Tài liệu Tập huấn giáo viên - Thực hiện dạy học và kiểm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức, kỹ năng chương trình giáo dục phổ thông môn Sinh Học THCS

Nội dung tài liệu: Tài liệu Tập huấn giáo viên - Thực hiện dạy học và kiểm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức, kỹ năng chương trình giáo dục phổ thông môn Sinh Học THCS

1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VỤ GIÁO DỤC TRUNG HỌC CHƯƠNG TRÌNH PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC TRUNG HỌC TÀITÀI LIỆULIỆU BỒITẬP DƯỠNGHUẤN GIÁO GIÁO VIÊN VIÊN THỰC HIỆN DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KỸ NĂNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MÔN SINH HỌC CẤP THCS (Tài liệu bồi dưỡng giáo viên cốt cán) Hà Nội, tháng 7/ 2010
2. Biên soạn NGÔ VĂN HƯNG (Chủ biên) ĐỖ THỊ HÀ - ĐỖ TỐ NHƯ PHAN HỒNG THE 2
3. Lời nói đầu Hiện nay Đảng và nhà nước ta đang tiến hành đổi mới toàn diện về giáo dục ở các cấp học trong đó có cấp THCS nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo. Công cuộc đổi mới này liên quan đến rất nhiều lĩnh vực như đổi mới chương trình, đổi mới sách giáo khoa, đổi mới thiết bị dạy học, đổi mới phương pháp dạy và học, đổi mới quan niệm và cách thức kiểm tra đánh giá, đổi mới cơ chế quản lí, vv... Tuy nhiên, những đổi mới này có đem lại hiệu quả hay không phụ thuộc rất nhiều vào người giáo viên, những người trực tiếp thể hiện tinh thần đổi mới nói trên trong từng tiết học. Vì vậy, sau khi chương trình và sách giáo khoa mới đã biên soạn xong thì công việc bồi dưỡng tập huấn GV để giảng dạy sách giáo khoa mới theo chuẩn KT - KN của Bộ GD& ĐT lại trở thành một vấn đề rất quan trọng và cấp bách. Để đáp ứng được công việc bồi dưỡng giáo viên, được sự phân công của Bộ GD&ĐT, lãnh đạo Vụ Giáo dục Trung học cùng tập thể các tác giả tham gia biên soạn “Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT - KN” trực tiếp biên soạn cuốn tài liệu tập huấn này nhằm giúp giáo viên dạy chương trình và sách giáo khoa Sinh học THCS hiểu được những định hướng đổi mới trong chương trình, SGK, đổi mới về phương pháp dạy và học, đổi mới kiểm tra đánh giá, làm thế nào để thực hiện chương trình và sách giáo khoa theo chuẩn KT - KN. Tài liệu tập huấn này có mục đích hỗ trợ việc dạy và học trong các khoá bồi dưỡng giáo viên, trong bồi dưỡng tập trung cũng như trong việc tự học nhằm giúp giáo viên có khả năng thực hiện chương trình, SGK và phương pháp dạy học mới môn sinh học ở trường THCS theo yêu cầu đổi mới giáo dục THCS. Mặc dù các tác giả đã rất cố gắng biên soạn thể hiện tinh thần đổi mới giáo dục nhưng với năng lực có hạn chắc chắn tài liệu vẫn còn có những khiếm khuyết. Các tác giả rất mong nhận được sự góp ý của các bạn đồng nghiệp. Mọi ý kiến góp ý xin gửi về theo địa chỉ: [email protected] hoặc điện thoại 0438684270 Xin trân trọng cảm ơn. Các tác giả 3
