Chuyên đề giáo dục - Một số biện pháp: "Đổi mới tiết sinh hoạt lớp theo hướng tích cực hóa các hoạt động của học sinh lớp 9C Trường THCS Tân Dân"

Nội dung tài liệu: Chuyên đề giáo dục - Một số biện pháp: "Đổi mới tiết sinh hoạt lớp theo hướng tích cực hóa các hoạt động của học sinh lớp 9C Trường THCS Tân Dân"

1. Một số Biện pháp: “Đổi mới tiết sinh hoạt lớp theo hướng tích cực hóa các hoạt động của học sinh lớp 9C trường THCS Tân Dân” Giáo viên chủ nhiệm và học sinh thống nhất thời gian, địa điểm và cách thức tổ chức tiết học. Có một số tiết học có thể được tổ chức ngoài trời hoặc cách bài trí không gian lớp học đặc biệt. Việc chủ động về thời gian và địa điểm là rất cần thiết, nâng cao tính chủ động, sáng tạo của học sinh 1. Giao nhiệm vụ và hướng dẫn học sinh chuẩn bị nội dung tiết sinh hoạt lớp. • Cách thực hiện: - Giáo viên chủ nhiệm và học sinh thống nhất thời gian, địa điểm và cách thức tổ chức tiết học. Có một số tiết học có thể được tổ chức ngoài trời hoặc cách bài trí không gian lớp học đặc biệt. Việc chủ động về thời gian và địa điểm là rất cần thiết, nâng cao tính chủ động, sáng tạo của học sinh. - Giáo viên chủ nhiệm và học sinh thống nhất các nội dung học sinh cần chuẩn bị: + Các báo cáo, đánh giá về ưu điểm, hạn chế trong việc học tập, rèn luyện và các hoạt động khác của tổ, lớp trong tuần. Lưu ý: Chỉ tập trung báo cáo những thành tích, tiến bộ của các bạn. Những lỗi nhỏ đã được nhắc nhở trong tổ, lớp ngay khi mắc phải thì không nên nhắc lại. + Chuẩn bị các nội dung cho hoạt động sinh hoạt chủ đề: xây dựng kịch bản, chuẩn bị phương tiện và trang thiết bị, triển khai cho các nhóm chuẩn bị về nội dung. + Phân công rõ ràng nhiệm vụ cho cá nhân, nhóm, thảo luận về cách thức thực hiện và giám sát, trao đổi những khó khăn vướng mắc trong quá trình chuẩn bị. • Kết quả - ý nghĩa: Học sinh được rèn luyện thói quen làm việc khoa học, phát huy năng lực tự chủ, hợp tác và sáng tạo..., hình thành và bồi đắp tinh thần đoàn kết, tự tin, trách nhiệm, trung thực. Thiết lập và gắn kết tốt các mối quan hệ trong tập thể.
2. Hình ảnh minh chứng phần chuẩn bị tiết sinh hoạt của học sinh lớp 9C 2. Trao quyền cho học sinh điều hành, tổ chức giờ sinh hoạt lớp. • Cách thực hiện: - Trao quyền điều khiển cho một (hoặc hai) học sinh. Có thể luân phiên thay đổi các vai người điều khiển trong các tiết sinh hoạt lớp của một năm học, để tạo cơ hội cho nhiều học sinh được rèn luyện năng lực ngôn ngữ, phẩm chất tự tin... Ở những tuần học đầu, nên chọn những học sinh mạnh dạn, tự tin, có năng lực thuyết trình tốt. Khi học sinh đã quen thuộc với cách tổ chức tiết học, có thể chuyển giao và khích lệ những học sinh nhút nhát, thiếu tự tin. Giáo viên và các bạn có kinh nghiệm sẽ hỗ trợ để học sinh trở nên mạnh dạn hơn. - Trao quyền cho học sinh tự đánh giá, nhận xét. + Thay vì giao toàn bộ trọng trách cho lớp trưởng và nhóm cán sự lớp, có thể phân công mỗi tuần sẽ có một tổ trực tuần, giám sát các công việc chung của lớp. Trao cho mọi học sinh cơ hội trải nghiệm làm người điều hành tập thể. + Dưới sự dẫn dắt của vai người điều khiển, học sinh sẽ lần lượt thực hiện các nhiệm vụ: Tổ trưởng báo cáo kết quả, đánh giá ưu điểm và hạn chế của tổ, thông báo xếp hạng thi đua theo tuần. Cán sự lớp và toàn thể học sinh bổ sung, phản hồi (nếu có). Lớp trưởng (hoặc tổ trực tuần) ghi chép, tổng hợp và nhận xét, đánh giá chung về ưu điểm, hạn chế của lớp trong tuần. - Trao quyền cho học sinh tự đề xuất phương hướng, nhiệm vụ.
