cho mình một thứ vũ khí bí mật để tồn tại trước các loài săn mồi, tạo nên một thế giới sinh vật vô cùng phong phú về các phương pháp lẩn trốn và ngụy trang. • Ngụy trang: Bằng màu sắc và hình dáng của cơ thể, chúng thường ngụy trang thành các vật thể của môi trường sống. Ví dụ: Cành cây, lá khô,... • Giả trang: Côn trùng thường giả trang thành các con có độc để đe dọa đối phương. • Một vẻ ngoài xấu xí nhưng rất khó phát hiện • Chú châu chấu với màu áo của bùn và địa y bám chặt trên mỏm đá đồi V. Vai trò thực tiễn của sâu bọ - Làm thuốc chữa bệnh: ong mật,... - Làm thực phẩm: châu chấu, ấu trùng ong, ấu trùng ve sầu,... - Thụ phấn cây trồng: ong, ruỗi, bướm,... - Thức ăn cho động vật khác: muỗi, ruồi, bọ gậy,... - Diệt các sâu hại: bọ ngựa, ong mắt đỏ,... - Hại ngũ cốc: châu chấu,... - Truyền bệnh: ruồi, muỗi,... Chỉ có 0,1% các loài côn trùng là đi ngược lại lợi ích của con người. Nhiều côn trùng được coi là những con vật có hại với loài người vì chúng truyền bệnh (ruồi, muỗi), phá hủy các công trình (mối), hay làm hỏng các sản phẩm lương thực (mọt). Các nhà côn trùng học đã đưa ra nhiều biện pháp để kiểm soát chúng mà phổ biến nhất là thuốc trừ sâu. Tuy nhiên, ngày nay các phương pháp kiểm soát bằng sinh học (methods of biocontrol) đang ngày càng được dùng phổ biến hơn.
4. Mặc dù các côn trùng có hại thường nhận được nhiều sự quan tâm hơn, bên cạnh đó vẫn có nhiều loài có lợi cho môi trường và con người. Một số loài thụ phấn cho các loài thực vật có hoa (ví dụ ong, bướm, kiến...). Sự giao phấn (pollination) là sự trao đổi (hạt phấn) giữa các thực vật có hoa để sinh sản. Các loài côn trùng khi lấy mật và phấn hoa đã vô tình tiến hành giao phấn. Ngày nay, một loạt các vấn đề về môi trường đã làm giảm các quần thể "nhà giao phấn" (pollinator) này. Số lượng các loài côn trùng được nuôi với mục đích làm vật trung gian quản lý việc thụ phấn cho thực vật đang trong thời ký phát triển thịnh vượng. Một số côn trùng cũng sinh ra những chất rất hữu ích như mật, sáp, tơ. Ong mật đã được con người nuôi từ hàng ngàn năm nay để lây mật. Tơ tằm đã có ảnh hưởng rất lớn tới lịch sử loài người, các mối quan hệ thương mại được thiết lập trên con đường vận chuyển tơ lụa giữa Trung Quốc và phần còn lại của thế giới. Ấu trùng được sử dụng để chữa trị vết thương, ngăn chặn sự hoại tử do chúng ăn các phần chết thối. Phương pháp điều trị hiện đại này đã được sử dụng ở một vài bệnh viện trên thế giới. Nhiều nơi trên thế giới, côn trùng được sử dụng làm thức ăn cho con người trong khi nó lại là đồ kiêng kị với vùng khác. Thực ra đây cũng là một nguồn protein trong dinh dưỡng của loài người. Người ta không thể ước tính được có bao nhiêu loài côn trùng đã nằm trong thực đơn của con người nhưng nó đã có mặt trong rất nhiều thức ăn, đặc biệt trong ngũ cốc. Hầu hết chúng ta không nhận ra rằng các luật bảo vệ thực phẩm ở nhiều nước không ngăn cản việc có mặt của côn trùng trong thức ăn. Nhiều côn trùng, đặc biệt là các loài cánh cứng là những bọn ăn xác thối, chúng ăn các xác động vật chết, các cây bị gãy mục, trả lại môi trường các dạng hữu ích cho các sinh vật khác sử dụng. Ai Cập cổ đại đã sùng bái coi những con bọ cánh cứng như bọ hung là thần linh, bên cạnh nhiều động vật linh thiêng khác của họ như cá sấu, hà mã, cá trê, chim ưng... Điều này bắt nguồn từ một sự quan sát gắn với truyền thuyết: những con bọ hung Ai Cập sử dụng phân động vật làm thức ăn cho những con non của nó. Mà với một số lượng bọ hung đông đúc hoàn toàn sống dựa vào những bãi phân thì đối với chúng, thứ thức ăn bốc mùi này quả thật quý như vàng, và vì thế mà tranh chấp xảy ra. Chúng phải tìm cách lăn cục phân đi càng nhanh càng tốt khỏi đống phân và tìm một nơi chôn "kho báu" để giữ cho nó không bị cướp lại bởi những bà mẹ côn trùng khác. Chúng sử dụng hai chân sau để lăn phân-điều này đồng nghĩa với việc phải lộn ngược thân mình trong tư thế trồng cây chuối, mà như vậy thì không tiện cho việc quan sát đường đi cho lắm. Bởi vậy, những con bọ hung sử dụng hướng di chuyển của Mặt Trời, tức là từ Đông sang Tây làm la bàn định vị, những ông chủ kim tự tháp nhìn thấy các viên phân tròn dịch chuyển theo hướng di chuyển của Mặt Trời, rồi lại biến mất xuống lòng đất (bọ hung chôn phân trước khi đẻ trứng lên đó) đã ví những hình tượng không lấy gì làm vệ sinh lắm ấy với thần Mặt Trời, thần linh tối cao của họ. Và để trả ơn cho công lao dọn vệ sinh của con bọ hung, người Ai Cập đã trao cho chúng cái chức danh "người dẫn đường cho thần Mặt Trời".
5. Một con bọ rùa ở giai đoạn trưởng thành, đại diện cho loài côn trùng biến thái hoàn toàn. Cả thành trùng lẫn ấu trùng bọ rùa đều ăn rệp vừng, và là thiên địch tự nhiên có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát số lượng rệp hại cây. Hầu hết chúng ta đều không ý thức được rằng, lợi ích lớn nhất của côn trùng chính là loài ăn côn trùng. Nhiều loài côn trùng như châu chấu có thể sinh sản nhanh đến nỗi mà chúng có thể bao phủ Trái Đất chỉ trong một mùa sinh sản. Tuy nhiên có hàng trăm loài côn trùng khác ăn trứng của châu chấu, một số khác thì ăn cả những con trưởng thành. Vai trò này trong sinh thái thường được cho là của các loài chim, nhưng chính côn trùng, mặc dù không thực sự quyến rũ như những loài lông vũ kia mới chính là những con vật có vai trò quan trọng hơn. Với bất kỳ loài côn trùng có hại nào, như con người thường gọi, thì cũng có một loài ong bắp cày là vật ký sinh hay là thiên địch của chúng và giữ một vai trò quan trọng trong việc kiểm soát các loài có hại đó. Sự quan tâm của với việc kiểm soát dịch hại bằng thuốc trừ sâu có thể có tác dụng phản lại, thực tế thì chúng ta đã không nhận ra rằng chính côn trùng đã tự kiểm soát lẫn nhau và cả các quần thể có hại. Vì vậy, kiểm soát bằng thuốc độc thậm chí có thể dẫn đến sự bùng phát một loạt dịch hại nào đó.