4. Danh mục các chữ viết tắt D: Dạy (hoạt động dạy học của GV) GD và ĐT: Giáo dục và Đào tạo GDPT: Giáo dục phổ thông GV: giáo viên H: Học (hoạt động học tập của HS) HS: học sinh KTDH: kỹ thuật dạy học KTĐG: kiểm tra đánh giá KT-KN: kiến thức – kĩ năng NHD: người hướng dẫn NTG: người tham gia SGK: sách giáo khoa THCS: trung học cơ sở PPDH: phương pháp dạy học 4
5. MỤC LỤC Trang Lời nói đầu 3 Danh mục các chữ viết tắt 4 Mục lục 5 Phần thứ nhất Những vấn đề chung 7 I. Giới thiệu chương trình và tài liệu tập huấn GV thực hiện dạy học và 8 kiểm tra, đánh giá theo chuẩn KT - KN của Chương trình GDPT 1. Hoạt động 1: Mục tiêu tập huấn 8 2. Hoạt động 2: Nội dung tập huấn 11 3. Hoạt động 3: Giới thiệu tài liệu tập huấn 12 II. Khái quát về tài liệu hướng dẫn dạy học theo chuẩn KT - KN của 13 Chương trình GDPT 1. Hoạt động 1: Lý do biên soạn tài liệu 13 2. Hoạt động 2: Mục đích biên soạn tài liệu 16 3. Hoạt động 3: Cấu trúc tài liệu 18 4. Hoạt động 4: Yêu cầu của việc sử dụng tài liệu 21 Phần thứ hai Tổ chức dạy học và kiếm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức, kĩ năng 25 thông qua các kĩ thuật dạy học tích cực I. Giới thiệu một số phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng trong dạy học bộ môn Sinh học THCS 1. Hoạt động 1: Định hướng đổi mới PPDH bộ môn Sinh học THCS 25 2. Hoạt động 2: Giới thiệu một số phương pháp dạy học tích cực có thể 26 sử dụng trong dạy học bộ môn Sinh học hiện nay ở trường phổ thông Dạy học bằng tổ chức các hoạt động khám phá 27 Phát triển các kĩ năng trong dạy học Sinh học 37 Một số KTDH tích cực khác GV có thể áp dụng 47 II. Tổ chức dạy học theo chuẩn kiến thức kĩ năng thông qua các 52 phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực 1. Hoạt động 1: Những nguyên tắc định hướng dạy học theo chuẩn KT - 52 KN của CTGDPT thông qua các phương pháp và KTDH tích cực 5
6. 2. Hoạt động 2: Tổ chức dạy học theo chuẩn KT - KN môn Sinh học 56 2.1. Quan hệ giữa Chuẩn kiến thức, kỹ năng, SGK và Chương trình 57 GDPT môn Sinh học THCS 2.2. Sử dụng Chuẩn KT - KN để xác định mục tiêu tiết dạy Sinh học 60 3. Hoạt động 3: Nghiên cứu SGK và tài liệu tham khảo để soạn giáo án 66 theo chuẩn kiến thức, kỹ năng môn Sinh học THCS 4. Hoạt động 4: Hướng dẫn thực hành ngoại khóa tham quan thiên nhiên 80 III. Tổ chức kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức, kĩ năng 92 1. Hoạt động 1: Thực trạng công tác KTĐG trong DHSH 94 2. Hoạt động 2: Quan niệm ĐG theo chuẩn KT - KN của môn Sinh học 98 3. Hoạt động 3: Hướng dẫn KTĐG theo chuẩn KT - KN môn Sinh học 106 4. Hoạt động 4: Thực hành soạn đề KTĐG theo chuẩn KT - KN 109 Phần thứ ba Hướng dẫn tổ chức tập huấn tại các địa phương 120 1. Hoạt động 1: Nghiên cứu mục tiêu, nội dung, đối tượng, điều kiện bồi 121 dưỡng 2. Hoạt động 2: Xây dựng kế hoạch chi tiết đợt bồi dưỡng, tập huấn 123 3. Hoạt động 3: Xác định nhu cầu, đánh giá kết quả đợt bồi dưỡng thông 126 qua các mẫu phiếu thăm dò, khảo sát 4. Hoạt động 4: Đánh giá kết quả lớp học bồi dưỡng GV 131 Phụ lục 1. Các mẫu biểu, phiếu sử dụng trong đợt tập huấn 133 2. Các tài liệu, giáo án, đề kiểm tra tham khảo 135 2.1. Các tài liệu tham khảo 135 2.2. Các giáo án tham khảo 143 2.3. Các đề kiểm tra tham khảo 152 3. Tài liệu tham khảo (nhóm tác giả đã sử dụng trong quá trình biên soạn 154 tài liệu tập huấn) 6