3. Dưới sự dẫn dắt của vai người điều khiển, học sinh sẽ lần lượt thực hiện các nhiệm vụ: Các tổ tiến hành thảo luận nhóm (phát huy ưu điểm, khắc phục hạn chế tuần hiện tại, đề xuất phương hướng nhiệm vụ của tuần tiếp theo). Lớp trưởng (hoặc lớp phó học tập, lớp phó lao động...) phổ biến những kế hoạch tuần tới, đề xuất biện pháp thực hiện. - Học sinh được quyền chia sẻ những thông điệp sau tiết học. Giáo viên chủ nhiệm sẽ đánh giá chung về quá trình thực hiện tiết học. Nội dung đánh giá ngắn gọn. Có thể sử dụng phương pháp nêu gương kết hợp với đa dạng các hình thức khen ngợi, khích lệ động viên học sinh. Giáo viên mời một số học sinh hoặc trao quyền chủ động cho học sinh đóng vai người điều khiển (dẫn chương trình) của tiết học, học sinh trực tiếp thu thập và phản hồi thông tin thông qua việc phỏng vấn bạn bè. • Kết quả - ý nghĩa: Tiết học kết thúc với một chu trình khép kín. Học sinh hoàn toàn chủ động, tích cực từ phần chuẩn bị, thực hiện đến phần kết thúc. Giáo viên đóng vai trò hỗ trợ. Học sinh được trao quyền. Không khí tiết học sôi nổi, hào hứng. Từ đó, nâng cao năng lực tự điều chỉnh hành vi.
4. Hình ảnh minh chứng phần sơ kết tuần trong tiết sinh hoạt lớp tại lớp 9C 3. Tích cực hóa các hoạt động của học sinh thông qua việc sử dụng đa dạng phương pháp giáo dục trong nội dung sinh hoạt chủ đề. • Cách thực hiện: * Sử dụng phương pháp hoạt động nhóm. Phương pháp này được sử dụng nhằm mục đích chủ yếu là giáo dục kĩ năng hợp tác, chia sẻ, thuyết phục... Có rất nhiều cách thức tổ chức như: thảo luận nhóm cặp đôi, nhóm 4 -6 học sinh, nhóm tổ, nhóm dãy bàn... Trong phần sinh hoạt chủ đề sẽ có nhiều vấn đề. Chủ đề thảo luận cần tập trung vào vấn đề chính của bài học. Nên lựa chọn được vấn đề thảo luận hấp dẫn, dễ chia sẻ, dễ huy động được nhiều ý kiến khác nhau, có tính chất kích thích tính tích cực chủ động làm việc của học sinh. Câu hỏi thảo luận là câu hỏi mở. Kết hợp linh hoạt phương pháp thảo luận nhóm với các kĩ thuật dạy học khác. Ví dụ: - Khi thực hiện chủ đề“Tình cảm gia đình”, có thể cho học sinh cùng theo dõi một video về gia đình, sau 5 phút thảo luận, giáo viên mời một học sinh bất kì trong nhóm để trình bày về ý nghĩa thông điệp của video. - Khi thực hiện chủ đề “Chia sẻ kinh nghiệm tự chăm sóc bản thân”, có thể cho học sinh thảo luận cặp đôi think - pair - share (suy nghĩ, ghép cặp và chia sẻ): học sinh ghi
5. lại 3 cách để chăm sóc bản thân; ghép cặp với bạn bên cạnh, cùng trao đổi; thống nhất ý kiến để chia sẻ trước tập thể lớp. Một số lưu ý: • Thảo luận nhóm trong giờ sinh hoạt chú trọng tạo không khí sôi nổi, thoải mái trong học tập. Người học luôn có được cảm giác tự do, không bị áp đặt, hay gò bó, qua đó phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo cho học sinh. - Chú trọng hình thức thảo luận nhóm trong giờ sinh hoạt, đặc biệt lưu ý việc học sinh được hình thành phẩm chất và phát triển năng lực gì. - Tạo điều kiện cho mọi học sinh được thuyết trình trước tập thể. Người trình bày có thể do nhóm tự cử một đại diện (thường là trưởng nhóm hoặc thư kí nhóm) lên trình bày trước lớp. Hoặc mỗi nhóm có thể cử nhiều đại diện cùng tham gia trình bày, mỗi người một nội dung, một vấn đề nối tiếp nhau. Giáo viên cũng có thể yêu cầu ngẫu nhiên bất kì một học sinh nào đó trong nhóm lên thuyết trình. * Phương pháp sắm vai, sân khấu hóa và tình huống. Đây là hình thức dạy học hấp dẫn, thu hút học sinh. Thay vì tiếp thu kiến thức theo lối truyền thống thì sắm vai, sân khấu hóa giúp học sinh được trải nghiệm thực tế. Qua đó, học sinh chủ động chiếm lĩnh kiến thức đồng thời rèn luyện sự tự tin, kĩ năng làm việc nhóm, khả năng sáng tạo, phát huy năng khiếu diễn xuất, ca hát Vì vậy học sinh có hứng thú hơn với tiết học, gắn kết với tập thể, thiết lập tốt các mối quan hệ trong tập thể lớp. Có thể trải qua một số bước thực hiện như sau: + Chọn tình huống: Giáo viên và học sinh lựa chọn những tình huống để đóng vai. Có thể là một sự việc, chi tiết tiêu biểu trong một tác phẩm văn học, câu chuyện về các danh nhân, hoặc các tình huống được xây dựng từ thực tiễn cuộc sống. + Chọn người diễn xuất: khuyến khích sự tự nguyện tham gia, tôn trọng sự lựa chọn vai diễn của học sinh. + Chuẩn bị diễn xuất: tập lời thoại, tập diễn, chuẩn bị đạo cụ, trang phục...