7. Phần 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 7
8. 1.1 Nội dung 1.1: Giới thiệu CT và tài liệu tập huấn cho GV thực hiện dạy học, KTĐG theo chuẩn KT - KN  Hoạt động 1 Tìm hiểu về Mục tiêu tập huấn 1. Mục đích: • Tôi muốn đạt được gì qua việc dạy khoá học này? • Mục đích của loại hình giáo dục này là gì? • Tại sao tôi lại muốn các học viên của tôi tham gia khoá học này? 2. Kết quả mong đợi: Sau khi tập huấn, học viên sẽ đạt được gì • về kiến thức? • về kĩ năng? • về thái độ? - Sau khi học xong chương trình, học viên đặt ra được nhiều loại câu hỏi để áp dụng vào trong các tình huống giảng dạy thực tiễn. - Trong số các mục tiêu này quan trọng nhất là nên đưa những gì vào câu hỏi. Mức độ kỹ năng yêu cầu là đặt các loại câu hỏi khác nhau và giá trị cuối cùng (mức độ áp dụng) là thực hiện các kỹ năng và kiến thức này trong các tình huống giảng dạy thực tế theo chuẩn KT - KN. 3. Phương tiện đánh giá: • Bảng khảo sát GV (xem Bảng 1 – trang Phần Phụ lục) • Quan sát sư phạm của NHD 4. Tài liệu và thiết bị dạy học cần thiết: - Các phiếu bài tập: Bài tập điền từ và tìm chủ đề - Tài liệu phát tay: Đáp án phiếu bài tập số 1 - Thiết bị: Giấy Ao. bút, kéo, băng dính 2 mặt, . 8
9. 5. Tiến trình dạy học:  Hoạt động của NHD Hoạt động của NTG Ghi chú 25' - Chia nhóm, phát cho mỗi - Thành lập nhóm, phân Yêu cầu NTG nhóm một phiếu khảo sát công nhiệm vụ cho từng phân tích các số 1. thành viên trong nhóm; tình huống - Yêu cầu các nhóm đọc hoàn thành bài tập theo trong các câu và trả lời câu hỏi trong yêu cầu của Phiếu khảo hỏi ở phiếu phiếu số 1. sát số 1. khảo sát số 1. - Giải thích rõ 3 câu hỏi - Đại diện mỗi nhóm Sản phẩm: phần mục đích. trả lời trong câu hỏi của phiếu số 1. Kết quả làm - Tổ chức cho đại diện các Các nhóm khác góp ý và bổ sung. phiếu khảo sát nhóm trình bày trước lớp. Một số NTG trình bày ví dụ về số 1 và phiếu Lắng nghe và đặt câu hỏi. những khó khăn trong dạy học và bài tập số 1 của KTĐG môn Sinh học ở THCS. các nhóm. 10' - Tóm tắt kết quả thảo NTG có thể luận của toàn lớp. Chữa Lắng nghe nêu các kì bài tập vọng học tập và đặt câu hỏi (nếu có). - Kết luận về các mục tiêu của cá nhân của đợt tập huấn. hay nhóm 6. Tổng kết và đánh giá - Trả lời các thắc mắc của HV. - Đánh giá kết quả làm việc của HV và của các nhóm. Kết luận: Mục tiêu khoá học: Mục tiêu của khoá học gói gọn các ý chính, những kỹ năng và giá trị cần đạt tới, ví dụ: 1. Chẩn đoán được những khó khăn trong dạy học Sinh học THPT theo chuẩn KT - KN của giáo viên 2. Tiến hành hướng dẫn giáo viên tháo gỡ những khó khăn của họ. 3. Rèn luyện kĩ năng viết, đọc, tư duy phê phán, kĩ năng phân tích, tổng hợp và đánh giá các tài liệu chuyên môn. 4. Kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng trình bày trước đám đông. 5. Kĩ năng xử lý tình huống trong hoạt động. ... Đáp ứng kỳ vọng học tập của học viên: Ngay từ đầu khoá học, hiểu và đáp ứng được mối quan tâm và nguyện vọng của 9
10. học viên là cực kỳ quan trọng. Kỳ vọng của học viên thể hiện mục tiêu của họ cùng với thái độ mà họ sẽ mang đến lớp học. Thông thường kỳ vọng của học viên khác với mục tiêu của khoá học vì vậy nhiệm vụ đầu tiên của giảng viên là để cho các học viên nói lên các kỳ vọng của mình, sau đó điều chỉnh mục tiêu của khoá học cho phù hợp, cụ thể ở đây giảng viên giải thích rõ những kỳ vọng nào của học viên trùng với mục tiêu khoá học và ngược lại. Nếu bỏ qua phần này sẽ dễ dẫn đến tình trạng học viên nản lòng. 10
11. Tìm hiểu về  Hoạt động 2 Nội dung tập huấn 1. Mục tiêu: HV mô tả được các nội dung tập huấn gồm: - Giới thiệu nội dung Chuẩn kiến thức, kĩ năng môn học. - Hướng dẫn thực hiện dạy học theo Chuẩn kiến thức, kỹ năng của môn học qua áp dụng các kỹ thuật dạy – học tích cực. - Hướng dẫn thực hiện kiểm tra đánh giá theo Chuẩn kiến thức, kĩ năng. - Hướng dẫn tổ chức công tác tập huấn tại các địa phương. - Chỉ ra được mối quan hệ giữa các nội dung tập huấn. 2. Kết quả mong đợi: - HV liệt kê được các nội dung tập huấn gồm. - Xây dựng được sơ đồ mối quan hệ các nội dung tập huấn gồm. 3. Phương tiện đánh giá: - Bản liệt kê các nội dung tập huấn. - Bản trình bày của mỗi nhóm. 4. Phương tiện thiết bị cần chuẩn bị: - Tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT-KN môn Sinh học cấp THCS - Bảng phụ hoặc giấy Trôki, băng dính hai mặt. - Bút dạ các màu - Máy chiếu overhead hoặc projecteur 5. Tiến trình thực hiện:  Hoạt động của NHD Hoạt động của NTG Ghi chú 05 Giới thiệu hoạt động tìm - Theo dõi. Chuẩn bị tâm lí phút hiểu nội dung tập huấn. Yêu - Phát biểu mục tiêu hoạt để học tập tích cầu NTG phát biểu động 2. cực mục tiêu hoạt động 2. 20 Yêu cầu NTG tìm hiểu mục - Theo dõi (có thể đặt câu phút lục của tài liệu tập huấn để hỏi – nếu cần). chỉ ra những nội dung - Đọc mục lục của tài liệu chính, thảo luận viết báo tập huấn để chỉ ra những cáo. nội dung chính. - Thảo luận viết báo cáo 6. Tổng kết và đánh giá - Trả lời các thắc mắc của HV. - Đánh giá kết quả làm việc của HV và của các nhóm. 11
12. HOẠT ĐỘNG 3. Giới thiệu tài liệu tập huấn 1. Mục tiêu: - HV mô tả được mục lục của tài liệu. - Chỉ ra được cấu trúc của tài liệu tập huấn. 2. Kết quả mong đợi: - HV nêu ra được nội dung chính của tài liệu. - Xây dựng được sơ đồ cấu trúc của tài liệu tập huấn. 3. Phương tiện đánh giá: - Sơ đồ cấu trúc của tài liệu tập huấn. - Bản trình bày của mỗi nhóm. 4. Phương tiện thiết bị cần chuẩn bị: - Tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT-KN môn Sinh học cấp THCS - Bảng phụ hoặc giấy Tơrôki, băng dính hai mặt. - Bút dạ các màu - Máy chiếu overhead hoặc projecteur 5. Tiến trình thực hiện:  Hoạt đông của NHD Hoạt động của NTG Ghi chú 05 Giới thiệu hoạt động tìm - Theo dõi. Chuẩn bị tâm lí phút hiểu nội dung tài liệu tập - Phát biểu mục tiêu hoạt để học tập tích huấn. Yêu cầu HV phát biểu động 3. cực mục tiêu hoạt động 3. 