6. + Diễn xuất: Nhập vai, diễn xuất. Học sinh khác theo dõi, cổ vũ, hoặc tham gia xử lí tình huống. + Đánh giá: giáo viên đánh giá, nhận xét, khen ngợi, khích lệ nhóm diễn xuất và trao phần thưởng (nếu có). Ví dụ: Khi thực hiện chủ đề “Đảm bảo an toàn trong một số tình huống nguy hiểm”, giáo viên có thể thảo luận cùng học sinh để xây dựng một số tình huống nguy hiểm trong cuộc sống như: Đi học về, Nam gặp một bác lái xe máy không cài mũ bảo hiểm, phóng xe lên vỉa hè. Nhóm đóng tình huống sẽ trải qua các bước chuẩn bị và diễn xuất như đã nêu. Học sinh trong các nhóm tiến hành thảo luận, chọn người tham gia diễn xuất để giải quyết tình huống. Một số lưu ý: Phương pháp này đòi hỏi sự chuẩn bị về thời gian, trang phục, đạo cụ; bài trí lớp học phù hợp để có không gian diễn xuất; các nội dung phải bám sát mục tiêu bài học; các câu hỏi thảo luận về tình huống phải hấp dẫn, phù hợp mức độ nhận thức của học sinh. * Phương pháp trò chơi. Có thể chia ra làm hai loại: trò chơi vận động và trò chơi học tập. - Trò chơi vận động tập trung vào rèn luyện kĩ năng tổ chức hoạt động, kĩ năng giám sát, phản ứng linh hoạt, kĩ năng tuân thủ... Có thể sử dụng các trò chơi vận động ở phần hoạt động mở đầu của chủ đề. Nhằm tạo hứng khởi, kích hoạt kiến thức nền và tạo tâm thế đối với học sinh. - Trò chơi học tập tập trung vào để hình thành kiến thức, kỹ năng mới hoặc củng cố kiến thức, kĩ năng đã học. Trò chơi học tập là một hình thức học tập bằng hoạt động, hấp dẫn học sinh, do đó duy trì tốt hơn sự chú ý của các em với bài học. Ví dụ: Trong tiết sinh hoạt lớp “Sơ kết học kì I”, để mở đầu cho tiết học có thể mời quản trò hướng dẫn thể lệ và giám sát cả lớp cùng tham gia trò chơi đòi hỏi sự nhạy bén của phản xạ như: “ Học làm người lịch sự”, “ Ai nhanh hơn?”... Trong tiết sinh hoạt về chủ đề “Tổ chức hoạt động thực hành giao tiếp, để
7. hình thành kiến thức, giáo viên sẽ thiết kế một chuỗi các câu hỏi trắc nghiệm của trò chơi “Hộp quà bí mật”. Một số lưu ý: + Giáo viên không nên sa đà vào việc tổ chức các trò chơi mang tính giải trí đơn thuần, sẽ làm sai lệch mục đích của việc lồng ghép nội dung giáo dục trong giờ sinh hoạt. Mục đích của trò chơi phải thể hiện mục tiêu của bài học hoặc một phần của chương trình. + Hình thức chơi đa dạng giúp học sinh được thay đổi các hoạt động học tập trên lớp, phối hợp các hoạt động trí tuệ với các hoạt động vận động. Luật chơi đơn giản, dễ nhớ, dễ thực hiện. Cần đưa ra các cách chơi có nhiều học sinh tham gia để tăng cường kĩ năng học tập hợp tác. • Kết quả - ý nghĩa: Các nội dung sinh hoạt chủ đề được truyển tải khéo léo, hiệu quả. Học sinh được hình thành phẩm chất và phát huy năng lực cơ bản.
8. Hình ảnh học sinh lớp 9C trường THCS Tân Dân trong phần sinh hoạt chủ đề.