20 Giới thiệu cách biên soạn tài - Theo dõi (có thể đặt câu phút liệu; Mục tiêu của tài liệu. hỏi – nếu cần). Yêu cầu NTG tìm hiểu mục - Đọc mục lục của tài liệu lục của tài liệu tập huấn để tập huấn để chỉ ra những chỉ ra những nội dung chính nội dung chính. và cách sử dụng tài liệu. - Thảo luận đưa ra sơ đồ cấu trúc của tài liệu tập huấn. 6. Tổng kết và đánh giá - Trả lời các thắc mắc của HV. - Đánh giá kết quả làm việc của HV và của các nhóm. Kết luận: Cách biên soạn tài liệu Mục tiêu của tài liệu Nội dung chính Cách sử dụng tài liệu 12
13. 1.2 Nội dung 1.2: Khái quát về tài liệu hướng dẫn dạy học theo chuẩn KT – KN môn Sinh học cấp THCS HOẠT ĐỘNG 1. Tìm hiểu về Lý do biên soạn tài liệu 1. Mục tiêu: - Học viên biết được lí do phải biên soạn Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT-KN - HV có được tài liệu chứa đựng chuẩn KT - KN của chương trình; khai thác SGK mà vẫn bám chuẩn KT – KN trong dạy học; cách thức đạt được mục tiêu dạy học; không bị lệ thuộc hoàn toàn vào SGK. - Thống nhất được mục tiêu dạy học; giúp cho công tác chỉ đạo định hướng kiểm tra, đánh giá thống nhất. 2. Kết quả mong đợi: - HV biết được lí do phải biên soạn Hướng dẫn thực hiện KT-KN môn học. - Dựa vào chuẩn KT- KN là một trong những căn cứ để xác định mục tiêu bài học.Thống nhất trên phạm vi cả nước, không lệ thuộc vào SGK khi giảng dạy. - HV thảo luận, làm rõ mục tiêu của đợt tập huấn. 3. Phương tiện đánh giá: - Kết quả thảo luận của HV - Quan sát các thành viên tham gia - Đánh giá của các nhóm 4. Tài liệu cần: - Chương trình giáo dục phổ thông; chuẩn kiến thức kĩ năng môn Sinh học - Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng; SGK, SGV. 5. Tiến trình thực hiện: Khởi động: Trò chơi “Truyền tin” Cách chơi: Chia học viên thành hai đội có số lượng như nhau. Các đội đứng thành hàng dọc và cách đều người điều khiển. Khi có lệnh chơi, người đứng đầu hàng của đội lên nhận 13
14. tin của người điều khiển về nói nói thầm vào tai cho người thứ hai, người thứ hai nói cho người thứ ba, cứ như thế cho đến người cuối cùng. Người cuối cùng lên nói với quản trò (hoặc ghi lên bảng) tin mà mình nghe được. Đội nào báo tin nhanh và chính xác được cộng 1 điểm, đội chậm hơn không cộng điểm. Sau khi kết thúc trò chơi đội nào có tổng số điểm lớn hơn là thắng cuộc. - Sau khi kết thúc trò chơi, GV hỏi HV các câu hỏi sau: + Trong trò chơi vừa rồi các tin được truyền đi thường đúng hay sai? Tại sao? + Nếu các tin được truyền tai nhau có nội dung nói về chủ đề thực hiện chương trình và SGK theo chuẩn kiến thức, kĩ năng thì sẽ có những câu hỏi như thế nào? GV mời một vài HV trả lời. GV giới thiệu chủ đề hoạt động của hôm nay là Tại sao chúng ta phải thực hiện chương trình và SGK theo chuẩn kiến thức, kĩ năng? - Phát biểu mục tiêu hoạt động 1. - GV giao nhiệm vụ cho học viên: chia nhóm, phát phiếu học tập cho mỗi nhóm, giới thiệu cách làm việc cá nhân, làm việc nhóm, cách trình bày kết quả của cá nhân, của mỗi nhóm. - Hoạt động của các nhóm và cá nhân. Nhóm trưởng phân công nhiệm vụ cho từng thành viên.  Hoạt đông của NHD Hoạt động của NTG Ghi chú 05 Chào hỏi. Giới thiệu lí do, ý - Theo dõi. HV được tổ phút nghĩa của việc tập huấn: - Thực hiện trò chơi chức theo Hướng dẫn thực hiện chuẩn - Phát biểu mục tiêu hoạt nhóm. động 1 Chuẩn bị tâm lí KT-KN. để học tập tích Tổ chức lớp, chia nhóm. cực 20 - Hướng dẫn nhiệm vụ yêu Đọc hướng dẫn, yêu cầu Đây là hoạt phút cầu HV đọc tài liệu, xem giải thích nếu cần. động có ý hướng dẫn trong tài liệu để - HV đưa ra ý kiến trả lời: nghĩa chỉ đạo thực hiện. Tại sao chúng ta phải thực nên tất cả HV - Kiểm tra đảm bảo người hiện chương trình và SGK cần hiểu rõ tham gia hiểu được họ cần theo chuẩn kiến thức, kĩ làm gì. Thông báo thời gian năng? cho giai đoạn này là 20 - Các nhóm thống nhất ý phút. kiến, cử đại diện trình bày - Theo dõi các cá nhân và ý kiến của nhóm mình. các nhóm làm việc và khi - Theo dõi các ý kiến được trình bày, nêu quan điểm 14
15. cần có các hỗ trợ kịp thời cá nhân thống nhất ý cho từng học viên và từng kiến. nhóm. 6. Tổng kết và đánh giá: - Trả lời các thắc mắc của HV. - Đánh giá kết quả làm việc của HV và của các nhóm. - Trong phần đặt vấn đề biên soạn hướng dẫn thực hiện chuẩn, phân tích thêm thực tế hiện nay có thể có giáo viên hiểu chưa đúng về chuẩn KT – KN (Nêu ví dụ minh họa qua một vài giáo án của giáo viên). Trong thực tế dạy học mấy năm gần đây nhiều GV cố dạy làm sao cho hết nội dung SGK, không dám bỏ bất kì nội dung nào của SGK dẫn đến tình trạng quá tải trong dạy học bộ môn, HS không hứng thú học tập. Chương trình GDPT đã được ban hành và triển khai đến tất cả các trường và giáo viên phổ thông. Tuy nhiên, nhiều giáo viên vẫn không sử hoặc sử dụng không có hiệu quả. Trong quá trình dạy học nhiều giáo viên trong tổ bộ môn chưa thống nhất trong việc dạy như thế nào? Dạy những nội dung gì? Rèn luyện những kĩ năng gì đối với học sinh...dẫn đến tình trạng GV chưa thống nhất với nhau về kiến thức và kĩ năng trong từng mục, bài, chương của lớp học, cấp học. Trong kiểm tra đánh giá học sinh giáo viên chưa thống nhất trong nội dung kiểm tra về khối lượng kiến thức cũng như mức độ kiến thức của các đơn vị kiến thức, kĩ năng. Trong dự giờ giáo viên của các cấp quản lý giáo dục cũng chưa thống nhất trong tiêu chí đánh giá giáo viên về kiến thức, kĩ năng của giờ dạy. Tất cả những nguyên nhân trên cần sớm có hướng dẫn thực hiện chương trình và SGK theo chuẩn kiến thức, kĩ năng để giải quyết những bất cập nêu trên. 15
16. HOẠT ĐỘNG 2. Tìm hiểu về Mục đích biên soạn tài liệu 1. Mục tiêu: - HV mô tả được mục đích biên soạn tài liệu. - Chỉ ra được mối quan hệ giữa chương trình với chuẩn KT – KN và SGK. 2. Kết quả mong đợi: - HV hiểu được mục đích biên soạn tài liệu. - Xây dựng được sơ đồ mối quan hệ giữa chương trình với chuẩn KT – KN và SGK. 3. Phương tiện đánh giá: - Sơ đồ mối quan hệ giữa chương trình với chuẩn KT – KN và SGK. - Bản trình bày của mỗi nhóm. 4. Phương tiện thiết bị cần chuẩn bị: - Tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT-KN môn Sinh học cấp THCS - Bảng phụ hoặc giấy Trôki, băng dính hai mặt. - Bút dạ các màu - Máy chiếu overhead hoặc projecteur 5. Tiến trình thực hiện:  Hoạt đông của NHD Hoạt động của NTG Ghi chú 05 Giới thiệu hoạt động tìm - Theo dõi. Chuẩn bị tâm lí phút hiểu mục đích biên soạn tài - Phát biểu mục tiêu hoạt để học tập tích liệu. Yêu cầu HV phát biểu động 2. cực mục tiêu hoạt động 2. 15 - Hướng dẫn nhiệm vụ yêu Đọc hướng dẫn, yêu cầu phút cầu HV đọc tài liệu, xem giải thích nếu cần. hướng dẫn trong tài liệu để - HV đưa ra ý kiến trả lời: thực hiện. Tại sao chúng ta phải có - Kiểm tra đảm bảo người tài liệu Hướng dẫn chuẩn tham gia hiểu được họ cần kiến thức, kĩ năng môn làm gì. Thông báo thời gian Sinh học THCS? cho giai đoạn này là 20 - Các nhóm thống nhất ý phút. kiến, cử đại diện trình bày - Theo dõi các cá nhân và ý kiến của nhóm mình. các nhóm làm việc và khi - Theo dõi các ý kiến được cần có các hỗ trợ kịp thời trình bày, nêu quan điểm cá nhân thống nhất ý cho từng học viên và từng kiến. nhóm. 16
17. 6. Tổng kết và đánh giá: - Trả lời các thắc mắc của HV. - Đánh giá kết quả làm việc của HV và của các nhóm. Kết luận: - Khắc phục tình trạng dạy học chưa bám sát chuẩn kiến thức, kĩ năng trong chương trình Giáo dục phổ thông, tình trạng dạy học quá tải về nội dung kiến thức. - Giúp giáo viên kết hợp sử dụng có hiệu quả giữa Chương trình Giáo dục phổ thông, SGK, SGV và các loại tài liệu tham khảo. - Tạo sự thống nhất về mức độ đạt được trong việc dạy học về kiến thức và kĩ năng trong từng mục, bài, chương của lớp học, cấp học. - Là căn cứ để kiểm tra, đánh giá nội dung kiến thức về khối lượng cũng như mức độ kiến thức của các đơn vị kiến thức, kĩ năng. 17
18. HOẠT ĐỘNG 3. Tìm hiểu cấu trúc của tài liệu: Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Sinh học THCS 1. Mục tiêu: - HV mô tả được cấu trúc của tài liệu từ đó tạo điều kiện cho việc sử dụng tài liệu được tốt hơn. - HV chỉ ra được mối quan hệ giữa các đơn vị kiến thức trong chương trình với chuẩn KT – KN và SGK. - Phân tích nội dung trong tài liệu “Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT – KN” đã cụ thể hóa chuẩn KT – KN môn học như thế nào. 2. Kết quả mong đợi: - HV hiểu được cấu trúc của tài liệu. - Xây dựng được sơ đồ cấu trúc của tài liệu - HV chỉ ra được nội dung trong tài liệu “Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT – KN” đã cụ thể hóa chuẩn KT – KN môn học như thế nào. 3. Phương tiện đánh giá: - Sơ đồ cấu trúc tài liệu - Bản trình bày của mỗi nhóm 4. Phương tiện thiết bị cần chuẩn bị: - Tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn KT - KN môn Sinh học cấp THCS. - Bảng phụ hoặc giấy Tơrôki, băng dính hai mặt. - Bút dạ các màu - Máy chiếu overhead hoặc projecter 5. Tiến trình thực hiện: Khởi động : Trò chơi “Chanh chua, cua cắp” Cách chơi : HS đứng thành vòng tròn, tay trái xoè ra, ngón trỏ của tay phải để vào lòng bàn tay của bạn đúng phía bên phải mình. Khi người điều khiển hô “Chanh”, tất cả đứng yên và hô “Chua”. Còn khi người điều khiển hô “Cua”, thì tất cả phải hô “cắp” và tay trái nắm ngay lại đồng thời rút nhanh ngón tay trỏ ra khỏi bàn tay của người bên cạnh. Ai chậm sẽ bị “cua cắp”. Bình luận : Để khỏi bị cua cắp cần phải làm gì ? ❖ - Phát biểu mục tiêu hoạt động 2. 18
19. - GV giao nhiệm vụ cho học viên: chia 4 nhóm, phát phiếu học tập cho mỗi nhóm, giới thiệu cách của mỗi nhóm. + Nhóm 1: Tìm hiểu nội dung Sinh học 6. + Nhóm 2: Tìm hiểu nội dung Sinh học 7. + Nhóm 3: Tìm hiểu nội dung Sinh học 8. + Nhóm 4: Tìm hiểu nội dung Sinh học 9. - Hoạt động của các nhóm và cá nhân. Nhóm trưởng phân công nhiệm vụ cho từng thành viên. + Đọc lướt tài liệu + Vẽ sơ đồ mô tả cấu trúc tài liệu theo nội dung được phân công + Tìm ý chính  Hoạt đông của NHD Hoạt động của NTG Ghi chú 5 GV giao nhiệm vụ cho - Theo dõi. Thực hiện trò chơi. Chuẩn bị phút nhóm. - Phát biểu mục tiêu hoạt động 2 tâm lí để Tổ chức trò chơi học tập tích cực 35 - Yêu cầu HV đọc tài Đọc hướng dẫn, yêu cầu giải thích Đây là phút liệu, xem hướng dẫn nếu cần. hoạt động trong tài liệu để thực - Từng HV và nhóm nhận nhiệm tìm hiểu hiện. vụ GV giao cho và tự nghiên cứu cấu trúc - Kiểm tra đảm bảo cá nhân trong vòng 05 phút (nếu tài liệu người tham gia hiểu được nên có ý đã nghiên cứu ở nhà thì giảm bớt họ cần làm gì. Thông báo nghĩa giúp thời gian cho giai đoạn thời gian nghiên cứu cá nhân). HV hiểu này là 35 phút. Mỗi nhóm thảo luận (10 phút) và rõ nội - Theo dõi các cá nhân và trình bày các ý tưởng của nhóm dung tài các nhóm làm việc và khi trên bản trong để chiếu bằng máy liệu overhead hoặc trình chiếu cần có các hỗ trợ kịp thời powpoint (5 phút). Trong khi các cho từng học viên và nhóm trình bày, mỗi HV cần ghi từng nhóm. lại những nội dung chính của bán báo cáo của nhóm đang trình bày và ghi ra giấy các ý kiến nhận xét tán đồng hay không cũng như các ý kiến bổ sung (nếu có ). 6. Tổng kết và đánh giá: - Trả lời các thắc mắc của HV. - Đánh giá kết quả làm việc của HV và của các nhóm. - Tóm tắt lại những điểm mới về cấu trúc chung của tài liệu, bố cục của tài liệu, những nội dung cần chú ý trong tài liệu, vv 19
20. Kết luận: Tài liệu Hướng dẫn chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình giáo dục phổ thông có cấu trúc như sau: 1. Lời giới thiệu tài liệu 2. Phần thứ nhất: Giới thiệu chung về chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình giáo dục phổ thông bao gồm: - Giới thiệu chung về chuẩn: khái niệm về chuẩn, những yêu cầu cơ bản của chuẩn. - Chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình GDPT: Chuẩn kiến thức của chương trình môn học, chuẩn kiến thức của một đơn vị kiến thức, những đặc điểm của chuẩn. 3. Phần thứ hai: Các mức độ về chuẩn kiến thức, kĩ năng (Về kiến thức, về kĩ năng). 4. Chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình GDPT vừa là căn cứ, vừa là mục tiêu của giảng dạy, học tập, kiểm tra, đánh giá. 20